Игорь Бищан: Хорват футболшысы және жаттықтырушысы

Кіріспе

Хорват футболшысы және жаттықтырушысы

Игорь Бишчан (; 1978 жылдың 4 мамырында туған) – хорват кәсіби футбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы. Ойыншылық карьерасында ол әмбебап ойыншы болды және қорғаныс немесе жартылай қорғаныстағы кез келген позицияда ойнай алатын, бірақ көбінесе орталық жартылай қорғаушы ретінде немесе кейінгі жылдары орталық қорғаушы ретінде көзге түсті. Бишчан өзінің туған қаласы «Динамо Загреб», ағылшын клубы «Ливерпуль» (ол Чемпиондар лигасының жеңімпазы медалін жеңіп алды), грек клубы «Панатинаикос» сапында ойнады және халықаралық аренада Хорватия ұлттық құрамасынан өнер көрсетті. 1999 жылдың 13 маусымында УЕФА Еуро-2000 іріктеу турнирінде Македонияға қарсы өткен матчта тұңғыш рет құрама сапына шықты.

Ерте мансап

Карьерасының басында Бишчан Хорватияның жасөспірімдер құрамасында өнер көрсетіп, UEFA Чемпиондар Лигасы мен UEFA Кубогында «Динамо Загреб» клубының капитаны болды. Ол «Динамо» клубының ең табысты дәуірі деп есептелетін кезеңнің бір бөлігі болды, 1999 және 2000 жылдары екі рет қатарынан Хорватия чемпионатында жеңіске жетіп, Чемпиондар лигасының екі рет қатарынан топтық кезеңіне қатысты (1998–99 жылғы А тобы және 1999–2000 жылғы D тобы). Хорватиядағы төрт маусымында Бишчан отандық лигаларда 84 ойында 11 гол соқты, бұл перспективті жартылай қорғаушыға шетелдік клубтардың назарын аударды.

Ливерпуль

2000 жылдың 8 желтоқсанында «Ливерпуль» Жерар Хульедің тікелей өтінішімен Бишчанның трансферін 5,5 миллион фунт стерлингке сатып алды. Оның тұңғыш ойыны Премьер-лигада «Ипсуич Таун» клубына қарсы өткен матч болды, онда «Ливерпуль» 1:0 есебімен жеңілді. Бишчан 71-ші минутта Кристиан Зигеге алмастырылды. Бір аптадан соң ол «Олд Траффордта» «Манчестер Юнайтедке» қарсы толық 90 минут ойнады. «Ливерпуль» қарсылас команданың өз алаңындағы 3240 минуттық жеңіліссіз сериясын 1:0 есебімен үзді. Бишчан «Ливерпуль» сапындағы карьерасын жарқын бастады, қысқа мерзімге Дитмар Хаманнды қорғау шебінен ығыстырып, орталық жартылай қорғаушы позициясын басып алды. 2000-01 маусымында ол 21 матчқа қатысты, оның 15-ін бастапқы құрамда, ал 6-сын қосалқы құрамнан алаңға шықты. Бишчан «Ливерпуль» сапындағы алғашқы голын 2001 жылдың 14 қаңтарында 2000-01 Лига кубогының 18-ші минутында «Кристал Пэласқа» қарсы өткен матчта соқты (5:0 есебімен жеңіс). Алайда, Бишчанның бұл маусымда УЕФА кубогына қатысуға құқығы болмады. Бишчан бастапқыда орталық жартылай қорғаушы ретінде келгенімен, Жерар Хулье оны орталық қорғаушы ретінде тиімдірек деп санады және оны жиі табиғи позициясынан шығарып, кейде тіпті қанат немесе қаптал қорғаушы ретінде ойнатты. «Ливерпульдегі» алғашқы жылынан кейін Бишчанның жағдайы нашарлап, келесі екі маусымда тек 23 матчқа қатысты. Осы кезеңде ол аз ғана ретпен бастапқы құрамға ілікті және 37 матчты қосалқы құрамда өткізді. 2003-04 маусымында командадағы жарақаттардың көптігі Бишчанға қайта оралу мүмкіндігін берді. Жаңа Премьер-лига маусымының басталысында ол қайтадан бастапқы құрамға енді және Стефан Хенхоз бен Джейми Каррагердің жоқтығында орталық қорғаушы ретінде тұрақты түрде ойнады. Маусым соңында Бишчан 39 матчқа қатысты, оның 30-ында толық 90 минут ойнады. «Ливерпульдің» УЕФА кубогының екінші ойынында «Марсельге» қарсы өткен матчтың 36-шы минутында ол алаңнан қуылды, бұл «Ливерпульге» қарсы жағдайды өзгертті және команда жарыстан шығарылды. Содан кейін ол орнын қайтаруға күш салды. 2004-05 маусымында Бишчан орталық жартылай қорғаушы позициясына оралды және «Ливерпульдің» УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына жолдауында маңызды рөл атқарды. Ол, әсіресе, «Байер Леверкузен», «Ювентус» және «Челси» командаларына қарсы матчтарда жартылай қорғаудан жасаған шабуылдарымен көзге түсті. Финалда «Миланға» қарсы өткен матчта ол пайдаланылмаған қосалқы ойыншы болды. Оның «қызылдар» сапындағы соңғы ресми матчы 2005 жылдың 15 мамырында Премьер-лигада «Астон Виллаға» қарсы өткен матч болды. Соңғы маусымында Бишчан тағы екі гол соқты («Фулхэм» және «Болтон Уондерерс» қақпасына) және барлығы 35 матчқа қатысты. Бишчан күтілгендей нәтижелерді көрсетпесе де, Ливерпуль жанкүйерлері оны клубтағы соңғы жылындағы жарқын ойыны үшін жылы еске алады. «Ливерпуль» ойыншысы ретінде ол «Goal!» фильмінде эпизодтық рөлде ойнап, «Ливерпульдің» «Ньюкасл Юнайтед» клубына қарсы өткен финалдық матчта баспен гол соқты.

