Кіріспе

Канзас штатындағы округ, АҚШ

Уайандот округі (['/w//aɪ//.//ən//d//ɒ//t/]) – АҚШ-тың Канзас штатындағы округ. Оның округ орталығы және ең көп халқы бар қаласы – Канзас-Сити, онымен біртұтас үкімет құрайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 169 245 адамды құрайды, бұл Канзас штатындағы төртінші ең көп халқы бар округ. Округ Уайандот тайпасының құрметіне аталған.

Уайандот тайпасы

Вьяндот (Wyandott немесе Wyandotte) үндістерінің құрметіне осы округ аталған. Канададағы француздықтар оларды гурон деп атаған, бірақ олар өздерін вендат деп атаған. Олар ирокездермен туыс болған, кейде олармен соғысқан. Олар ақ американдықтарды өз жерлерінен шығармай, Огайо өзенін АҚШ пен Канада арасындағы шекара етіп белгілеуді жоспарлаған. Вьяндот тайпасының бір бөлігі қазіргі Огайо штатының аймағына көшіп келді. Олар ағылшын-американдық қоғамға сіңісуді қабылдады. Көптеген олардың миссионерлердің ықпалымен христиан дініне енді. 1843 жылы олар қазіргі Вьяндот округіне көшірілді, онда қоғам құрып, ағылшын қоныс салушылармен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Христиан мунси тайпасы да осы аймақтың алғашқы қоныстануына әсер етті. Канзастағы вьяндоттар Огайода жасаған конституциялық үкімет жүйесін құрды. Олар Канзас және Небраска аумақтары үшін үкімет құрып, өздерінен біреуін аумақтық губернатор етіп сайлады.

Басқа тарихи деректер

Округ 1859 жылы құрылған. Тенскватау (Текумсехтің ағасы), "Пайғамбар", 1811 жылы Типпекано шайқасында шайқасты. Ол Шонни үндістерінің тарихи орны Whitefeather Spring-те, 3818 Ruby Ave. Канзас-Ситиде жерленді, ол 1975 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Канзас-Сити балқыту және тазарту компаниясы 1880 жылдары 250-ден астам адамды жұмысқа алды. Кен және түйіршік алтын тау-кен аудандарынан жеткізіліп, ұсатылып, бөлініп, тазартылады. Делавэр өткелі (немесе "Әскери өткел"; кейде "Secondine") – бұл ежелгі үнді жолы Кау өзенімен қиылысқан жер. Шамамен 1831 жылы Мұса Гринтер, аймақтың ең алғашқы тұрақты ақ қоныс салушыларының бірі, сол жерде Канзас өзенінде Гринтер паромын ашты. Оның үйі Гринтер үйі деп белгілі болды. Паром саудагерлер, жүк тасушылар және Форт-Левенворт пен Форт-Скот арасындағы әскери жолмен саяхаттайтын әскерилерді тасыды. Басқалары Санта-Феге бара жатқанда осы аймақтан өтті. Ливенворт диоцезі 1947 жылғы 10 мамырда Канзас штатының Ливенворт қаласынан Канзас-Сити қаласына өз орталығын көшірді. 1952 жылғы 9 тамызда архиепископтыққа дейін жайылды.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің ауданы 156 шаршы миль (404 км²), оның ішінде 152 шаршы миль (394 км²) құрлық, ал 4,6 шаршы миль (12 км²) (2,9%) су алабын құрайды. Бұл Канзас штатының ауданы бойынша ең кіші округі.

Топография

Ауданның табиғи топографиясы көлбеу төбелерден тұрады. Канзас өзені округтің оңтүстік шекарасының бір бөлігін құрайды. Биіктік Канзас және Миссури өзендерінен қашықтық артқан сайын, әдетте оңтүстіктен солтүстікке қарай жоғарылайды.

Су айдындары мен өзендер

Аудан Кау өзенінің табиғи арналары мен су жиналатын алаптары арқылы суға толы. Жауын-шашын мол болады.

