Кіріспе

Саладиннің ондығы, немесе 1188 жылғы көмек – 1188 жылы Англияда және біршама Францияда, 1187 жылы Саладиннің Иерусалимді жаулап алуына жауап ретінде танылған салық (нақтырақ айтқанда, алым).

Өмірбаян

1187 жылы шілдеде Иерусалим Корольдігінің әскері Хатин шайқасында Саладиннен жеңіліске ұшырады; қазан айында Саладин Иерусалимді басып алды. Қаланың басып алынуы туралы жаңалық сол жылдың соңында Еуропаға жеткен соң, жаңа крест жорығы жарияланды. 1188 жылдың қаңтарында Англияның Генрих II және Францияның Филипп II Ле-Манда крест жорығын талқылады, оған Тир архиепископы Иосий қатысты; 11 ақпанда Генрих Англияда крест жорығын уағыздауды Геддингтоннан ұйымдастыруға кірісті. Сол жерде ол "Саладин салымын" да талқылады.

Оннан бір бөлігін жинау

Саладиннің ондығы – кірістер мен жылжымалы мүліктің 10% құрайтын нақты ондық болды. Ондық округтер емес, епархиялар арқылы бағаланды, ал жергілікті шерифтердің ондық жинауда ешқандай рөлі болған жоқ. Ол кезде бұл Англияда жиналған ең ірі салық болды, дегенмен Генрих бұрын 1166 және 1185 жылдары Киелі жерге көмек ретінде басқа да салықтар салған болатын. Ондық, жалпы алғанда, кем дегенде ағылшындардың пікірінше, лайықты мақсатқа жұмсалса да, өте жағымсыз болды. Бағалау епархиялар арқылы жүргізілгендіктен, Кентербери архиепископы Эксетердің Балдуині ерекше айыпталды. Ол жылдың көп бөлігін (әлде болжамды түрде, ақылмен) Уэльсте өткізді, хроникашы Жиральдус Камбренсиспен бірге крест жолын уағыздады. Сол ондық Францияда да салынды, бірақ Филиптің онда орталықтандырылған үкіметі болған жоқ және ол басып таба алмаған көптеген қарсылықтарға тап болды. Ондық Англияның Франциядағы территорияларында да аз сәттілікпен жиналды. Генрих Уильям Арыстанға Шотландияда ондық салуды ұсынды, бірақ Уильям бас тартты, себебі ағылшын билігі шотландтарға ондық салуға жеткілікті солтүстікке дейін жетпеген еді.

Салдары

Ақырында Генрих ешқашан крест жорығына қатыспады. 1189 жылы ол Филипппен және өз ұлы Ричард Арыстанжүрекпен соғысқа түсті, сондай-ақ оны осы соғысқа жұмсалған ондық ақшаға айыптады. Генрих крест жорығы басталар алдында сол жылы қайтыс болды; Жирард айтуынша, бұл осындай қатал ондық үшін құдайдың жазасы еді. Ричард оның орнына отырып, қазыналықты толы тапты, бірақ ол жер сату және Англия бойынша түрлі айыппұлдар салу арқылы одан да көп ақша жинады. Генрих пен Ричард Саладиннің ондығы арқылы күміс марка жинауға жетті. Келесі Үшінші крест жорығы Жерорта теңізінің жағалауын Иерусалим Корольдігінің қалдықтары үшін басып алуға көмектесті, бірақ король Ричард Иерусалимді жаулай алмады. Отанына қайтып келе жатып, оны Генрих VI, Киелі Рим императоры тұтқынға алды. 1194 жылы оның құны үшін Англияға тағы бір үлкен салық салынды. Бұл, негізінен, 1188 жылғы Саладиннің ондығының қайталануы болды, бірақ бұл жолы салық мөлшерлемесі 25%-ға дейін жоғарылатылды. 1207 жылы король Джонның Франциядағы соғыстарына ақша жинау үшін дәл сол ұйымдық құрылым мен жинау жүйесі пайдаланылды.