Кіріспе

Дарижо Срна (; 1982 жылғы 1 мамырда туған) – хорватиялық бұрынғы кәсіби футболшы және қазіргі уақытта Украина Премьер-лигасының «Шахтер» клубының футбол директоры. Карьерасының көп бөлігінде оң қанат қорғаушысы ретінде ойнады. Карьерасын 2003 жылы «Шахтерге» ауысудан бұрын «Хайдук Сплит» клубында бастады. «Шахтер» сапында жүргенде көптеген жүлделер жеңіп алды, соның ішінде 2009 жылғы УЕФА кубогы, жеті Украина Премьер-лигасы, бес Украина кубогы және бес Украина Суперкубогы. 2018 жылы «Шахтерден» кетіп, «Кальяримен» бір жылдық келісімшартқа қол қойды, сосын көмекші жаттықтырушы ретінде «Шахтерге» қайта оралды. Срна Хорватия құрамасы сапында 2002 жылғы қарашада тұңғыш рет алаңға шықты және Хорватия құрамасының тарихында ең көп ойын өткізген екінші футболшы (134 матч). Ол 2006 және 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионаттарында, сондай-ақ 2004, 2008, 2012 және 2016 жылғы УЕФА Еуро чемпионаттарында ел намысын қорғады. 2009 жылы сол кездегі бас жаттықтырушы Славен Билич оны ұлттық құраманың капитаны етіп тағайындады, ол 2016 жылы халықаралық футболдан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымды сақтап тұрды; содан кейін капитандық Лука Модричке берілді. «Шахтер» тарихында 536 ойын өткізген ең көп ойыншы. Ол «Шахтердің иконасы» деп танылды. Срнаның тұрақты сапасы мен ойын стилі оны Кафумен салыстыруға себеп болды.

Хаджук Сплит

Срнаның талантын Хорватиядағы көптеген скауттар жас кезінде байқаған. Оның таланты Хорватияның ірі клубтарына қажет болғандықтан, ол кейін "Хайдук Сплит" клубына қосылды. "Хайдук" сапында ол 1999–2000 және 2002–03 жылғы Хорватия кубогын, сондай-ақ 2000–01 жылғы Prva HNL жеңімпазы атанды. Клуб 1999–2000, 2001–02 және 2002–03 жылғы УЕФА кубогының бірінші раундында, 2000–01 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының екінші раундында және 2001–02 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының үшінші раундында өнер көрсетті. Ол клуб сапында барлығы 84 ойын өткізді, оның 64-і лига ойындары болса, 8 гол соқты, оның 4-і лигада. Содан кейін ол украиналық "Шахтер" (Донецк) клубына ауысты.

Донецк қаласының " Шахтер " клубы

2003 жылы Срна, «Хайдуктың» қақпашысы Стайпе Плетикосамен бірге Донецк «Шахтер» клубына сатылды. Ол өз клубының тұрақты ойыншысы және капитаны, ол лигада елеулі әсер етті. Клубтағы алғашқы маусымында ол 29 матч өткізді, оның ішінде 19-ы лигада, үш гол соқты, барлығы да Украина кубогында. Ол клубтың Украина кубогын жеңіп алуына көмектесті, бұл клубпен алған алғашқы жетістігі болды, сондай-ақ Премьер-лигада екінші орынға қол жеткізді. Екінші маусымда «Шахтер» Суперкубок пен Премьер-лиганың жеңімпазы атанды. Ол клуб үшін 42 матч өткізді, оның 22-сі лигада, екі гол соқты, біреуі лигада, екіншісі кубокта. Срна 2004 жылдың 14 қыркүйегінде Миланға қарсы УЕФА Чемпиондар Лигасының негізгі кезеңінде тұңғыш рет алаңға шықты. Оның үшінші маусымында «Шахтер» Премьер-лига титулын сақтап қалды. Ол лигада 21 матч өткізіп, екі гол соқты. 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатынан кейін «Бенфика» клубы ойыншыға қызығушылық танытты, бірақ келісімге қол жеткізілмеді, көптеген адамдар бұл мүмкіндікті сәтсіздікке ұшыраған сату деп есептеді. Содан бері ол «Лацио» сияқты бірнеше клубтармен байланысты болды, бірақ трансфер ешқашан жүзеге аспады. Келесі маусымда «Шахтер» Премьер-лига титулын «Динамо» Киевтен жеңіліп қалды және ешқандай жүлде жеңе алмады. Дарио клуб үшін 35 матч өткізді, оның 20-сы лигада, төрт гол соқты, оның үшеуі лигада. 2007–08 маусымында «Шахтер» Премьер-лига кубогын жеңіп алды және Украина кубогының финалында жеңіске жетті. Ол 41 матч өткізді, оның 28-і лигада.

