Жан Батист Лемойн де Бьевіль: Луизиананың француз колониялық әкімшісі
Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville
Жан Батист Ле Муан де Бьевіль – француздық Канада әкімшісі, Луизиананың алғашқы губернаторы (1701-1743). Өмірі, әулеті және саяси қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Луизиананың француз колониялық губернаторы Жан Батист Ле Мойн де Бьенвилл (ʒɑ̃ batist lə mwan də bjɛ̃vil; /l//ə// /'/m//ɔɪ//n// //d//ə// //b//i/'/ɛ//n//v//ɪ//l/; 23 ақпан 1680 ж. – 7 наурыз 1767 ж.), сондай-ақ Sieur de Bienville деп те белгілі, Жаңа Франциядағы француз-канадтық колониялық әкімші болды. Монреальде туған ол 1701–1743 жылдары төрт рет тағайындалған Француз Луизианасының алғашқы губернаторы еді. Ол саяхатшы Пьер Ле Мойн д'Ибервилдің кіші інісі болды.
French colonial governor of Louisiana
Jean Baptiste Le Moyne de Bienville (ʒɑ̃ batist lə mwan də bjɛ̃vil; /l//ə// /'/m//ɔɪ//n// //d//ə// //b//i/'/ɛ//n//v//ɪ//l/; February 23, 1680 – March 7, 1767), also known as Sieur de Bienville, was a French Canadian colonial administrator in New France. Born in Montreal, he was an early governor of French Louisiana, appointed four separate times during 1701–1743. He was the younger brother of explorer Pierre Le Moyne d'Iberville.
Ерте өмір
Жан Батист Ле Мойн – Диппеге жақын Лонгуйльде туған Шарль Ле Мойннің және Руанда туған Кэтрин Примоттың (сондай-ақ Кэтрин Тьерри деп те белгілі) ұлы. Екеуі де Нормандия провинциясының қалаларында дүниеге келген. Шарль Ле Мойн отбасын Виль-Мари елді мекеніне (қазіргі Монреаль) ерте келдіріп, барлығы он төрт бала тәрбиеледі.
Jean Baptiste Le Moyne was the son of Charles le Moyne, born in Longueil, near Dieppe, and Catherine Primot (also known as Catherine Thierry), born in Rouen, both cities in the Province of Normandy. Charles le Moyne established his family in the settlement of Ville Marie (present day Montreal) at an early age and had fourteen children total.
Жаңа әлемдегі барлау
Он жеті жасында Бьенвилл ағасы Ибервиллге қосылып, Луизиана колониясын құруға экспедицияға қатысты. 1699 жылы топ Мексика шығанағының жағалауын Мобил шығанағына дейін зерттеді, бірақ ол одан әрі жүзуге тым жайлы болды. Бел Фонтейн орнында олар жағадан ағып шығып, көтеріліп тұрған артезиандық бұлақ тапты; қазір бұл бұлақ Мобил шығанағында 300-400 фут тереңдікте орналасқан. Бьенвилл Мобил, Алабама маңындағы жағалауды картаға түсіруде маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ Луизиана жағалауындағы Шанделер аралдарын, ал Миссисипи жағалауындағы Мысық аралы мен Кеме аралын ашты, содан кейін батысқа қарай Миссисипи өзенінің сағасын зерттеуге бет бұрды. Ақырында экспедиция қазіргі Батон-Руж және Фальс-Ривер жерлеріне жетті. 1699 жылғы сәуірде Францияға қайтпастан бұрын Ибервилл Луизиана колониясының алғашқы қонысын құрды: Форт Морепас немесе Ескі Билокси, қазіргі Оушен Спрингс, Миссисипи. Ол Сауволе де ла Вилантриді губернатор етіп тағайындады және Бьенвиллді лейтенант қылды. Ибервилл кеткеннен кейін Бьенвилл Миссисипи өзені бойымен тағы бір экспедиция ұйымдастырды және қазір Англия бұрылысы деп аталатын жерде ағылшын кемелерімен кездесті. Бұл оқиға туралы естіген Ибервилл Бьенвиллге Миссисипи өзені бойындағы алғашқы қатты жерді тауып, қоныс салуды бұйырды. Өзеннің 50 миль жоғарылатылып, Бьенвилл Форт де ла Булайе құрды.
