Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Угандадағы халықаралық әуежай
International airport in Uganda
Энтеббе халықаралық әуежайы – Угандадағы жалғыз халықаралық әуежай. Ол Энтеббе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай, Виктория көлінің солтүстік жағасында орналасқан. Бұл Уганда астанасы Кампаланың орталық бизнес ауданынан жолмен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 40 километрдей қашықтықта. Уганданың Азаматтық авиация бас басқармасының кеңсесі әуежай тас жолынан (Энтеббе – Кампала тас жолы және туннельдік жол) жаңа ғимаратқа көшірілді, бірақ әуежай терминалдарына іргелес орналасқан.
Entebbe International Airport is the only international airport in Uganda. It is located about southwest of the town of Entebbe, on the northern shores of Lake Victoria. This is approximately by road south west of the central business district of Kampala, the capital city of Uganda. The headquarters of the Civil Aviation Authority of Uganda have been relocated to a new block off the airport highway (Entebbe–Kampala Expressway and Tunnel Road), but adjacent to the airport terminals.
Тарих
Әуежайды британдық колониялық билік ашқан. Уганда азаматтық авиация басқармасының веб-сайтына сәйкес, әуежайдың Виктория көлінде орналасуы және қолданыстағы мүмкіндіктеріне байланысты отаршылдық үкімет авиациялық қозғалыс үшін ең қолайлы орын Энтеббе екенін шешті. 1951 жылдың 10 қарашасында әуежай жаңадан ашылды, ал 12/30 ұшу-қону жолағы де Гавиленд Комет авиациясының келуіне дайындалды. Әуежайдың жаңа негізгі терминалы югославиялық черногориялық сәулетші Александр Кековичтің жобасы бойынша салынды және 1972-1973 жылдары Energoprojekt холдингімен іске асырылды. 1979 жылдың сәуір айында Уганда-Танзания соғысы кезінде танзаниялық әскерлер басып алғанда әуежайдың бір бөлігі қирады. ThePrint басылымының 2021 жылғы қарашадағы хабарламасына сәйкес, африкалық БАҚ-тар Қытайдың қарызды төлемегендіктен әуежайды иелігіне алуы мүмкін екенін мәлімдеді, бірақ Қытайдың Сыртқы істер министрлігі мен Уганда үкіметі бұл ақпаратты жоққа шығарды. Bloomberg News тәуелсіз Daily Monitor газетінің хабарлауынша, Уганда үкіметі 2015 жылы Қытайдың Экспорт-импорт банкімен жасасқан 200 миллион долларлық қарыз шартын өзгертуге тырысып жатыр, бұл әуежайдың бақылауын жоғалтпау мақсатында жасалып жатыр. 2021 жылдың 1 желтоқсанында Уганданың Бас прокуроры бұқаралық ақпарат құралдарында әуежай туралы жарияланған ақпаратты көргенін және ол жалған хабар екенін мәлімдеді.
The airport was opened by the British Colonial authorities. According to the website of the Uganda Civil Aviation Authority, due to the airport's location on Lake Victoria and the existing facilities, the colonial government decided that the most optimal location for aviation traffic was Entebbe. On 10 November 1951, the airport was formally reopened after its facilities had been extended. Runway 12/30 was now , in preparation for services by the de Havilland Comet. The new main terminal building of the airport was designed by Yugoslav Montenegrin architect Aleksandar Keković and built by Energoprojekt holding in 1972 1973 period. The airport was partially destroyed in April 1979 when it was captured by Tanzanian forces during the Uganda–Tanzania War. According to ThePrint in November 2021, reports in African media suggest that China could take over the airport over the default of a loan, which was denied by China's foreign ministry and Government of Uganda. Bloomberg News reported that the Ugandan government is seeking to amend a $200m loan agreement it signed with the Export Import Bank of China in 2015, to ensure it doesn't lose control of the airport, citing a report from the Daily Monitor, an independent Ugandan daily newspaper. On December 1, 2021, the Attorney General of Uganda stated they had seen the story regarding the airport in media and that it was reportedly fake news.