2008-09 жылғы маусым

2008–09 маусымда «Шахтер» Суперкубок пен УЕФА кубогын жеңіп алды. 2008 жылдың 15 шілдесінде «Шахтер» «Динамо» Киев клубымен Суперкубок финалында жеңіске жетті. Қосымша уақыт аяқталғанда екі команда да 1–1 есебімен тең түсті. Соңғы пенальтилер сериясында «Шахтер» бес пенальтидің барлығын дәл орындап, 5–3 есебімен жеңіске жетті. Капитан Срна пенальтилердің бірін соқты. 3 тамызда ол «Ильичевец» Мариуполь клубымен 3–0 есебімен жеңіске жеткен матчта алғашқы голды соқты. 13 тамызда Чемпиондар лигасы аясында «Динамо» Загреб клубына қарсы өткен ойында 2–0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқы голды енгізді. 18 қазанда ол «Шахтердің» «Крывбас» клубына қарсы 4–2 есебімен жеңіске жеткен матчында гол соқты. 2 наурызда ол «Шахтердің» «Ильичевецке» қарсы лигадағы 2–1 есебімен жеңісіне шешуші голды соқты. 22 наурызда ол «Ворскла» клубына қарсы лигадағы ойындағы жалғыз голды соқты. УЕФА кубогының жартылай финалында «Шахтер» украиндық «Динамо» Киев клубымен кездесті. Бірінші ойында сырт алаңда 1–1 есебімен тең түскеннен кейін, «Шахтер» өз алаңында 2–1 есебімен жеңіске жетіп, жалпы есеп бойынша 3–2 есебімен финалға өтті. Дарио екі ойынның да толық 90 минутында өнер көрсетті. 2009 жылдың 20 мамырында ол УЕФА кубогының финалында «Шахтердің» «Вердер Бремен» клубына қарсы 2–1 есебімен жеңіске жеткен матчында капитандық етті. Срна қосымша уақыттың жетінші минутында Джадсонның жеңіс голына нәтижелі пас берді. Ол сондай-ақ сары карточка алды. Бұл УЕФА Еуропа лигасы болып қайта аталмас бұрынғы соңғы УЕФА кубогы болды. «Шахтер» Премьер-лига маусымын чемпион «Динамо» Киевтан 15 ұпайға қалып, екінші орында аяқтады. Дарио 46 матч өткізіп, 5 гол соқты, оның ішінде лигада 25 матчта 4 гол соқты.

2009/10 маусым

2009–10 жылғы маусымда «Шахтер» Премьер-лига титулын қайта жеңіп алды. 28 тамызда ол 2009 жылғы УЕФА Суперкубогында «Шахтердің» «Барселонадан» 1–0 есебімен қосымша уақытта жеңілген матчында ойнады және 65-ші минутта сары карточка алды. Еуропа лигасы аясында «Брюггеге» қарсы өткен сыртқы ойында 4–1 есебімен жеңіске жетіп, үшінші голды соқты. 28 қазанда Украина кубогында «Динамо Киевке» қарсы 2–0 есебімен жеңіске жетіп, гол соқты және сары карточка алды. 20 наурызда «Зоря Луганскіге» қарсы 2–1 есебімен жеңіске жетіп, маусымның алғашқы лигалық голын соқты. 3 сәуірде ол лигада «Оболонды» 1–0 есебімен жеңген кезде жалғыз голды соқты. Срна 39 матч ойнады, оның 26-сы лигада, және төрт гол соқты, оның екеуі лигадағы матчтарда болды.