At the age of seventeen, Bienville joined his brother Iberville on an expedition to establish the colony of Louisiana. In 1699, the group explored the Gulf of Mexico coastline as far as Mobile Bay, which was too shallow to go further. At the site of Belle Fontaine, they discovered an artesian spring bubbling and leaping from the beach; this spring is now 300–400 feet out in Mobile Bay. Bienville played a significant role in charting the coast near Mobile, Alabama. He also discovered the Chandeleur Islands off the coast of Louisiana, as well as Cat Island and Ship Island off the Mississippi coast, before moving westward to sail up the mouth of the Mississippi River. Eventually, the expedition reached the modern day site of Baton Rouge and False River. In April 1699, before heading back to France, Iberville established the first settlement of the Louisiana colony: Fort Maurepas or Old Biloxi, at present day Ocean Springs, Mississippi. He appointed Sauvolle de la Villantry as the governor and made Bienville lieutenant. Following Iberville's departure, Bienville took another expedition up the Mississippi River and encountered English ships at what is now known as English Turn. Upon hearing of this encounter on his return, Iberville ordered Bienville to establish a settlement along the Mississippi River at the first solid ground he could find. Fifty miles upriver, Bienville established Fort de la Boulaye.
Mobile компаниясының негізін қалаушы
Бабасының ұсынысы бойынша Бьенвилл қоныс аударушылардың көпшілігін қазіргі Алабама штатында Мобил өзенінің батыс жағында орналасқан Форт Луи де ла Мобил (немесе "Мобил") деп аталатын жаңа қонысқа көшірді. Ол сондай-ақ колония үшін жақын маңдағы Дофин аралында терең су портын құрды, өйткені Мобайл шығанағы мен Мобайл өзені теңіз кемелері үшін тым жайлы еді. Келесі бірнеше жылда колонияның халқы өзгеріп отырды. 1704 жылы француз сарбаздарының жергілікті әйелдермен жақын қарым-қатынас жасауы қақтығысқа әкелуі мүмкін деген қауіптенуден Бьенвилл жиырма төрт жас француз әйелінің келуін ұйымдастырды. Дәстүр бойынша бұл қыздар монастырьлардан таңдалған, бірақ олардың көпшілігі кедей отбасылардан шыққан. Олар Жаңа Дүниеге кассеталар деп аталатын кішкентай сандықтарда мүлкін алып келгендіктен, жергілікті тарихта олар ертеректегі "каскет қыздары" ретінде, ал кейінірек ағылшын тілінде "casket girls" деп белгілі болды. Жас әйелдер Бьенвиллдің үйінде, оның үй шаруашылығын жүргізетін француз-канад әйелі, мадам Ланглоидың қамқорлығында болды. (Дәстүр бойынша ол Бьенвилл мен оның бауырларының жесір туысы болған, бірақ бұл туралы ешқандай растау жоқ.) Мадам Ланглои жергілікті тайпалардан жергілікті өнімдерді дайындау өнерін үйреніп, осы білімді өзінің қамқорлығындағы әйелдерге берді, бұл оқиға Крейол асүйінің пайда болуының бастауы деп есептеледі. "Каскет қыздарының" есімдері мен тағдыры көбінесе белгісіз, бірақ кем дегенде бірі колонияда қалып, француз сарбаздарына тұрмысқа шықты, ал 1705 жылы ақ нәсілді баланың дүниеге келуі алғаш рет тіркелді. Колонияның халқы келесі бір буын бойы ауытқып, 1708 жылы 281 адамға жетті, бірақ екі жылдан кейін аурудың салдарынан 178 адамға дейін азайды. 1709 жылы үлкен су тасқыны Форт Луи де ла Мобилді жапты: осыған және аурудың таралуына байланысты Бьенвилл 1711 жылы қонысты өзен бойымен төмен қарай, қазіргі Алабама штатындағы Мобил қаласының орнына көшіруге бұйрық берді, онда тағы бір ағаш Форт Луи салынды. 1712 жылы Антуан Крозат корольдік тағайындамамен Луизиананы басқаруға кіріскен кезде колонияда 400 адам тұрды. 1713 жылы Франциядан жаңа губернатор келді, ал Бьенвилл батысқа көшіп, 1716 жылы қазіргі Миссисипи штатындағы Натчес қаласының орнында Розали фортын құрды. Жаңа губернатор Антуан Лаумет де Ла Моте, сиер де Кадиллак, колонияны дұрыс басқармағаны және оның өсуінің болмауына байланысты ұзаққа созылмады. 1716 жылы ол Францияға қайта шақырылды, ал Бьенвилл тағы да губернатор болып, жаңа губернатор Жан Мишель де Лепинай Франциядан келгенге дейін бір жылдан аз уақыт қызмет етті. Алайда Лепинайдың өкілеттігі қысқа болды, өйткені Крозат колонияны басқаруды және оны басқаруды Джон Лоу мен оның Индия компаниясына тапсырды. 1718 жылы Бьенвилл тағы да Луизиананың губернаторы болды, және осы мерзімінде Бьенвилл Луизиананың Нью-Орлеан қаласын құрды.