Жаңғырту жоспарлары: 2015-2033
2015 жылдың ақпан айында Оңтүстік Корея Үкіметі Корея халықаралық ынтымақтастық агенттігі арқылы Уганда Үкіметіне (GOU) әуежайды жаңғыртуға 27 миллиард Уганда шиллингі көлемінде грант берді. Сол айда GOU 2015 жылдан 2035 жылға дейін жалғасатын әуежайды үш кезеңде жаңарту және кеңейту жұмыстарын бастады. Толық қайта жаңарту бюджеті шамамен 586 миллион АҚШ долларын құрайды. "12/30 ұшу-қону жолағының" (басты ұшу-қону жолағы) жаңарту және күрделі жөндеу жұмыстары 2019 жылдың ақпан айында аяқталуы күтілуде. 2022 жылдың наурызында онлайн және баспа баспасөз құралдары Қытай құрылысындағы 100 000 метрикалық тонна жүк тасымалдауға қабілетті жүк орталығы коммерциялық жұмысын бастағанын хабарлады. Бұл бұрынғы жүк терминалының орнына салынды, ол бастапқыда ескі ұшақ ангарынан қайта жабдықталған және 50 000 метрикалық тонна жүк тасымалдауға арналған. 2024 жылдың соңында, жоспарланған I кезеңнің жаңарту жұмыстары аяқталғаннан кейін, әуежайдың жолаушы тасымалдау қабілеті жылына 2 миллионнан 3,5 миллионға дейін артуы күтілуде.
In February 2015, the Government of South Korea, through the Korea International Cooperation Agency, gave the Government of Uganda (GOU) a grant of USh 27 billion towards modernization of the airport. In the same month, the GOU began a three phase upgrade and expansion of the airport to last from 2015 until 2035. The entire renovation budget is approximately US$586 million. Renovation and rehabilitation of "Runway 12/30" (the main runway), is expected to conclude in February 2019. In March 2022, online and print media reported that the Chinese built cargo center, capable of handling 100,000 metric tonnes of cargo, had begun commercial operations. This had replaced the old cargo facility with capacity of 50,000 metric tonnes, originally converted from an old aircraft hangar. It is expected that later in 2024, upon completion of the ongoing Phase I upgrades, the airport will increase its passenger handling capacity from 2 million to 3.5 million annually.
ІІ кезең 2019 жылдан 2023 жылға дейін
Шамамен құны 125 миллион АҚШ доллары, әлі ізделіп жатыр. COVID-19 пандемиясы салдарынан күтілетін кешігулер. Отын сақтау нысандарының орын ауыстыруы және кеңейтілуі.
Estimated cost of US$125 million, not yet sourced. Expected delays due to Covid 19 pandemic. Relocation and expansion of fuel storage facilities.
Ұшу және келу салондарын кеңейту
2016 жылдың сәуір айында Жұмыс министрі Джон Бябагамби ұшу және келу залдарын кеңейту жобасын 42,6 миллиард Уганда шиллингі (11,4 миллион АҚШ доллары) көлемінде іске қосты. Бұл жұмысты Seyani Brothers Limited компаниясы жүзеге асырады және оны Уганданың азаматтық авиация басқармасы толыққанды қаржыландырады. Құрылыс 2016 жылдың 1 маусымында басталып, 2017 жылдың желтоқсан айында аяқталуы күтілуде. Бұл жұмыс Оңтүстік Корея және Қытай Халық Республикасы үкіметтерінің қаржылық қатысуымен жүзеге асырылып жатқан ірі кеңейту жобасынан бөлек.
In April 2016, Minister of Works John Byabagambi launched a USh 42.6 billion (US$11.4 million) project to expand the departure and arrival lounges. The work will be carried out by Seyani Brothers Limited and will be fully funded by the Civil Aviation Authority of Uganda. Construction is scheduled to commence on 1 June 2016 with completion expected in December 2017. This work is separate from the large expansion partially funded by the government of South Korea and People's Republic of China.
