Топека қаласы: Канзас штатының астанасы

Кіріспе

Канзас штатының астанасы, АҚШ.

Топека – АҚШ-тың Канзас штатының астанасы және Шоуни округінің орталығы. Топека метрополитендік статистикалық аймағы, Шоуни, Джексон, Джефферсон, Осадж және Уабанси округтерін қамтиды, 2010 жылғы халық санауы бойынша 233 870 адам тұрды. 1854 жылы жоспарланған бұл қала, Канзас-Небраска заңы қабылданғаннан кейін бірден құлдыққа қарсы шыққан шығыс штатының адамдары құрған еркін штаттардың бірі болды. 1857 жылы Топека қала ретінде ресми түрде құрылды. Қала АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды ісі – «Браун против Топека білім беру кеңесі» ісімен әйгілі, ол «Плесси против Фергюсон» шешімін жоққа шығарды және мемлекеттік мектептердегі нәсілдік сегрегацияны конституцияға қайшы деп жариялады.

Атауы

"Топека" атауы – Канса Осаге тайпасының сөзі, ол "картоп қазатын жер" немесе "картоп қазуға қолайлы жер" деген мағынаны білдіреді. "Топека" атауы алғаш рет 1826 жылы қазіргі Канзас өзенінің Канса тіліндегі атауы ретінде тіркелген. Топеканың негізін қалаушылар 1855 жылы осы атауды таңдау себебін "жаңалыққа толы, үнді тілінде шыққан және жағымды дыбыстайтын" деп түсіндірген. Канса тайпасының аралас текті өкілі, Джозеф Джеймс, Жожим есімімен таныс, Топека атауын ұсынған адам ретінде белгілі. Шайенн, Вайоминг және Оклахома-Сити, Оклахома қалаларымен бірге Топека – штаттың өзі де жергілікті тілде аталған үш штатының астаналарының бірі.

Ерте тарих

Мыңдаған жылдар бойы Солтүстік Американың Ұлы жазықтарында жергілікті американдықтар мекен еткен. 16-шы ғасырдан 18-шы ғасырдың ортасына дейін Франция Корольдігі Солтүстік Американың үлкен бөлігіне құқық талап еткен. 1762 жылы, Француз және Үнді соғысының соңында Франция Миссисипи өзенінің батысындағы Луизиананы Фонтенбло шарты бойынша Испанияға құпия түрде өткізген. 1800 жылы Испания Луизиананы Францияға қайтарған. 1803 жылы АҚШ Франциядан қазіргі Канзас штатының көп бөлігін қамтитын аумақты 15 миллион долларға сатып алған.