On the recommendations of his brother, Bienville moved the majority of the settlers to a new settlement in what is now Alabama on the west side of the Mobile River, called Fort Louis de la Mobile (or "Mobille"). He also established a deepwater port nearby on Dauphin Island for the colony, as Mobile Bay and the Mobile River were too shallow for seagoing vessels. The population of the colony fluctuated over the next few years. In 1704, in part due to fear that fraternization of French soldiers with native females might lead to conflict, Bienville arranged for the arrival of twenty four young French women. By tradition the young ladies were selected from convents, though most were likely from poor families. Because they traveled to the New World with their possessions in small trunks known as cassettes, they are known in local histories as the casquette girls in early accounts and by the English translation of casket girls in later tradition. The young ladies were lodged in Bienville's home under the care of his housekeeper, a French Canadian woman known as Madame Langlois. (By tradition she was a widowed cousin to Bienville and his brothers, but there is no confirmation of this.) Madame Langlois had learned from local native tribes the arts of cooking local produce and imparted this knowledge to her charges in what is generally heralded as the origin of Creole cuisine. The names and fates of most of the Casquette Girls is uncertain, but at least some remained in the colony and married French soldiers as intended, the first recorded birth of a white child occurring in 1705. The population of the colony fluctuated over the next generation, growing to 281 by 1708, but diminishing to 178 two years later due to disease. In 1709, a great flood overflowed Fort Louis de la Mobile: because of this and the outbreaks of disease, Bienville ordered the settlement to move downriver to the present site of Mobile, Alabama in 1711 where another wooden Fort Louis was built. By 1712, when Antoine Crozat took over administration of Louisiana by royal appointment, the colony boasted a population of 400 persons. In 1713, a new governor arrived from France, and Bienville moved west where, in 1716, he established Fort Rosalie on the present site of Natchez, Mississippi. The new governor, Antoine Laumet de La Mothe, sieur de Cadillac, did not last long due to mismanagement and a lack of growth in the colony. He was recalled to France in 1716, and Bienville again took the helm as governor, serving the office for less than a year until the new governor, Jean Michel de Lepinay, arrived from France. Lepinay's tenure was short lived, however, as Crozat had relinquished control of the colony and its administration to John Law and his Company of the Indies. In 1718, Bienville found himself once again governor of Louisiana, and it was during this term that Bienville established the city of New Orleans, Louisiana.
Жаңа Орлеанның атасы
Бьенвилл 1717 жылы компания директорларына Миссисипи өзеніндегі ай тәрізді иіліске тапқанын, оның тасқын сулар мен дауылдардан қауіпсіз екенін жазды және колонияның жаңа астанасын сонда салуды ұсынды. Рұқсат берілді, және Бьенвилл 1718 жылдың көктемінде (7 мамыр мерекелік күні ретінде қалыптасқан, бірақ нақты күні белгісіз) Нью-Орлеан қаласын құрды. 1719 жылға қарай, Бьенвилл Мобильден жабдықтар мен әскерлерді көшіруге апарарлықтай, жеткілікті мөлшерде лашықтар мен қоймалар салынды. Колонияның бас инженері Пьер Ле Блон де Ла Турмен келіспеушіліктер туындағаннан кейін, Бьенвилл 1720 жылы көмекші инженер Адриен де Паугерге жаңа қаланың жоспарын жасауды тапсырды. 1721 жылы Паугер қазір Француз кварталы немесе Vieux Carré деп аталатын он бір блоктан жеті блокқа дейінгі тіктөртбұрышты жоспар жасады. Бьенвилл қазіргі Кеден үйі орналасқан жерге жаңа үйіне көшіп, жаңа қалаға Францияның регенті, Орлеан герцогы Филипп II-нің құрметіне "La Nouvelle Orléans" деп ат қойды. Бьенвиллдің үшінші мерзімінде, 1723 жылы Нью-Орлеан Француз Луизианасының астанасы болды.