On 8 December 2000, Bišćan contract was bought out by Liverpool for £5.5 million at the behest of its manager, Gérard Houllier, having been sought by Juventus, Barcelona, Ajax and Milan. His debut came in a Premier League match against Ipswich Town, which Liverpool lost 1–0, with Bišćan coming off the bench to replace Christian Ziege in 71st minute. One week later, he played full 90 minutes against Manchester United at Old Trafford, with Liverpool breaking 3,240 minutes of United's undefeated run at their home ground by defeating them 1–0. He made an impressive start to his Liverpool career, briefly displacing Dietmar Hamann from the starting 11 as the defensive midfielder. He made 21 appearances by the end of the 2000–01 season, 15 of which he started and six of which he came off the substitutes' bench in. He scored his first goal for Liverpool on 14 January 2001, converting in the 18th minute of the 2000–01 League Cup match against Crystal Palace in a 5–0 victory. Unfortunately for Bišćan, he was cup–tied and therefore ineligible to play for Liverpool in their UEFA Cup winning season. Although Bišćan was originally signed as a central midfielder, Gérard Houllier felt he was more useful as centre back and often played Bišćan out of his natural position, sometimes even as a winger or full back. Bišćan fell out of favour after his first year at Liverpool, making only 23 appearances in the next two seasons. During this time, he made few starts and spent a total of 37 matches on the bench without being used as a substitute. A major injury crisis of the team in 2003–04 season gave Bišćan a comeback chance, and by the start of the new Premier League season, he had returned into the starting 11, featuring regularly as a centre back in the absences of Stéphane Henchoz and Jamie Carragher. By the end of the season, Bišćan featured in 39 matches, 30 of which he played the entire 90 minutes. He was sent off in 36th minute of Liverpool's UEFA Cup second leg match against Marseille, which turned things around for Liverpool as they were eliminated from the competition, after which he struggled to regain his place. In the 2004–05 season, Bišćan returned to a central midfield role and played a vital part in Liverpool's run to the finals of the UEFA Champions League and was notable particularly for his marauding runs from midfield during matches against Bayer Leverkusen, Juventus and Chelsea. He was an unused substitute against Milan in the final. His last official match for the Reds was on 15 May 2005 in a Premier League clash against Aston Villa. During his last season Bišćan scored two more goals (against Fulham and Bolton Wanderers) and made a total of 35 appearances. Although Bišćan failed to live up to expectations, he is fondly remembered by Liverpool fans after his impressive final year at the club. As a Liverpool player, he also made a cameo appearance in the film Goal!, scoring a header in the final match of the film when Liverpool were playing Newcastle United.

