Кіріспе
Жаңа алтын кен орындарын іздеу
Алтынды іздеу – жаңа алтын кен орындарын табуға бағытталған іс-әрекет. Қолданылатын әдістер ізделіп отырған кен орнының түріне және алтын іздеушінің мүмкіндіктеріне қарай өзгеріп отырады. Дәстүрлі түрде коммерциялық қызмет болғанымен, кейбір дамыған елдерде алтын іздеу танымал көңіл көтеруге айналған. Алтын іздеу ежелгі заманнан бері кең таралған. Ең ерте мәтіндік және археологиялық деректерде алтын іздеу – байлыққа жетудің әдеттегі жолы болды.
Алтын іздеу
Алтын іздеу әдетте алтын табасымен немесе осыған ұқсас құралдармен, бос беткі шөгінділерден еркін алтын бөлшектерін жуу арқылы жүргізіледі. Алтын табасын қолдану ғасырлар бойы дамып келді, бірақ осы күнгі күнге дейін аз қаржылық мүмкіндігі бар іздеушілер мен кеншілер арасында кең таралған. Терең жатқан плацерлік кен орындарынан үлгілерді траншея қазу немесе бұрғылау арқылы алуға болады. Алтынға бай болуға мүмкіндігі бар көмілген өзен арналарын анықтау үшін сейсмикалық, гравитациялық немесе магниттік сияқты геофизикалық әдістер қолданылуы мүмкін. Плацерлік алтын кен орнын сынап, оның экономикалық пайдалылығын анықтау көптеген қиындықтарға толы. Плацерлік алтын табылып болған соң, көбінесе алтын табасын ауыстырып, үлкен көлемдегі материалды жуу үшін шлюздер немесе механикалық құрылғылар қолданылады. Плацерлік алтынның табылуы жиі плацерлердің бастау көздерін іздеу кезінде қатты тау жынысынан құралған алтын кен орындарының ашылуына себеп болады.
Қатты тау жыныстарындағы алтын кен орындарын іздеу
Қатты тау жынысты (көзді) алтын кен орындарын іздеушілер көптеген құралдарды пайдалана алады. Бұл ең қарапайым деңгейде тау жыныстарының үстірттерінің бетін қарастыру арқылы жасалады, минералды тамырлардың, гидротермалды өзгерістердің немесе алтын кен орындарын құрайтын тау жыныстарының түрлерінің көрінуін іздеу арқылы. Далалық құралдар тек тас балға мен қол линзасынан ғана тұруы мүмкін. Қатты тау жынысты алтын кен орындары кентараптық кен орындарына қарағанда минералогия және геология жағынан әртүрлі, сондықтан іздеу әдістері кен орындарының түрлеріне қарай өте әртүрлі болуы мүмкін. Кентараптық алтын сияқты, қатты тау жынысты алтынды іздеу үшін қолданылатын әдістердің күрделігі де іздеушінің қаржылық мүмкіндіктеріне байланысты өзгереді. Жер астын зерттеу үшін көбінесе бұрғылау қолданылады. Жер бетіндегі геофизикалық әдістер алтын кен орындарымен байланысты геофизикалық аномалияларды анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Тау жыныстары мен топырақтың үлгілері металл құрамын анықтау немесе геохимиялық аномалияларды табу үшін геохимиялық зертханаға жіберілуі мүмкін. Қатты тау жынысты алтын бөлшектері тіпті микроскоппен де көрінбей қалуы мүмкін. Бүгінде алтынның көп бөлігі ірі ашық және терең жер асты кен орындарында өндіріледі. Дегенмен, шағын масштабты алтын өндіру, әсіресе дамып келе жатқан елдерде, әлі де кең таралған. 2012 жылы австралиялық ғалымдар жүргізген зерттеуде термиттердің алтынның іздерін бөліп шығаратыны анықталды. CSIRO мәліметінше, термиттер эрозияға ұшыраған жер асты материалдарының астында ойық қазып, алтынды табуға тырысатын адамдарға көрінбейтін жаңа кен орындарын жеп, оларды жер бетіне көтереді. Олар термит ұяларын зерттеу алтын кен орындарын табудың аз инвазивті әдістеріне алып келуі мүмкін деп санайды. Геродот алтын қазған құмырсқалар туралы хабарлаған.
Көңіл көтеру мақсатындағы іздеу
Плазерлік алтынды рекреациялық түрде шағын көлемде іздеу әлемнің көптеген аймақтарында, оның ішінде Жаңа Зеландияда (әсіресе Отагода), Австралияда, Оңтүстік Африкада, Уэльсте (Долокотиде және Гвинедде), Канадада және АҚШ-та, көбінесе батыс штаттарда, бірақ басқа да жерлерде кездеседі.