19 ғасыр

1840 жылдары вагондық керуендер Миссури штатының Индипенденс қаласынан батысқа қарай 2000 миль (3219 км) сапар шегіп, кейін Орегон жолы деп аталатын жолмен жүрді. Миссури штатының Канзас-Сити қаласынан батысқа қарай 97 шақырым жерде үш канзас индейінің әйелі француз канадалық Паппан ағайындарына үйленді және қазіргі Топека қаласы тұсында Канзас өзенінен өтуге көмектесетін паромдық қызмет ұйымдастырды. 1840 және 1850 жылдары саяхатшылар өзеннен өтудің сенімді жолын таба алды, бірақ аймақта басқа ештеңе болған жоқ. 1850 жылдардың басында Орегон жолындағы қозғалыс Форт Ливенворттан Топека арқылы, жаңадан құрылған Форт Райлиге дейінгі жаңа әскери жолмен саудамен толықтырылды. 1854 жылы алғашқы үй салынғаннан кейін тоғыз адам Топека қалалық қауымдастығын құрды. Топқа Топеканың мэрі және Атчисон, Топека және Санта-Фе теміржолының негізін қалаушы, «идеялы адам» Сайрус К. Холлидей кірді. Көп ұзамай, Топекаға пароходтар үнемі келіп, ет, ағаш, ұн түсіріп, картоп, жүгері және бидай алып шығып, шығысқа қарай жүзіп кетті. 1860 жылдардың соңында Топека Виктория дәуірінің көптеген ыңғайлылықтарын ұсынатын сауда орталығына айналды. Топека Канзас территориясындағы құлдыққа қарсы және құлдықты қолдаушылар арасындағы келіспеушіліктер кезінде еркін штат қозғалысының бекінісі болды (соңғылары Лекомптоннан басқарылған заңды үкіметті бақылады). 1856 жылы оңтүстік күштері Топеканы қоршағаннан кейін, Топека басшылары еркін штат қаласын басып алудан қорғау үшін шаралар қабылдады. Квинси көшесінде жасақ құрылып, тас бекіністер салынды. Бекіністер төменгі жермен жұмыс істеуден тұратын көрінеді және кем дегенде бір зеңбірекпен нығайтылған. Жасақ кем дегенде 1856 жылдың қыркүйегіне дейін, қала айналасындағы қоршау алынғанша бекіністерді ұстады. Он жылдық құлдыққа қарсы және құлдықты қолдаушылардың қақтығысынан кейін, аймаққа «Қан төгілген Канзас» деген лақап ат берілді, Канзас 1861 жылы Одаққа 34-ші штат ретінде қабылданды. Топека астана болып таңдалды, ал алғашқы губернаторы Чарльз Робинсон болды. 1862 жылы Сайрус К. Холлидей штаттық Капитолийді салу үшін мемлекетке жер учаскесін сыйға тартты. Канзас штатының Капитолийінің құрылысы 1866 жылы басталды. Канзас тасынан салынған шығыс қанаты, содан кейін батыс қанаты және соңында орталық ғимаратты салуға шамамен 37 жыл уақыт кетті. 1864 жылдың күзінде Топеканы қорғау үшін 6-шы және Канзас даңғылдарының қиылысында кейіннен Форт Симпл деп аталған қорған салынды, егер Миссуридегі Конфедерация күштері қалаға шабуыл жасауға шешім қабылдаса. Ол 1865 жылдың сәуір айында тасталып, 1867 жылдың сәуір айында бұзылды. Мемлекеттік қызметкерлер алғаш рет 1869 жылы штаттық Капитолийді пайдаланды, Конституция залынан көшіп, қазіргі 427-429 S. Канзас даңғылына орналасты. 1863 жылдан 1869 жылға дейін Канзас штатының штаттық ғимараты ретінде пайдаланылған Конституция залы 1855 жылы құлдыққа қарсы қоныс аударушылар төрт штаттық конституцияның біріншісін жазу үшін жиналған орын, оны «Еркін штаттың Капитолийі» деп атады. Ұлттық саябақтар қызметі Топекадағы Конституция залын Жер асты жолындағы бостандыққа жолдың, құлдардың бас құтылу жолы мен еркін сауда жолының штаб-пәтері ретінде мойындайды. 1860 жылғы құрғақшылық пен Азамат соғысының кезеңі Топека мен штатының өсуін баяулатса да, Топека Канзастың 1865 жылы соғыстың аяқталуынан бастап 1870 жылға дейінгі жаңару және өсу кезеңімен бірге дамыды. 1870 жылдары көптеген бұрынғы құлдар, «Экзодустерлер» деп аталғандар, Линкольн көшесінің шығыс жағына Мунсон мен 12-ші көшелердің арасында қоныстанды. Олардың көпшілігі еріктілер штатынан келгендіктен, бұл аймақ Теннеси қаласы деп аталды. Орталық қауымдық шіркеудің пасторы Чарльз Шелдон 1893 жылы Миссисипидің батысында алғашқы афроамерикандық балабақшаны ұйымдастырды. Линкольн колледжі, қазіргі Уошберн университеті, 1865 жылы Топекада Канзас штаты мен Канзас қауымдық министрлері мен шіркеулерінің жалпы қауымдастығы берген жарғы бойынша құрылды. 1869 жылы теміржол Топекадан батысқа қарай жылжуды бастады, онда 1878 жылы Атчисон, Топека және Санта-Фе теміржолы жүйесінің бас кеңселері мен машина жасау шеберханалары құрылды. 1880 жылдардың соңында Топека апатқа ұшыраған өркендеу кезеңінен өтті. Қалалық жер учаскелеріне қатысты үлкен спекуляциялар болды. 1889 жылы көпіршік жарылып, көптеген инвесторлар құрып кетті. Алайда, Топека халқы сол кезеңде екі есеге көбейді және 1890 жылдардағы депрессияны бастан кешіре алды. ХХ ғасырдың басында тағы бір өсім болды, бұл жолы автомобиль өнеркәсібі, көптеген жаңа компаниялар пайда болып, жойылды. Топека осыдан шет қалған жоқ. Смит автомобиль компаниясы 1902 жылы құрылып, 1912 жылға дейін өмір сүрді.