2010-11 маусым

2010–11 маусым «Шахтер» үшін өте табысты болды, команда Премьер-лига, Украина кубогы және Суперкубоктан тұратын «үштік» жеңіске жетті. Ол 4 шілдеде «Шахтердің» «Таврия Симферополь» командасымен өткен Суперкубок ойынында 7:1 есебімен жеңіске жетті. 15 қыркүйекте ол Чемпиондар лигасының «Партизанмен» өткен матчындағы жалғыз голды соқты және сары карточка алды, нәтижесі 1:0 болды. Келесі матчта, «Таврияға» қарсы, 0:1 есебімен қалып қойғаннан кейін Срна 4:1 есебімен жеңіске жетіп, теңестірді. 30 қазанда «Шахтер» 1:0 есебімен жеңіске жеткен «Днепр Днепропетровск» командасына қарсы ойынның қосымша уақытында алаңнан қуылды. 1 сәуірде ол «Ильичевец Мариупольге» қарсы өткен 3:1 есебімен жеңіске жеткен матчта алғашқы голды соқты. 7 мамырда «Металлурх Донецкке» қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетіп, екінші голды соқты. 25 мамырда ол Украина кубогының финалында «Динамо» командасына қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетті және сары карточка алды. Срна 2010–11 маусымда ойыншылардың рейтингісі (статистикасы) бойынша УЕФА Чемпиондар лигасының жыл командасына енді, онда «Шахтер» «Барселонаға» қарсы ширек финалда жеңілді. Срна бес ойында бес нәтижелі пас берді. Ол 39 матч өткізді, оның 27-сі лигада, төрт гол соқты, оның үшеуі лигадағы матчтарда болды.

2011-12 жылғы маусым

2011–12 маусымда «Шахтер» Премьер-лига мен Украина кубогын жеңіп алды, бұл Дарионың клубпен алтыншы лига титулы болды. Ол бірінші таймның қосымша уақытында «Металлурх Донецк» командасына қарсы өткен сыртқы ойында 2:0 есебімен жеңіске гол соқты. 2 желтоқсанда ол «Донбас Аренада» «Арсенал» (Киев) командасына 5:0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқы голды енгізді. 16 сәуірде, маусымның 27-ші турында Срна «Зоря» (Луганск) командасына қарсы 5:1 есебімен жеңіске гол соқты. 6 мамырда ол Украина кубогының финалында «Металлурх Донецк» командасына қарсы ойнады, онда Александр Кучердің қосымша уақытта соққан голынан кейін «Шахтер» 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл Срнаның «Шахтер» сапындағы төртінші Украина кубогы жеңісі болды. Ол маусымның соңғы матчында, «Олександрия» командасын 3:0 есебімен жеңген кезде сары карточка алды. «Шахтер» «Динамо» (Киев) командасынан төрт ұпай артық алып лигада жеңіске жетті; Срна 25 лигалық матчта 3 гол соқты және маусымда барлығы 34 ойында қатысты.

2012-13 жылғы маусым

Дарихо 2012/13 жылғы маусымды Луиз Адрианоға "Шахтер" клубының "Металурх Донецк" командасына 2:0 есебімен жеңіске жеткен Суперкубоктағы алтыншы минутта нәтижелі паспен бастады. Ол "Ильсиньоға" Премьер-лигада "Ховерла Ужгородқа" 3:1 есебімен ұтып берген екінші голына нәтижелі пас берді. Ол Фернандиньоға "Кривбас Кривий Риг" командасына қарсы 93-ші минутта жеңіс голын соғу үшін нәтижелі пас берді. Марко Девичтің "Волын Луцк" командасына қарсы 4:0 есебімен жеңіске жеткен ойында да нәтижелі пас берді. 19 тамызда Срна Виллианға "Чорноморцев Одеса" командасына қарсы 5:1 есебімен жеңіске жету үшін үшінші голға нәтижелі пас берді. Келесі матчта ол Луиз Адрианоға "Карпаты Львов" командасына 3:0 есебімен жеңіске жету үшін нәтижелі пас берді. 2 қыркүйекте ол Киевтің "Динамосына" қарсы 3:1 есебімен жеңіске жеткен Олександр Кучердің екінші голына нәтижелі пас берді. 23 қыркүйекте Срна Украина кубогының 1/32 финалында Киевтің "Динамосына" 4:1 есебімен жеңіске жетіп, бос соққыдан гол соқты. 28 қыркүйекте ол "Днепр Днепропетровск" командасына қарсы 2:1 есебімен жеңіске жетіп, жеңіс голын соқты. "Днепр" командасын жеңіп алғандығы үшін "Ойынның үздігі" сыйлығын алды. 19 қазанда Ильсиньоға 2:1 есебімен жеңіске жету үшін голға нәтижелі пас берді. 2013 жылдың 13 ақпанында Срна Чемпиондар лигасының 1/16 финалының бірінші матчында "Боруссия Дортмунд" командасына қарсы 31-ші минутта бос соққыдан гол соқты, бұл матч 2:2 есебімен тең аяқталды. 2012/13 жылғы маусымның соңында Украина чемпионатында ол 12 нәтижелі паспен ең көп нәтижелі пас берген ойыншы атанды.