Bienville wrote to the Directors of the Company in 1717 that he had discovered a crescent bend in the Mississippi River which he felt was safe from tidal surges and hurricanes and proposed that the new capital of the colony be built there. Permission was granted, and Bienville founded New Orleans in the spring of 1718 (May 7 has become the traditional date to mark the anniversary, but the actual day is unknown). By 1719, a sufficient number of huts and storage houses had been built that Bienville began moving supplies and troops from Mobile. Following disagreements with the chief engineer of the colony, Pierre Le Blond de La Tour, Bienville ordered an assistant engineer, Adrien de Pauger, to draw up plans for the new city in 1720. In 1721, Pauger drew up the eleven by seven block rectangle now known as the French Quarter or the Vieux Carré. After moving into his new home on the site of what is now the Custom House, Bienville named the new city "La Nouvelle Orléans" in honor of Philippe II, Duke of Orléans, the Prince Regent of France. New Orleans became the capital of French Louisiana by 1723, during Bienville's third term.
Билоксидің әкесі
1719 жылы Төрттік одақ соғысы (1718–1720) кезінде Бьенвилл француз Луизианасының астанасын испандық Пенсаколаға жақын Мобильден Форт-Морепасқа (Ескі Билокси) көшірді. Бірақ, құмдардың жылжуына байланысты, 1719 жылы осы елді мекен Білокси шығанағының ар жағына көшіріліп, Жаңа Билокси (немесе Нувель Билокси немесе Билоччи) құрылды. Көшіруден кейін Форт-Морепас өртеліп, жау әскерлерінің қайтадан қоныстануының алдын алу үшін француздық дәстүр сақталды. Сондай-ақ 1719 жылы салынып жатқан Нью-Орлеан толығымен суға батты (су деңгейі 15 см немесе одан да жоғары көтерілді), осыдан кейін «Жарты ай» қаласындағы ішкі порт үшін биік жер немесе бөгеттер қажет екені анықталды. Үкіметтік кеңес астананы Мексика шығанағындағы Билоксиде қалдыруды қалады. Алайда, Билокси маңындағы құмды топырақ егіншілікті қиындатты, сонымен қатар дауылдар құмды Билокси портына әкеліп тоқтатып, ал Нью-Орлеан жері егіншілік алқаптарына жақын терең сулы порт ретінде қарастырылды. Ақырында, 1722 жылдың маусым айында Бьенвилл астананы Нью-Орлеанға көшіруге кірісіп, 1722 жылдың тамыз айында осы жұмысты аяқтады. Бьенвилл көбінесе «Луизиананың әкесі» деп аталады.
In 1719, during the War of the Quadruple Alliance (1718–1720), Bienville had moved the capital of French Louisiana from Mobile near the battlefront with Spanish Pensacola back to Fort Maurepas (Old Biloxi). However, due to shifting sand bars, the settlement was moved across Biloxi Bay to found New Biloxi (or Nouvelle Biloxi or Bilocci), in 1719. After the move, Fort Maurepas was burned (in the French custom to avoid resettlement by enemy forces). Also during 1719, the under construction New Orleans had been entirely flooded (6 inches or higher), with the realization that higher ground or levees would be needed for the inland port of that Crescent City. The governing council wanted to keep the capital on the Gulf of Mexico at Biloxi. However, the sandy soil around Biloxi complicated agriculture, and storms also shifted sands into Biloxi harbor, while the New Orleans site could be considered a deepwater port, closer to agricultural lands. Eventually, in June 1722, Bienville began moving the capital to New Orleans, completing the move in August 1722. Bienville is often described as "the Father of Louisiana."