In the 1840s, wagon trains made their way west from Independence, Missouri, on a journey of 2000 mile (3219 km), following what came to be known as the Oregon Trail. About 60 mile (97 km) west of Kansas City, Missouri, three half Kansas Indian sisters married to the French Canadian Pappan brothers established a ferry service allowing travelers to cross the Kansas River at what is now Topeka. During the 1840s and into the 1850s, travelers could reliably find a way across the river, but little else was in the area. In the early 1850s, traffic along the Oregon Trail was supplemented by trade on a new military road stretching from Fort Leavenworth through Topeka to the newly established Fort Riley. In 1854, after completion of the first cabin, nine men established the Topeka Town Association. The group included Cyrus K. Holliday, an "idea man", who became mayor of Topeka and founder of the Atchison, Topeka & Santa Fe Railroad. Soon, steamboats were regularly docking at the Topeka landing, depositing meat, lumber, and flour and returning eastward with potatoes, corn, and wheat. By the late 1860s, Topeka had become a commercial hub that offered many Victorian era comforts. Topeka was a bastion for the free state movement during the problems in Kansas Territory between abolitionist and proslavery settlers (the latter of whom controlled the legal government based out of Lecompton). After southern forces barricaded Topeka in 1856, Topeka's leaders took actions to defend the free state town from invasion. A militia was organized and stone fortifications were built on Quincy Street. The fortifications seemed to consist of low lying earthwork levies strengthened by the presence of at least one cannon. The militia manned the fortifications until at least September 1856, when the siege around the town was lifted. After a decade of abolitionist and proslavery conflict that gave the territory the nickname Bleeding Kansas, Kansas was admitted to the Union in 1861 as the 34th state. Topeka was chosen as the capital, with Charles Robinson as the first governor. In 1862, Cyrus K. Holliday donated a tract of land to the state for the construction of a state capitol. Construction of the Kansas State Capitol began in 1866. About 37 years were needed to build the capitol, first the east wing, and then the west wing, and finally the central building, using Kansas limestone. In fall 1864, a stockade fort, later named Fort Simple, was built in the intersection of 6th and Kansas Avenues to protect Topeka, should Confederate forces then in Missouri decide to attack the city. It was abandoned by April 1865 and demolished in April 1867. State officers first used the state capitol in 1869, moving from Constitution Hall, what is now 427 429 S. Kansas Avenue. Besides being used as the Kansas statehouse from 1863 to 1869, Constitution Hall is the site where antislavery settlers convened in 1855 to write the first of four state constitutions, making it the "Free State Capitol". The National Park Service recognizes Constitution Hall in Topeka as headquarters in the operation of the Lane Trail to Freedom on the Underground Railroad, the chief slave escape passage and free trade road. Although the drought of 1860 and the ensuing period of the Civil War slowed the growth of Topeka and the state, Topeka kept pace with the revival and period of growth Kansas enjoyed from the close of the war in 1865 until 1870. In the 1870s, many former slaves, known as Exodusters, settled on the east side of Lincoln Street between Munson and 12th Streets. The area was known as Tennessee Town because so many of them were from the Volunteer State. Charles Sheldon, pastor of the Central Congregational Church, organized the first African American kindergarten west of the Mississippi in 1893. Lincoln College, now Washburn University, was established in 1865 in Topeka by a charter issued by the State of Kansas and the General Association of Congregational Ministers and Churches of Kansas. In 1869, the railway started moving westward from Topeka, where general offices and machine shops of the Atchison, Topeka & Santa Fe Railroad system were established in 1878. During the late 1880s, Topeka passed through a boom period that ended in disaster. Vast speculation on town lots occurred. The 1889 bubble burst, and many investors were ruined. Topeka, however, doubled in population during the period, and was able to weather the depressions of the 1890s. Early in the 20th century, another kind of boom, this time the automobile industry, took off, and numerous pioneering companies appeared and disappeared. Topeka was not left out. The Smith Automobile Company was founded there in 1902, lasting until 1912.