2013-14 жылғы маусым

Маусымның ортасында Срна "Шахтер" клубының 2014 жылғы "Юнайтед Суперкубок" турнирін жеңіп алуына көмектесті, бұл турнирде Ресей және Украинаның үздік екі клубы бақ сынасты. Ол турнирдің нәтижелі пастар берушісі және ең көп гол соққан ойыншыларының бірі атанды. Маусым соңында клуб Украина Премьер-лигасын және 2014 жылғы Украина Суперкубогын жеңіп алды.

2014/15 жылғы маусым

Маусымның алғашқы ойынында Срна Премьер-лигада "Шахтер" сапында өткізген ойындардың жаңа рекордын жасады.

2015-16 жылғы маусым

2015–16 маусымда Срна 41 матч өткізіп, алты гол соқты. «Шахтер» клубы капитанының 2016–17 маусымға шартты ұзартқанын, клуб 80 жылдығын тойлаған күнінен кейін хабарлады.

Кальяри Кальцио

2018 жылдың 22 маусымында Срна итальяндық «Кальяри Кальцио» клубымен бір жылдық келісімшартқа отырды, сондай-ақ оны тағы бір жылға ұзарту опциясы болды. 2019 жылдың маусымында келісімшарт мерзімі аяқталып, Срна клубты тастап кетті.

Донецке қайта оралу

2019 жылдың шілдесінде Срна бір жылдық келісімшартпен, 2020 жылға дейін "Шахтер" (Донецк) клубына бас жаттықтырушының көмекшісі ретінде қайта оралды. Кейін ол футбол директоры қызметіне тағайындалды.

2004 жылғы Еуро

Срна 2002 жылы қарашада Румынияға қарсы өткен жолдастық ойында Хорватия ұлттық құрамасы сапында толыққанды халықаралық дебютін жасады. 2003 жылғы наурызда Бельгияға қарсы УЕФА Еуро-2004 іріктеу матчында Хорватияның 4:0 есебімен жеңіске жеткен кезде ол алғашқы халықаралық голын соқты, бұл гол Хорватияның есебін ашты. Срна Хорватияның Еуро-2004 іріктеу турнирінде, соның ішінде Словенияға қарсы өткен екі матчта да қатысты. Еуро-2004 финалында ол Хорватияның Швейцария және Англияға қарсы топтық кезең матчтарында қосалқы құрамда ойнады, бірақ команда турнирдің бірінші турында жеңіліске ұшырады. Срна 2008 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу матчында Македонияға қарсы алаңға түскенде, ойынның батыры атанды, өйткені ол ойынға қосылғаннан кейін көп ұзамай әдемі бос соққыдан гол соқты, доп қақпаның оң жақ бұрышына дәл тиді. 88-ші минутта ол Эдуардоға пас берді, ол гол соғып, Хорватияға қиын жеңіс сыйлады. Срна Израильге қарсы өткен қиын күрес кезеңінде де Хорватияның теңестіру голын соқты, нәтижесінде Хорватия 4:3 есебімен жеңіске жетті. Срна Эстонияға қарсы пенальтиден мүлт кетті, алайда командалық шабуылға қосқан үлесі бұл қателікті өтеді, нәтижесінде Хорватия 2:0 есебімен жеңіске жетті. Елінің Еуро-2008 іріктеу турнирінде жақсы көрсеткенін ескере отырып, Срнаның 23 ойыншыдан тұратын құрамаға енгені заңды болды. 12 маусымда Срна Хорватияның Германияға қарсы өткен ойында (2:1) 24-ші минутта алғашқы голды соқты. Түркияға қарсы ширек финалдағы пенальти сериясында Хорватия үшін гол соққан жалғыз ойыншы осы Срна болды. Матчтың соңында Срна Хорватияның күшті күш салғанына, бірақ соңында жеңіліске ұшырағанына байланысты эмоциялық қысымды басып тастауға тырысып, қиындыққа тап болды.

