Кіріспе
Компьютерге дискілер немесе басқа аппараттық құрылғыларды қосуға арналған стандартты өлшемдегі кеңістік. Дискілік ұя – компьютерге аппараттық құрылғыларды қосуға арналған стандартты өлшемдегі кеңістік. Көптеген дискілік ұялар корпус ішіне бекітілген, бірақ кейбіреулерін алуға болады. IBM PC-нің енгізілгенінен бері өткен жылдар ішінде, ол және оның үйлесімділері дискілік ұялардың көптеген формат факторларын пайдаланды. Бүгінде жиі қолданылатын төрт формат факторы бар: 5,25 дюймдік, 3,5 дюймдік, 2,5 дюймдік немесе 1,8 дюймдік дискілік ұялар. Бұл атаулар ұяның өзінің енін емес, осы ұяларға орнатылатын дискілердің енін көрсетеді.
A drive bay is a standard sized area for adding hardware to a computer. Most drive bays are fixed to the inside of a case, but some can be removed. Over the years since the introduction of the IBM PC, it and its compatibles have had many form factors of drive bays. Four form factors are in common use today, the 5.25 inch, 3.5 inch, 2.5 inch or 1.8 inch drive bays. These names do not refer to the width of the bay itself, but rather to the width of the disks used by the drives mounted in these bays.
8,0 дюймдік
8 дюймдік дискілік ұялар алғашқы IBM компьютерлерінде, CP/M компьютерлерінде және TRS 80 Model II-де кездесетін. Олар биік, ені кең және шамамен терең болды, сонымен қатар қатты дискілер мен дискеталарды орнату үшін қолданылды. Бұл формат қазір қолданылмайды.
5.25-дюймдік
5,25 дюймдік дискілерге арналған ұялар екі биіктік стандартына бөлінеді: толық биіктік және жарты биіктік. Толық биіктіктегі ұялар 1980-жылдардың басында және ортасында шыққан ескі компьютерлерде кездесетін. Олардың биіктігі, ені және тереңдігі айнымалы болатын, негізінен қатты дискілер мен дискеталарды орнату үшін қолданылатын. Бұл ұяның ішкі (бұрандаланатын) бөлігінің мөлшері, алдыңғы панельдің ені одан өзгеше. Ұяның атауы оған сыятын 5,25 дюймдік ені бар дискетаның мөлшерімен байланысты. Жарты биіктіктегі ұялар биіктігімен енімен сипатталады және қазіргі заманғы компьютерлерде CD және DVD дискілерін орнатуға арналған стандартты болып табылады. Бұрын олар қатты дискілер (шамамен 10-100 МБ) және дискеталар сияқты басқа да құрылғылар үшін қолданылған. Аталымына сәйкес, бір толық биіктік ұяға екі жарты биіктік құрылғы сыяды. Көбінесе 5,25 дюймдік деп аталатын бұл дискеталар қазір қолданылмайды. 5,25 дюймдік дискетаның өлшемдері SFF стандартында көрсетілген, ол Электрондық өнеркәсіп қауымдастығы (EIA) ұсынған EIA 741 «Кіші форматты 133,35 мм (5,25 дюйм) дискілік дискілерге арналған ерекшеліктер» стандартына енгізілген. 5,25 дюймдік оптикалық дискілердің өлшемдері де SFF стандартында белгіленген (олар сәл қысқа, сонымен қатар корпустың ғана емес, алдыңғы панельдің де өлшемдері стандартталған).
3,5 дюймдік
3,5 дюймдік ұялар, олардың үлкен аналогтары сияқты, дискетаның өлшемдерімен аталған; олардың нақты өлшемдері енінен биіктігіне дейін. Корпустың алдыңғы жағында тесігі бар ұялар әдетте дискеталық жетектерге немесе Zip дискілеріне орнатылады. Қазіргі заманғы компьютерлердегі қатты дискілер әдетте толық ішкі 4 дюймдік (номиналды 3,5 дюймдік) ұяларға орнатылады. Көптеген қазіргі заманғы компьютерлер дискеталық жетегімен келмейді және сырттан қолжетімді 3,5 дюймдік ұялары болмауы мүмкін. 5,25 дюймдік ұяға 3,5 дюймдік құрылғыны орнатуға арналған, кейде "шана" деп аталатын адаптерлер де бар. Соңғы кезде 3,5 дюймдік ұяларды смарт-карталар мен жад карталарын оқу құрылғыларына немесе қосымша USB порттары бар панельдерге орнату жиі кездеседі. Карта оқығыш, дискеталық жетек және USB портын біріктіретін 3,5 дюймдік жетектер де қолжетімді. 3,5 дюймдік жетектердің өлшемдері SFF 8300 және SFF 8301 SFF стандарттық сипаттамаларында көрсетілген, бұл сипаттамалар Электрондық өнеркәсіптер қауымдастығы (EIA) тарапынан EIA 740 сипаттамасына енгізілді.