20 ғасыр

Миссисипи өзенінің батысындағы алғашқы афроамерикандық балабақшаның орны – Топека қаласы, сонымен қатар «Браун против Білім беру кеңесі» ісіндегі талапкер Оливер Браунның туған жері. Бұл іс «бөлек, бірақ тең» қағидасын жоюға және американдық мемлекеттік мектептерде нәсілдік интеграцияны енгізуге жауапты болды. 1960 жылы халық санағы бюросы Топека халқының 91,8%-ы ақ, ал 7,7%-ы қара нәсілді екенін хабарлады. Сотқа шағым түскен кезде Топекадағы бастауыш мектептер ғана бөлінген еді, ал Топека орта мектебі 1871 жылы құрылғаннан бері толыққанды біріктірілген. Сонымен қатар, Топека орта мектебі қаланың жалғыз мемлекеттік орта мектебі болды. Басқа ауылдық орта мектептер де болды, мысалы, 1918 жылы құрылған Уошберн ауылдық орта мектебі және 1920 жылы құрылған Симен орта мектебі. 1959 жылы Топека Батыс орта мектебі ашылды, ал 1961 жылы Топека мектеп жүйесіне қосылды. Католик орта мектебі – Assumption High School, кейін Капитолий католик орта мектебі деп аталды, содан кейін 1939 жылы негізін қалаушы әке Фрэнсис Хейденнің құрметіне қайта аталды, 1911 жылдан бастап қалаға қызмет етіп келді. «Браун против Білім беру кеңесі» тарихи шешімінде маңызды рөл атқарған Монро бастауыш мектебі, 1990 жылдардың басында Браун қоры Канзас штатының конгресс делегациясымен бірлесіп жұмыс істеу арқылы қазіргі Браун против Білім беру кеңесі ұлттық тарихи орнына айналдырылды. Браун қоры тарихи орынның түсіндірме көрмелерінің мазмұнына жауапты. Ұлттық тарихи орынды президент Джордж Буш 2004 жылдың 17 мамырында ашты. Топека «Браун» ісінен кейін де нәсілдік дискриминациямен күресіп келеді. Жаңа сот процестері қала маңындағы мектеп округтерін қаланың орталық ауданымен нәсілдік интеграцияға қатысуға мәжбүрлеуге тырысты. 1980 жылдардың соңында Топекадағы нәсілшілдікті жеңу жөніндегі топ деп аталатын азаматтар тобы проблеманы ұйымдасқан түрде шешу үшін құрылды. 1966 жылдың 8 маусымында Топекаға Фудзита шкаласы бойынша F5 дәрежелі торнадо соқты. Ол қаланың оңтүстік-батыс жағынан басталып, солтүстік-шығысқа қарай жылжып, жергілікті маңызды орын – Бернетт үйіндісінің үстінен өтті. Жергілікті үндістердің аңызына сәйкес, егер үйіндіге тиіспесе, ол қаланы торнадодан қорғайды деп сенген. Торнадо соққанға бірнеше жыл бұрын үйіндінің жанында құрылыс жұмыстары басталды, тіпті жергілікті американдықтардың ескертулеріне қарамастан, үйіндінің үстіне су резервуары салынды. Торнадо қала арқылы өтіп, орталық аудан мен Уошберн университетіне нұқсан келтірді. Жөндеуге кеткен жалпы шығын 100 миллион долларды құрады, сол кезде ол Америка тарихындағы ең қымбат торнадолардың бірі болды. Бүгінгі күні инфляцияны ескерсек, Топекадағы торнадо тарихындағы ең қымбат торнадолардың бірі болып саналады. Бұл оқиға болашақ CBS және A&E телеарнасының жүргізушісі Билл Куртистің танымал болуына көмектесті, ол WIBW телеарнасында торнадо кезінде "Құдай үшін, қалқаға тұрыңыз!" деп ескерту жасағандығымен белгілі болды. (Қалада 23 округті солтүстік-орталық, солтүстік-шығыс және шығыс-орталық Канзаста қызмет көрсететін Ұлттық ауа райы қызметінің болжау кеңсесі орналасқан). Топека 1966 жылғы торнадодан кейін қалпына келді және тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз етті. Бірнеше тарихи ғимараттарынан айырылған Уошберн университеті көптеген мектеп ғимараттарын қайта құру үшін қауым мен түлектерден қаржылық қолдау алды. Бүгінде университеттерде 1 миллион шаршы метрден астам заманауи академиялық және қолдау кеңістігі бар. 1974 жылы Форбс әуе базасы жабылып, Топекадан 10 000-нан астам адам кетіп, қаланың өсу үрдісіне әсер етті. 1980 жылдары Топека тұрғындары жаңа әуежай мен конгресс орталығын салуға және қала үкіметінің нысанын өзгертуге дауыс берді. Вест-Ридж сауда орталығы 1988 жылы ашылды, 1964 жылы ашылған White Lakes сауда орталығының орнын басты. 1989 жылы Топека Heartland Park Topeka ашылуымен автоспорт орталығына айналды. Топека сахналық өнер орталығы 1991 жылы ашылды. 1990 жылдардың басында қалада бизнес өсіп, Резердің Fine Foods Топекаға орналасты, ал Санта-Фе және Хиллдің Пет-Нутришн компаниялары кеңейді. 1990 жылдары сайлаушылар мемлекеттік мектептерді жақсартуға арналған облигациялар эмиссиясын мақұлдады, соның ішінде магниттік мектептер, технология, кондиционерлер, сыныптар және спорт кешені. Сондай-ақ, сайлаушылар жаңа құқық қорғау орталығына сатылған өнімге ширек цент салығын бекітті, ал 1996 жылы Оукленд, К4, И 70 және Канзас автожолын қосатын Шығыс Топека алмасуына сатылған өнімге салығын кеңейтуді бекітті. 1990 жылдары Шоуни округінің сайлаушылары Топека және Шоуни округінің кітапханасын кеңейтуге арналған салық шараларын мақұлдады. Канзас заңнамалық органы мен губернатор да Уошберн университетін қолдау үшін мүліктік салықтың көп бөлігін округ бойынша сатылған өнімге салықпен алмастыруға қатысты заң қабылдады.

