Кіріспе

Жыл сайын Телурайд, Колорадо, АҚШ қаласында өткізілетін кинофестиваль.

Телурайд кинофестивалі (TFF) – жыл сайын Еңбек күні демалысында (қыркүйек айының бірінші дүйсенбісі) Телурайд қаласында, Колорадо штатында өткізілетін кинофестиваль. 50-ші фестиваль 2023 жылдың 31 тамызы мен 4 қыркүйегі аралығында өтті.

Тарих

Алғаш рет 1974 жылғы 30 тамызда Шеридан опера үйінде өткізілген фестивальді Билл және Стелла Пенс, Том Ладди, сондай-ақ Истман Кодак Фильм сақталымының Джеймс Кард негіздеді. Оны Ұлттық Фильм сақталымы басқарады. 2010 жылы TFF UCLA Театр, кино және теледидар мектебімен серіктестік орнатты. Бұл серіктестік кино өнері мен индустриясына бағытталған FilmLab бағдарламасын құрды. Бұл бағдарлама UCLA-дан тәмамдаған он кинорежиссер үшін арнайы жасалған. 2012 жылы серіктестік одан әрі кеңейтілді, екі серіктес UCLA Вествуд кампусында бірлесіп құрылған фильмдер бағдарламасын жасады. 2013 жылы фестиваль 40 жылдығын Вернер Герцог театры сияқты жаңа орынмен және қосымша бағдарлама күнімен атап өтті. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан фестиваль уақытша тоқтатылып, бір жылдан кейін 2021 жылы қайта жаңғыртылды.

Бағдарлама

Бағдарламаның көп бөлігі жаңа фильмдерден тұрады, және фестивальға қатысу үшін жаңа фильмдер Солтүстік Америкада тұңғыш рет көрсетілуі керек деген бейресми дәстүр бар. Теллурид халықаралық кинофестивальдер күнтізбесінде Канн кинофестивалінен кейін, бірақ Торонто халықаралық кинофестивалі мен Нью-Йорк кинофестивалінен бұрын орналасқан. Премьераларға талап қою Теллуридті Майкл Мур (оның алғашқы фильмі «Роджер және мен» 1989 жылы дебют жасады) және Роберт Родригес (оның алғашқы көркем фильмі «Эль Мариячи» 1992 жылы фестивальде тұңғыш рет көрсетілді) сияқты бірқатар маңызды жаңа фильмдер мен кинорежиссерлерді ашумен байланыстырды. Фестиваль сондай-ақ «Менің Андремен кешімім» (Луис Малл, 1981), «Жаннаттан да жақсы» (Джим Джармуш, 1984), «Жылындаған барқыт» (Дэвид Линч, 1986), «Азамат соғысы» (Кен Бернс, 1990), «Жылау ойыны» (Нил Джордан, 1992), «Малхолланд драйвы» (Дэвид Линч, 2001), «Броукбек тауы» (Анг Ли, 2005), «Энигма» (Мортен Тильдум, 2014), «Салли» (Клинт Иствуд, 2016), «Жайдарлы ай» (Барри Дженкинс, 2016), «Леди Берд» (Грета Гервиг, 2017) және «Солтбёрн» (Эмеральд Феннелл, 2023) фильмдерінің американдық премьерасын қабылдады. 1995 жылдан бері жыл сайын арнайы медальон табыс етіледі, әдетте ол американдық немесе халықаралық кино мәдениетіне зор әсер еткен, кинорежиссер емес тұлғаға. Бұрынғы иегерлерінің арасында Милос Штехлик («Facets Multi Media» негізін қалаушы), HBO, француз киножурналы «Positif», Тед Тернер және «Janus Films» бар.

Күміс медальон

Telluride кинофестивалінің күміс медальоны жыл сайын үш жеңімпазға табыс етіледі. 1974 жылы Франсис Форд Коппола, Глория Свонсон және Лени Рифеншталь құрметпен ескерілді. Сондай-ақ, Риз Ахмед, Педро Альмодовар, Роберт Альтман, Кристиан Бейл, Кейт Бланшетт, Джордж Клуни, Тони Колетт, Пенелопа Круз, Марион Котилард, Дэниел Дэй-Льюис, Кэтрин Денев, Жерар Депардье, Питер Динкладж, Клинт Иствуд, Джоди Фостер, Питер Гринауэй, Стерлинг Хейден, Вернер Герцог, Харви Кейтель, Энг Ли, Дэвид Линч, Джек Николсон, Мэдс Миккельсен, Питер О’Тул, Сара Поли, Микки Руни, Джон Шлезингер, Жан Симмонс, Мерил Стрип, Тильда Свинтон, Андрей Тарковский және Питер Вейр сияқты тұлғалар да құрметке ие болды.

Стиль

2015 жылдан бастап бағдарламаны негізін қалаушы және көркемдік директор Том Ладди, атқарушы директор Джули Хантсингер және жыл сайын ауысып отыратын Теллyрид кинофестивалінің шақырылған режиссерлерінің бірі жасаған. Олардың арасында Эррол Моррис, Питер Богданович, Бертран Тавернье, Салман Рушди, Дон ДеЛилло, Питер Селларс, Стивен Сондхайм, Бак Генри және Майкл Ондаатье болды. Әр жылы фестиваль плакатын жасау үшін бір суретші таңдалады. Бұл тапсырысты қабылдағандар қатарында Чак Джонс, Дэвид Салл, Даг және Майк Старн, Дотти Атти, Джим Дайн, Эд Руша, Франческо Клементе, Дейв Маккин, Гэри Ларсон және Meow Wolf-тан Люк Дорман бар. Плакатта міндетті түрде SHOW деген сөз болуы керек. Бұл Шеридан опера үйінің сыртында орналасқан, фестиваль өтетін және «Күміс медальондар» табыс етілетін орынға арналған үлкен, жарықтандырылған «Шоу» деген жазуы бар белгіге жасалған құрмет.

Реакциялар

Сюзан Сонтаг 1974 жылғы «Таң қалдыратын фашизм» атты эссесінде: «Лени Рифеншталдың нацистік лақтың қалдықтарынан тазалануы біраз уақыттан бері күш алып келеді, бірақ осы жылы ол бір белгілі бір нүктеге жетті, Рифенштал Колорадода жазда өткен жаңа киносүйер қауым бақылауындағы кинофестивальдің құрметті қонағы болды».

2001 жылы фестивальдің қонақ режиссері болғаннан кейін Салман Рушди: «Капитализмнің үстемдік құрған дәуірінде коммерцияға емес, махаббатқа арналған шараны табу өте қуантарлық жайт» деп жазды. 2002 жылы Лос-Анджелес таймс газетінің журналисі Кеннет Туран: «Теллурид фестивалі Еңбек күні демалысында киноға толы ерекше атмосфера жасайды, ол фестивальден гөрі дінге ұқсайды, оның өзінде мессияға сенушілер мен күмәнданушылар бар» деп жазды. Дартмут колледжінің кино тарихшысы Джеффри Руофф 2015 жылы: «Теллуридтегі алғашқы пікірлер Солтүстік Америкадағы марапаттау маусымын ашады, ол Оскармен аяқталады» деп атап өтті.

Мұрағат

Академия киноархиві Telluride кинофестивалінің қорына ие, ол 1978 жылдан бері атақты кинорежиссерлермен сұхбаттасулар, құрмет көрсету шаралары, симпозиумдар мен семинарлардан құралған.