Панатинаикос

2005 жылы 15 маусымда "Қызылдар" клубымен келісімшарты тоқтатылғаннан кейін, Бишчан Грекияның ірі клубы "Панатинаикосқа" өтті. Афинада өткізген екі жылында ол 36 матчте ойнап, 3 гол соқты. Айыныштысы, Бишчанның ойын деңгейі күрт төмендеді, бұл жанкүйерлерді де, клуб басшыларын да көңілсіздікке ұшты. 2007 жылдың 1 маусымында Бишчанның келісімшарты аяқталды және клуб оны жаңаруға мүдделілік танытпады, осылайша ол қайтадан бос агент мәртебесіне ие болды.

Динамо Загребке оралу

Бишчан келесі алты айды футболдан демалып, көпшіліктің оған қызығушылығынан көбінесе қашып өтті. Осы уақыт ішінде Динамо Загреб директоры Здравко Мамич оған үнемі жақындап, Бишчанды туған клубына қайтаруға ниет білдірді. Бірнеше айлық келіссөздерден кейін, Бишчан 3 желтоқсанда келісімшартқа қол қойды. Жанкүйерлер оның жеткіліксіз ойыны үшін сынағанымен, Лука Модрич Тоттенхэм Хотспурға кеткеннен кейін Бишчан клуб капитаны атанды. Оның оралуынан кейін Динамо екі маусым қатарынан УЕФА кубогының топтық кезеңіне қатысып, екі рет ел чемпионатында және екі рет Хорватия кубогында жеңіс одіс. 2011 жылдың 19 сәуірінде расталмаған хабарларға сәйкес, Бишчанның мансабын аяқтауы мүмкін болатын буынға операция жасалуы жоспарланған. Ақыр соңында Бишчан футбол ойнауды жалғастырып, мансабын Динамода аяқтауды жөн көрді. 2012 жылдың сәуірінде ол клубпен келісімшартын тоқтатты.

Халықаралық мансап

Бишчан Хорватия ұлттық құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 1999 жылғы 13 маусымда Еуро-2000 іріктеу турнирінде Македонияға қарсы Скопьеде өткізді. Ол өзінің алғашқы және жалғыз халықаралық голын 1999 жылғы 16 маусымда Мексикаға қарсы матчта соқты. Сонымен қатар, ол үш рет сары карточка алды. Бишчан қатысқан Хорватияның он бес матшының он бірі тең түсті. Оның соңғы ресми матчы 2001 жылғы 1 қыркүйекте Шотландияға қарсы болды. 2003 жылы ұлттық құрама лагерін тастап кеткеннен кейін Бишчан Хорватия футбол федерациясымен шұғымдалып, содан бері ұлттық құрамаға қайта ойнаудан бас тартты. Ол Хорватияның 21 жасқа дейінгі құрамасында да өнер көрсетті және бір рет Хорватияның B құрамасына шақырылды.

Басқарушылық мансап

Бишчан өзінің бас бапкерлік мансабын 2016 жылы екінші лигадағы Druga HNL клубы Rudeš-те көмекші жаттықтырушы ретінде бастады. Ұзақ өтпей ол клубтың бас бапкері болып тағайындалды және 2016–17 жылғы Druga HNL титулын жеңіп алды. Бір айдан кейін Бишчан словениялық PrvaLiga клубы Olimpija Ljubljana-мен бас бапкер ретінде келісім жасады. Olimpija-дағы тұңғыш маусымында ол словениялық PrvaLiga титулын және Словения кубогын жеңіп алды, бірақ 2018 жылдың маусым айында клуб президенті Милан Мандарич оны күтпеген жерден қызметтен босатып жіберді.