Home to the first African American kindergarten west of the Mississippi River, Topeka was the home of Oliver Brown, the named plaintiff in Brown v. Board of Education, which was the case responsible for eliminating the standard of "separate but equal", and requiring racial integration in American public schools. In 1960, the Census Bureau reported Topeka's population as 91.8% White and 7.7% Black. At the time the suit was filed, only the elementary schools were segregated in Topeka, and Topeka High School had been fully integrated since its inception in 1871. Furthermore, Topeka High School was the only public high school in the city of Topeka. Other rural high schools existed, such as Washburn Rural High School—created in 1918—and Seaman High School—created in 1920. Highland Park High School became part of the Topeka school system in 1959 along with the opening of Topeka West High School in 1961. A Catholic high school —Assumption High School, later renamed Capitol Catholic High School, then in 1939 again renamed, to Hayden High School after its founder, Father Francis Hayden — also served the city beginning in 1911. Monroe Elementary, a segregated school that figured in the historic Brown v. Board of Education decision, through the efforts of the Brown Foundation working with the Kansas Congressional delegation place in the early 1990s, is now Brown v. Board of Education National Historic Site. The Brown Foundation is largely responsible for the content of the interpretive exhibits at the historic site. The National Historic Site was opened by President George W. Bush on May 17, 2004. Topeka has struggled with the burden of racial discrimination even after Brown. New lawsuits attempted unsuccessfully to force suburban school districts that ring the city to participate in racial integration with the inner city district. In the late 1980s, a group of citizens calling themselves the Task Force to Overcome Racism in Topeka formed to address the problem in a more organized way. On June 8, 1966, Topeka was struck by a tornado rated F5 on the Fujita scale. It started on the southwest side of town, moving northeast, passing over a local landmark named Burnett's Mound. According to a local Indian legend, this mound was thought to protect the city from tornadoes if left undisturbed. A few years prior to the tornado strike, development began near the mound, including a water tank constructed near the top of the mound against the warnings of local Native Americans. The tornado went on to rip through the city, hitting the downtown area and Washburn University. Total repair cost was put at $100 million, making it, at the time, one of the most costly tornadoes in American history. Even to this day, with inflation factored in, the Topeka tornado stands as one of the most costly on record. It also helped bring to prominence future CBS and A&E broadcaster Bill Kurtis, who became well known for his televised admonition to " take cover, for God's sake, take cover!" on WIBW TV during the tornado. (The city is home of a National Weather Service Forecast Office that serves 23 counties in north central, northeast, and east central Kansas). Topeka recovered from the 1966 tornado and has sustained steady economic growth. Washburn University, which lost several historic buildings, received financial support from the community and alumni to rebuild many school facilities. Today, university facilities offer more than one million square feet of modern academic and support space. In 1974, Forbes Air Force Base closed and more than 10,000 people left Topeka, influencing the city's growth patterns for years to come. During the 1980s, Topeka citizens voted to build a new airport and convention center and to change the form of city government. West Ridge Mall opened in 1988, replacing the White Lakes Mall, which opened in 1964. In 1989, Topeka became a motorsports mecca with the opening of Heartland Park Topeka. The Topeka Performing Arts Center opened in 1991. In the early 1990s, the city experienced business growth with Reser's Fine Foods locating in Topeka and expansions for Santa Fe and Hill's Pet Nutrition. During the 1990s, voters approved bond issues for public school improvements, including magnet schools, technology, air conditioning, classrooms, and a sports complex. Voters also approved a quarter cent sales tax for a new law enforcement center, and in 1996, approved an extension of the sales tax for the East Topeka Interchange connecting the Oakland Expressway, K 4, I 70, and the Kansas Turnpike. During the 1990s, Shawnee County voters approved tax measures to expand the Topeka and Shawnee County Public Library. The Kansas Legislature and governor also approved legislation to replace the majority of the property tax supporting Washburn University with a countywide sales tax.