Мекемелер
Жолаушыларға арналған мүмкіндіктердің ішінде – аманат жүктерді сақтау бөлімі, банктер, банкоматтар, валюта алмастыру пункттері, мейрамханалар және салықсыз сауда дүкендері бар.
Passenger facilities include a left luggage office, banks, automated teller machines, foreign exchange bureaux, restaurants, and duty free shops.
Жолаушылар тасымалы
2002 жылдан бері әуежайдағы халықаралық жолаушылар ағыны жыл сайын артып келеді, 2009 жылы болған Үлкен экономикалық дағдарыс салдарынан шағын төмендеу болды және 2014 жылы да азайды.
Since 2002, international passenger traffic at the airport has increased annually, except for 2009 when the Great Recession caused a small decline and 2014. Year Passengers Difference 1991 118,527 +10.2%+4.3 2019 1,980,000 2020 565,541 2021 941,688 20231,930,000
Жыл Жолаушылар Айырмашылығы
1991 118,527 +10.2%+4.3
2019 1,980,000
2020 565,541
2021 941,688
2023 1,930,000
Since 2002, international passenger traffic at the airport has increased annually, except for 2009 when the Great Recession caused a small decline and 2014. Year Passengers Difference 1991 118,527 +10.2%+4.3 2019 1,980,000 2020 565,541 2021 941,688 20231,930,000
Сертификаттау
2023 жылдың қыркүйегінде EBB, Уганда азаматтық авиация басқармасы және Uganda Airlines бірлесіп ICAO қадағалау қауіпсіздігі аудитінен өтті.
In September 2023, EBB together with Uganda Civil Aviation Authority and Uganda Airlines underwent the ICAO Oversight Safety Audit.
Даулар
Уганданың бірнеше жергілікті және халықаралық БАҚ-тары Уганданың Қытайдан алған қарызын өтемегендігі үшін Энтеббе халықаралық әуежайының бақылауын Қытайға жоғалтатынын хабарлады. Алайда, Уганданың ресми өкілдері Қытайдың әуежайды бақылауға алу мүмкіндігі туралы мәлімдемелерді жоққа шығарды. Қытайдың Экзим банкі Уганданың жалғыз халықаралық әуежайын кеңейту үшін 200 миллион АҚШ долларын қарыз ретінде беру кезінде қатаң және агрессивті төлем шарттарын қойды. 2021 жылғы 14 сәуірде Шри-Ланка әуе компаниясы өзінің ресми Twitter парақшасында Шри-Ланка жүк тасымалы 2021 жылдың ақпан айында 102 тоннадан астам баспа қағазын тасымалдай отырып, үш тізбектей жүк рейсін орындап, тарих жасағанын мәлімдеді. Шри-Ланка әуе компаниясы құпиялылық сақтау үшін тасымалданған қағаздың қандай түр екенін жарияламады. Алайда, жүк тасымалдаушы белгісіз себептермен твитті жойды, бұл Шри-Ланка әуе компаниясының ашықтығына күмән тудырып, 2021 жылдың ақпан айында Угандаға бағытталған «баспа қағаздары» жүк рейстеріне қатысты болжамдарға әкелді. Кейін Шри-Ланка әуе компаниясы Угандаға жіберілген баспа материалдарында тек Уганда валютасының банкноттары болғанын түсіндірді. Сондай-ақ, Қытаймен шектес Кениямен байланысты қауіпсіздік шараларына байланысты Уганда үкіметі Уганда шиллингінің банкноттарын жаһандық қауіпсіздік баспаханасынан алуды жөн көргенін хабарлады. De La Rue компаниясының Биягама филиалы Уганданы қоса алғанда, көптеген елдерге валюта басып шығарумен айналысады. Шри-Ланка әуе компаниясы бұл жүктің таза коммерциялық сипатта екенін және әуе компаниясы мен Шри-Ланка үшін қажетті шетелдік валюта түсімдерін әкелгенін мәлімдеді.