Риека

2018 жылдың 9 қазанында Бишчан бірінші лигадағы Prva HNL клубы «Риеканың» бас бапкері болып тағайындалды. Клубқа келгеннен кейін бірден Бишчан клуб жанкүйерлері «Армаданың» сын-пікірлеріне ұшырады, себебі ол бұрын «Динамо Загреб» ойыншысы ретінде жасаған әрекеттерінен белгілі болды. 10 қазанда «Интер Запрешич» командасына қарсы өткен сыртқы ойында 2:1 есебімен жеңіске жеткен кезде «Риека» құрамында тұңғыш рет бас бапкер ретінде қатысты. Бірқатар сәтті нәтижелерден кейін Бишчан 2018–19 маусымын чемпионатта екінші орында аяқтады және финалда «Динамоны» 3:1 есебімен жеңіп, Хорватия кубогын жеңді. 2019 жылдың 13 шілдесінде «Динамоға» 1:0 есебімен Суперкубокта жеңілді. Сол жылдың тамызында Бишчан команданы УЕФА Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңінде шотландтық «Абердин» командасына қарсы екі ойында жеңіске жеткізді. Бірақ кейін клубты топтық кезеңге шығара алмады, плей-оффта «Гентке» жалпы есеп бойынша 3:2 есебімен ұтылып қалды. Бишчан 2019 жылдың 22 қыркүйегінде «Истра 1961» командасын 3:0 есебімен жеңгеннен кейін «Риека» бас бапкері лауазымынан кетті.

Хорватия U21

Хорватия U21 құрамасы 2021 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеуде Шотландияға 2:1 есебімен жеңілгеннен кейін, бас бапкер Ненад Грачан 2019 жылдың 11 қыркүйегінде отставкаға кетті, ал 1 қазанда оның орнын Бишчан басты. Бишчан 11 қазанда Венгрияға қарсы өткен жолдастық ойында 4:1 есебімен жеңіспен дебют жасады. 14 қазанда Хорватия Сан-Мариноны Серравалледе 7:0 есебімен жеңіп, тарихындағы ең үлкен жеңісімен рекорд орнатты. 18 қарашада Хорватия Чехияға қарсы өткен тағы бір іріктеу ойынында 2:1 есебімен жеңіліп, 2021 жылғы Еуропа чемпионатына қатысу мүмкіндігінен айырылды. 2020 жылдың тамызында Бишчан COVID-19 тестісінде оң нәтиже көрсетті және Грекияға қарсы 5:0 есебімен жеңіске жеткізіп, оқшауланған күйде команданы басқаруға мәжбүр болды. Алайда, төрт күннен кейін, 7 қыркүйекте Чехиямен 0:0 есебімен тең ойнағаннан кейін, Хорватия тікелей іріктеу үшін барлық қалған ойындарын жеңуге міндетті болды. 8 қазанда Хорватия тағы да тарихтағы ең үлкен жеңісін жаңартты, Загребте Сан-Мариноны 10:0 есебімен ұтты. 12 қарашада Хорватия Шотландиямен өткен маңызды іріктеу ойынында жеңіске жетпеді, ойын 2:2 есебімен аяқталды. Алайда, 17 қарашада Литваны 7:0 есебімен жеңіп, Шотландия Грекияға қарсы жеңілгеннен кейін, Хорватия іріктеу тобында екінші орынды иеленді. Соңынан, олар турнирге екінші орында тұрған бес команданың бірі ретінде қатысты. Іріктеуге қол жеткізгеннен кейін, Бишчан ұлттық құраманың қабілеттерін тиімді пайдаланғаны үшін ұлттық деңгейде кең мақтауға ие болды. Бишчан 2021 жылдың 9 наурызында турнирдің топтық кезеңіне 23 ойыншыдан тұратын құрамын жариялады. Алайда, ай ішінде бірнеше маңызды ойыншылар, көбінесе жарақаттарға байланысты, құрамнан шығарылды, олардың ішінде Жосип Брекало, Бошко Шутало, Йошко Гвардиоль, Лука Сучич және Борна Соса болды. 25 наурызда Португалияға 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін, Бишчан хорватиялық футболға тән емес катеначчо тактикасы үшін сынға ілікті, өйткені хорватиялық футбол ең жақсы орта ала ойыншыларымен танымал. Үш күннен кейін Бишчан Хорватияны 21 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында Швейцарияға қарсы 3:2 есебімен алғашқы жеңіске жеткізді. Алайда, 31 наурыздағы топтық кезеңнің соңғы ойынында Англияға 2:1 есебімен жеңілгеніне қарамастан, Хорватия гол айырмашылығы арқасында тарихында бірінші рет ширек финалға жолдама алды. 31 мамырда өткен ширек финалда Хорватия Испанияға қосымша уақыттан кейін 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады.