21 ғасыр

2000 жылы азаматтар тағы да ширек центтік сату салығын ұзартуға дауыс берді, бұл жолы Топека және Шоуни округінің экономикалық дамуы үшін. 2004 жылдың тамызында Шоуни округінің тұрғындары 2000 жылғы ширек центтік сату салығын жою және оны 12 жылдық, жарты центтік сату салығымен алмастыруға дауыс берді, бұл салық экономикалық даму, жолдар мен көпірлерге бағытталған. Жыл сайын сату салығынан түсетін қаражаттың 5 миллион доллары бизнес дамуына және жұмыс орындарын ашуға, ал 9 миллион доллары жолдар мен көпірлерді жақсартуға жұмсалады. Топека қаласы арқылы батыстан шығысқа қарай ағатын Канзас өзені бойындағы аудандарды қайта дамыту жоспарлануда. Канзас өзенінің қала орталығынан өтетін дәлізінде Топека қаласының орталық бөлігінде пәтерлер мен кондоминиумдар салынып, ғимараттардың сыртқы жағы мен көшелер жақсартылды.

Гугл, Канзас штаты

2010 жылдың 1 наурызында Топека қаласының әкімі Билл Бунтен Топеканы наурыз айында "Гугл, Канзас, талшықты оптиканың астанасы" деп атауға шақыратын жарлық шығарды. Бұл атау өзгертуді Райан Гигус бастады, ол қаланы қарапайым әрекетпен "қайта брендтеуді" көздеген. Бұл "Google-дың талшықты экспериментін Топекаға әкелу жөніндегі жалғасып жатқан күш-жігерді қолдауға" бағытталған, бірақ бұл заңды түрде қала атауын өзгерту емес еді. Заңгерлер қалалық кеңес пен әкімге ресми атауды өзгертуге қарсы кеңес берді. Google 2010 жылдың 1 сәуірінде (Апрель ақымақ күні) осы "құрметті әрекетті" құрметтеу үшін өзінің атын Топека деп өзгертетінін мәлімдеді және бас бетін Топека деп өзгертті. Google өзінің ресми блогында бұл өзгерістің барлық қызметтеріне және корпоративтік мәдениетіне әсер ететінін хабарлады, мысалы, "Googlers" – "Topekans", "Project Virgle" – "Project Vireka" деп өзгеретінін, сондай-ақ "Topeka" сөзін қасиеттік есім ретінде, етістік ретінде емес, қолдану қажеттігін, бұл тауарлық белгінің жалпылануына жол бермеу үшін жасалды.