Several Ugandan local and international media reports claimed that Uganda would lose the grip on Entebbe International Airport to China for failing to repay the loan it borrowed from China. However, Ugandan officials denied claims regarding the possibility of China taking control of the airport. Exim Bank of China had imposed strict and aggressive repayment terms on a US$200 million loan to expand the only international airport of Uganda. On 14 April 2021, the Sri Lankan Airlines in its official Twitter handle claimed that Sri Lankan cargo had made history by operating three successive cargo charter flights to Entebbe International Airport, uplifting over 102 metric tonnes of printed papers in February 2021. The information on what kind of printed paper was transported was not revealed by Sri Lankan Airlines due to confidentiality reasons. However, the cargo carrier deleted the tweet for unknown reasons and it created doubts about the transparency of Sri Lankan Airlines and speculations arose about the transfer of "printed papers" cargo charter flights which departed to Uganda in February 2021. Sri Lankan Airlines later issued a statement clarifying that the printed material which was deported to Uganda included only the Ugandan currency notes and it further revealed that due to security reasons with bordering Kenya, Ugandan government preferred to obtain printed Ugandan shilling currency notes from a global security printer. The Biyagama branch of the De La Rue company is responsible for printing currency notes to countries including Uganda. Sri Lankan Airlines insisted that the consignment was purely commercial in nature and brought much needed foreign revenue for the airlines and Sri Lanka.
Оқиғалар
1976 жылы Тель-Авивтен Парижге Афина арқылы (құбыла жасаушылар ұшаққа сонда мінген) 139 рейс ұшырылып, Энтеббеге әкелінді, ал Израиль арнайы жасақ тобы Ентеббе операциясы барысында кешіккендерді құтқарды. 2009 жылдың 9 наурызында "Аэролифт Ильюшин Ил-76 С9 SAB" ұшағы Энтеббе әуежайынан ұшып шыққаннан кейін Виктория көліне құлады. Ұшып көтерілген кезде екі қозғалтқыштан өрт шығып, нәтижесінде ұшақтағы 11 адамның барлығы қаза тапты. Ұшақ Африка Одағының Сомалидегі миссиясы үшін Dynacorp компаниясымен жалдаған еді. Апатты Уганданың Көлік министрлігі тергеді, ол төрт қозғалтқыштың пайдалану мерзімі өткенін және Aerolift компаниясының олардың қызмет ету мерзімін ұзарту үшін техникалық қызмет көрсетілгенін немесе жұмыстың сертификатталғанын дәлелдеуге болмайтынын анықтады. 2018 жылдың 14 наурызында Emirates әуекомпаниясының борттық қызметкері Emirates Airlines ұшағының есігін ашып, секіріп өз-өзіне қол жұмсады. Ұшақ Дубайға баруға тиіс еді. Ол 47 жастағы Болгария азаматы еді.
In 1976, Air France Flight 139 from Tel Aviv to Paris via Athens (where the hijackers boarded) was hijacked and taken to Entebbe, and Israeli commandos rescued the hostages in Operation Entebbe. On 9 March 2009, Aerolift Ilyushin Il 76 S9 SAB crashed into Lake Victoria just after takeoff from Entebbe airport. Two of the engines caught fire on take off and the resulting crash resulted in the deaths of all 11 people on board. The aircraft had been chartered by Dynacorp on behalf of the African Union Mission to Somalia. The accident was investigated by Uganda's Ministry of Transport, which concluded that all four engines were time expired and that Aerolift's claim that maintenance had been performed to extend their service life or that the work had been certified could not be substantiated. On 14 March 2018, an Emirates flight attendant opened a door onboard an Emirates Airlines plane and committed suicide by jumping. The plane was due to fly to Dubai. She was a 47 year old Bulgarian citizen.