After Croatia U21 lost a Euro 2021 qualifier 2–1 against Scotland, head coach Nenad Gračan resigned on 11 September 2019 and was succeeded by Bišćan on 1 October. Bišćan made his debut in a friendly 4–1 victory over Hungary on 11 October. On 14 October, Croatia broke the record for their biggest victory in history, beating San Marino 7–0 in Serravalle. On 18 November, Croatia compromised their qualification for the Euro 2021 after losing another qualifier, this time 2–1 against the Czech Republic. In August 2020, Bišćan tested positive for COVID 19 and was forced to lead the team to a 5–0 victory over Greece from isolation. However, after drawing 0–0 with the Czech Republic four days later, on 7 September, Croatia were forced to win all their remaining games to have a chance to qualify directly. On 8 October, Croatia once again broke the record for their biggest victory in history, beating San Marino 10–0 in Zagreb. On 12 November, Croatia failed to win their crucial qualifier against Scotland away, drawing 2–2. However, thanks to a high 7–0 win over Lithuania and Scotland losing to Greece away on 17 November, Croatia secured the second place in their qualifying group. Subsequently, they qualified for the tournament as one of five best ranked second placed teams. Upon qualification, Bišćan received widespread national praise for his approach and utilization of the qualities of the national team, which had turned into a synonym for failure in Croatian football throughout the years. Bišćan named his 23 man squad for the group stage of the tournament on 9 March 2021. However, during the month, several important players were ruled out, mostly due to injuries, such as Josip Brekalo, Boško Šutalo, Joško Gvardiol, Luka Sučić and Borna Sosa. After the opening match, the 1–0 loss to Portugal on 25 March, Bišćan was criticized for his catenaccio tactics that were deemed uncharacteristic for Croatian football, which is best known for its midfielders. Three days later, Bišćan led Croatia to their first ever victory at the European Under 21 Championships, beating Switzerland 3–2. However, despite losing 2–1 to England in the final group game on 31 March, Croatia qualified for the quarter finals for the first time in their history due to a better goal difference. In the quarter final against reigning champions Spain on 31 May, Croatia lost 2–1 after extra time.

Динамо Загреб

2023 жылдың 6 сәуірінде, «Шбеник» күтпеген жерден ұлттық кубоктың жартылай финалында «Динамо Загребті» жеңгеннен кейін, «Динамо» бас бапкер Анте Чачичпен келісімді бұзып, Бишчанды жаңа бас бапкер етіп тағайындады. Ол сол жылдың 21 тамызында «Динамо» 2023–24 маусымдық УЕФА Чемпиондар лигасының үшінші іріктеу кезеңінде Афинаның «АЕК» клубынан шығарылғаннан кейін қызметтен босатылды.

Әл-Шабаб

2023 жылдың 18 қазанында Бишчан Сауд Арабиясы Про лигасының "Аль-Шабаб" клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2023 жылдың 27 желтоқсанында "Аль-Охдудтан" 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін ол қызметтен босатылды.

Жеке өмір

2007 жылы Бишчан үш жыл бұрын кездесе бастаған Марияға үйленді. Олардың төрт қызы бар: Нина Мария, Бруна, Лена және Борна.