География

Топека Солтүстік-шығыс Канзаста I-70 және АҚШ-тың 75 тас жолының қиылысында орналасқан. Бұл I-335 тас жолының бастауы, ол Канзас автожолының Топекадан Эмпорияға дейінгі бөлігі болып табылады. Топека сонымен қатар АҚШ-тың 24 тас жолында (Манхэттеннен шамамен 80 шақырым шығысқа қарай) және АҚШ-тың 40 тас жолында (Лоуренстен шамамен 48 шақырым батысқа қарай) орналасқан. АҚШ-тың 40 тас жолы Топекадан батысқа қарай I-70 тас жолымен бірге өтеді. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 159 шаршы шақырымды құрайды, оның ішінде 3 шаршы шақырымы су жамылған.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 127 473 адам, 53 943 үй шаруашылығы және 30 707 отбасы болды. Халық тығыздығы 59 582 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 76,2% ақ, 11,3% афроамерикалық, 1,4% американдық үндістер, 1,3% азиялық, 4,8% басқа нәсілдер және 4,9% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 13,4% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2010 жылы испаниялық емес ақтар халықтың 69,7% -ын құрады.

2011 жылдың 11 қазанында Топека қалалық кеңесі Шоуни округінің аудандық прокурорын істерді қудалауға мәжбүрлеу үшін тұрмыстық зорлық-зомбылықты тыйым салатын қаулыны жоюға келісті. Шоуни округінің аудандық прокуроры Чад Тейлор, округтік комиссия бюджетін 10%-ға қысқартқаннан кейін кеңсесінің Топекада жасалған, соның ішінде үй ішіндегі зорлық-зомбылық сияқты қылмыстарды сотқа беруге мүмкіндігі болмайтынын мәлімдеді. Сол күні прокуратура кеңсесінің 17%-ы жұмыстан босатылды.

Дін

Топека кейде Пятидесятничествоның отаны ретінде айтылады, себебі бұл Чарльз Фокс Пархамның Бетел Библиялық колледжі орналасқан жер болған, онда 1901 жылы глоссолалия алғаш рет Киелі Рухқа шомылу деп аталатын рухани тәжірибенің куәлігі ретінде жарияланған. Бұл сонымен қатар, «In His Steps» кітабының авторы, пастор Чарльз Шелдонның туған жері, және оның Орталық қауымдық шіркеуінде айтқан уағызында «Иса не істер еді?» деген сұрақ алғаш рет көтерілген орын. Топекадағы Бірінші пресвитериан шіркеуі – АҚШ-та Тиффанидің әсем шыныларымен толығымен безендірілген сирек шіркеулердің бірі (басқалары – Айова штатының Дубук қаласындағы Сент-Люк Біріккен методист шіркеуі; және Мэриленд штатының Камберленд қаласындағы Эммануэль епископтық шіркеуі). Рим-католик халқы көп, қалада тоғыз Рим-католик шіркеуі бар, олардың бесеуінде бастауыш мектептер жұмыс істейді. Канзас епископтық дінбасылығының Грейс соборы – қаладағы ірі готикалық стильдегі құрылыс. Топека Канзастағы Бахаи дінінің тарихында да маңызды орынға ие. Қалада Канзастағы ең көне Бахаи қауымы бар (1906 жылдан бастап), сонымен қатар, қауымның тамыры 1897 жылы Энтерпрайз қаласында құрылған Канзастағы алғашқы Бахаи қауымына жетеді. Бұл Батыс жарты шардағы екінші Бахаи қауымы болды. Топека Вестборо баптист шіркеуінің орналасқан жері, Оңтүстік кедейлік заң орталығының мәлімдемесінше, бұл жек көруші топ. Гомофобтық шіркеу АҚШ әскери қызметкерлерінің жаназаларына пикет ұйымдастырғаны үшін бүкіл әлемдік БАҚ назарына іліккен, себебі шіркеу мүшелері мұны «гейлер мен лесбияндардың теңдігі үшін күреске қарсы қадам» деп санайды. Олар кейде Топека қаласына қарсы сот процесін жеңіп алған. Олардың көшесінен тікелей қарсысында «Теңдік үйі» орналасқан, ол ЛГБТ+ жақтастарының үйі, онда «Бейбітшілік егу» ұйымының еріктілері тұра алады. Үй көкжиек түстерімен боялған және ЛГБТ+ қауымдастығына көмек көрсететін әлеуметтік қызметкерлерге арналған.