2012 жылғы Еуроодақ

2008 жылғы Еуропа чемпионатынан кейін Срна Нико Ковачтан кейін ұлттық құраманың капитаны болды. Срна 2012 жылғы турнирдің үш ойынының барлығында капитан ретінде ойнады, онда Хорватия Испания мен Италиядан кейін үшінші орынды иеленді, бірақ келесі сатыға өте алмады. Италия мен Испания турнирдің финалистеріне айналды.

2014 жылғы әлем чемпионаты

2013 жылдың 6 ақпанында Срна Лондонның «Крейвен Коттедж» стадионында Оңтүстік Кореяға қарсы өткен жолдастық ойында 100-ші рет құрама сапына шықты, осылайша Дарио Шимичпен бірдей болып, Хорватия құрамасының ең көп ойын өткізген футболшысы атанды. Сол ойында Срна халықаралық аренадағы 20-шы голын соқты. Хорватия 2014 жылғы әлем чемпионатына іліккен, онда Срна 2012 жылғы Еуропа чемпионатына кейін екінші ресми халықаралық турнирінде команда капитаны болды. Хорватия Бразилия мен Мексикадан кейін топта үшінші орынды алып, келесі сатыға өте алмады.

2016 жылғы Еуроодақ

2016 жылғы Еуро чемпионатына Францияда Срна тағы да команда капитаны ретінде Хорватияның Түркияға қарсы топтық кезеңдегі алғашқы матчында ойнады. Бірақ, матчтан кейін көп ұзамай ол әкесінің матч барысында қайтыс болғанының хабарына байланысты Хорватияға қайтып оралды. Кейін ол әкесінің өлім алдындағы өтінішін орындау үшін турнирді аяқтау үшін Францияға оралды. Хорватия турнирдің плей-офф кезеңіне өтті, бірақ қосымша уақытта Рикардо Куарезманың голынан кейін Португалияға 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Срна Хорватия құрамасы сапында 134 матч өткізіп, 22 гол соқты, ол оның футболдан қанағаттануын білдірді. Ол зейнеткерлікке шыққан кезде елдің ең көп ойын өткізген футболшысы болды және бұл рекордын сегіз жылдан астам уақыт бойы сақтап тұрды, 2021 жылы Лука Модрич бұл көрсеткішті басып өтті.

Жеке өмір

Срна Оңтүстік Далмациядағы Адриатика теңізінің жағасындағы Меткович қаласында босниялық әкесі Узеир мен хорват анасы Милканың отбасында дүниеге келді. Әкесі, Екінші дүниежүзілік соғыстан жетім қалған және ФК "Сараево" клубының бұрынғы футболшысы, Югославия соғыстары кезіндегі кемсітушілікке және футбол жаттықтырушылары арасындағы кең таралған жемқорлыққа қарамастан, оның жаңа басталған футбол мансабын қолдады. Хорватиядан "Шахтер" (Донецк) клубына өту алдында ол ата-анасына жаңа "Мерседес" көлігін сыйлады. Оның аяғында футбол ойнап тұрған бұғының татуировкасы бар, себебі "Срна" деген сөз хорват тілінде "бұғы" деген мағынаны білдіреді. Срна босниялық "Борац Шамак" клубына да көмектесті, онда оның әкесі қақпашы ретінде ойнаған және жаттықтырушы болған. Срнаның әкесінің алғашқы некесінен туған Ренато деген жартылай ағасы бар, ол "Неретва" клубында жаттықтырушы. 2014 жылдың соңында ол Меткович маңындағы шаруа қожалықтарынан 20 тонна мандарин сатып алып, оларды Донбас аймағындағы соғыс кезінде 23 мыңнан астам бастауыш сынып оқушыларына сыйлады. Срна ұзақ жылдар бойы сүйіп жүрген Мирела Форичке үйленді, оны ортақ досы және футболшы Бошко Балабан арқылы таныстырған. Олардың қызы Каша 2010 жылдың шілде айында, ал ұлы Карло 2015 жылдың маусым айында дүниеге келді.