Заң

Уайандотт округінің шериф департаменті Уайандотт округінің түрмесіне басшылық етеді. Боннер Спрингс полиция бөлімі, Эдвардсвилл полиция бөлімі және Канзас-Сити Канзас полиция бөлімі Уайандотт округіндегі тиісті қалаларға қызмет көрсетеді. Уайандотт округі 1986 жылы Канзас конституциясына түзетулер енгізілгенге дейін құрғақ округ, яғни алкогольге тыйым салынған округ болды. Содан кейін сайлаушылар жеке ішімдік сатуға, бірақ жалпы азық-түлік сатудың 30% құрауы шартымен келісті. 1988 жылы сайлаушылар азық-түлік сату шартын жойды. Округ 2022 жылы Канзастағы "Екеуін де бағалайық" атты абортқа қарсы түзетуге 74 пайызға 26 пайызбен қарсы дауыс берді, бұл 2020 жылғы президенттік сайлауда Джо Байденді қолдаған деңгейден де жоғары көрсеткішті құрады.

Президент сайлауы

Канзастағы басқа округтерден өзгеше, Вайандот округі Жаңа мәміледен бері берік демократтық округ болып табылады. Бұл, көбінесе, оның жоғары дәрежеде урбанизацияланғандығымен және маңызды этникалық азшылықтардың көп болуымен байланысты. 1932 жылдан бері Вайандот округін ұтып алуға қол жеткізбеген жалғыз демократ – 1972 жылы Ричард Никсонның 49 штатты қамтыған үлкен жеңісі кезінде Джордж Макговерн болды, осы кезде Никсон Оклахома, Канзас және Небраска штаттарының барлық 275 округінде жеңіске жеткен. Вайандот 1944 жылы Франклин Д. Рузвельтке, 1952 және 1956 жылдары Адлай Стивенсон II-ге, 1968 жылы Хьюберт Хамфриге, 1980 жылы Джимми Картерге және 1984 жылы Уолтер Мондейлге дауыс берген Канзастағы жалғыз округ болды. 1984 жылы Рональд Рейганнан бері ешбір республикалық президенттік үміткер 40% дауысқа қол жеткізе алмады.

Экономика

Village West 70 және 435 тас жолдарының қиылысында орналасқан және KCK мен Wyandotte округінің айтарлықтай дамуына ықпал етті. Канзас спидвейімен байланысты, оның көңіл көтеру орындары мен сауда орталықтарына Голливуд Казиносы, Legends Outlets Kansas City, Cabela's, Nebraska Furniture Mart, Great Wolf Lodge, Legends Field (Америка бейсбол қауымдастығының «Монархтар» командасының ойындарын қабылдайды) және Children's Mercy Park (MLS-дің «Sporting Kansas City» командасының ойындарын қабылдайды) кіреді. Басқа да көрікті орындарға Azura Amphitheater (бұрын және көптеген адамдар Sandstone Amphitheater деп біледі), Ұлттық ауыл шаруашылығы орталығы және Даңқ залы, Wyandotte округінің саябағы және Sunflower Hills гольф алаңы жатады.

Қалалық округтер

Уайандотт округінде бір ғана қалашық бар. Боннер-Спрингс, Канзас-Сити және Лейк-Кивира қалалары үкіметтік тұрғыдан тәуелсіз деп есептеледі және қалашықтың халық санағына кірмейді. Төмендегі кестеде халық орталығы – бұл қалашықтың жалпы халық санына кіретін ең ірі қала (немесе қалалар), егер оның көлемі айтарлықтай болса. Қалашық FIPS Халық орталығы Халық саны/км2 (/кв миль) Жер аумағы км2 (кв миль) Су аумағы км2 (кв миль) Су % Географиялық координаталар Делавэр 17475 Эдвардсвилл 4,200 141 (364) 30 (12) 1 (0) 3.97% Дереккөздер: 2010 жылғы халық санағы Эдвардсвилл қаласын да үкіметтік тұрғыдан тәуелсіз деп тіркеді, соның салдарынан қалған қалашықтың халқы 31 адамға дейін азайды, ал жер аумағы 6 км2 (2.43 кв миль) құрады (соның ішінде 1 км2 (0.36 кв миль) су), нәтижесінде халық тығыздығы... Канзас штатының тарихи қоғамы да Эдвардсвиллдің тәуелсіздігін растайды.