2,5 дюймдік
2,5 дюймдік ұялар үшін нақты өлшемдері ені, биіктігі және тереңдігі арасында болады. Дегенмен, көптеген ноутбуктердегі дискілер ұялары 15 мм спецификациясынан кіші болады. 2,5 дюймдік қатты дискілердің биіктігі 7 мм-ден 15 мм-ге дейін өзгеруі мүмкін. Екі биіктік ерекше көзге түседі. 9,51 мм өлшемді дискілерді ноутбук өндірушілер көбінесе қолданады. 2,5 дюймдік Velociraptor және кейбір жоғары сыйымдылықты дискілер (1 ТБ-тан жоғары) 15 мм биіктікте болады. 15 мм дискілердің биіктігі артық болуына байланысты көбірек пластиналар орналастырылып, деректердің сыйымдылығы артады. Көптеген ноутбук дискілері дискілерді оңай алып тастау және ауыстыру үшін арналған, шығарылатын лотоктар түрінде жасалған. 2,5 дюймдік дискінің өлшемдері SFF 8200 және SFF 8201 SFF стандарттық талаптарында көрсетілген, бұл талаптар Электрондық өнеркәсіп қауымдастығы (EIA) EIA 720 спецификациясына енгізілген.
1,8 дюймдік
1,8 дюймдік ұялар екі түрлі өлшемде келеді: 60 мм × 70 мм және 54 мм × 78 мм форма факторлары. 60 мм × 70 мм өлшемдерінің нақты көлемі – ені 2,75 дюйм, биіктігі 0,276–0,374 дюйм және тереңдігі 2,362 дюйм (69,85 мм × 7–9,5 мм × 60 мм). 54 мм × 78 мм өлшемдерінің нақты көлемі – ені 2,126 дюйм, биіктігі 0,197 немесе 0,315 дюйм және тереңдігі 3,091 дюйм (54 мм × 5 немесе 8 мм × 78,5 мм). Бұл дисктер шағын құрылғыларда, соның ішінде ойын жүйелеріне қосымша құрылғы ретінде қолданылды. 1,8 дюймдік диск өлшемдері SFF 8111 және SFF 8120 SFF стандарттық сипаттамаларында көрсетілген, бұл сипаттамалар Электрондық өнеркәсіп қауымдастығы (EIA) тарапынан EIA 720 спецификациясына енгізілді.
Қолданылуы
Жады сақтағыш ұялар көбінесе дискілерді орналастыру үшін қолданылады, бірақ оларды алдыңғы панельдегі USB порттары, кіріс-шығыс ұялары, карта оқығыштар, желдеткіштер, желдеткіш басқару құрылғылары, RAID контроллерлері, құралдарды сақтау және басқа да мақсаттар үшін де пайдалануға болады. Кейбір компьютерлерде жады сақтағыш ұяға орнатылған шағын жүйелік монитор экраны болады. Жадты ұяға орнатқанда, ол әдетте жадды ұяда бекітетін төрт бұрандамен бекітіледі, бірақ құралдарсыз бекіткіштер жиі қолданылады. Содан кейін, қажетті қуат, деректерді беру және басқа да кабельдер жадтың артқы жағына тартылып, қосылады. Жады сақтағыш ұя әдетте жадқа сыйымды ғана болады. Компьютерлердің аналық платаларында 12 В желілері болғандықтан, кейбір компьютер хобби сайттары тіпті автомобильдерден қуат алатын құрылғыларды қуаттандыру немесе зарядтау үшін автомобильдің жаққыштарына арналған қосымшаларды сатады, бірақ ұялы телефондар мен портативті медиа плеерлер сияқты құрылғыларды зарядтау үшін USB де қол жетімді. Аналық платаға немесе қуат блогына тікелей қосылмаған, жады сақтағыш ұямен үйлесімді компьютер корпусының аксессуарлары да кең таралған, мысалы, шағын сақтау лотоктары немесе тіпті стақан иелері.