Экономика

Штаттың астанасы болғандықтан, Топеканың ең ірі жұмыс берушісі Канзас штаты – шамамен 8400 адамды жұмысқа алып, қаланың мемлекеттік қызметкерлерінің 69% құрайды. Барлығы алғанда, қаладағы әрбір бес жұмыс істейтін адамның бірі мемлекеттік қызметкер. Білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер саласы жұмыс істейтін халықтың ең үлкен үлесін құрайды (22,4%). Қала басшысы Топека қалалық кеңесіне есепті, ол қаланың жекелеген округтерінен сайланған мэр және тоғыз мүшеден тұрады. Қалалық кеңес мүшелері өздерінен вице-мэр Спенсер Дунканды сайлайды. Вице-мэр жалпы комиссияның төрағасы болып табылады және мэр қатыса алмаған жағдайда Топека қаласын ресми шараларда өкілдік етеді. Қала басшысы кеңеске бағыт-бағдар береді, бірақ дауыс беруге құқығы жоқ.

Басып шығару

Топекада күнделікті шығатын «Топека Капитал Журналы» газеті, екі аптада бір рет жарық көретін «Топека Метро Ньюс» газеті, «Топека Метро Войс» және «Кау Валли Сенир Айлық» басылымдары бар.

Көлік

I 70, I 470 және I 335 жолдары Топека қаласынан өтеді. I 335 Канзас автожолының Топека арқылы өтетін бөлігі. Басқа ірі жолдар: US 24, US 40, US 75 және K 4. Қала ішіндегі маңызды жолдар: Солтүстік-батыс/Оңтүстік-батыс Топека бульвары, Оңтүстік-батыс Ванамейкер жолы, Солтүстік/Оңтүстік Канзас даңғылы, Оңтүстік-батыс/Оңтүстік-шығыс 29-шы көше, Оңтүстік-шығыс/Оңтүстік-батыс 21-ші көше, Оңтүстік-шығыс Калифорния даңғылы, Оңтүстік-батыс Гейдж бульвары және Оңтүстік-батыс Фэрлоун жолы. Топека аймақтық әуежайы (FOE), бұрын Форбс Филд деп аталған, Канзас штатының Паулин қаласында Топеканың оңтүстігінде орналасқан. Форбс Филд сонымен қатар Әуе Ұлттық гвардиясының базасы болып табылады және көптеген наградаларға ие 190-шы әуежайлық жанармай құюшы қанаттың орналасқан жері. Манхэттен аймақтық әуежайы (MHK) Манхэттен қаласында, Канзас штатындағы ең жақын коммерциялық әуежай; Канзас-Сити халықаралық әуежайы (MCI) Канзас-Ситидегі ең жақын ірі әуежай. Филип Биллард қалалық әуежайы (TOP) Топеканың Окленд ауданында орналасқан. Amtrak ұсынатын жолаушылар пойызы Топека станциясында тоқтайды. Қызмет Чикагодан Лос-Анджелесге бағытталған «Оңтүстік-Батыс шежіресі» арқылы таңертеңгі сағаттарда жүзеге асырылады және Лоренс және Канзас-Ситиде тоқтайды. Канзас көлік департаменті Amtrak-тан Оклахома-Ситиге күндізгі рейстерді қоса алғанда, қосымша қызметтерді зерттеуді сұрады. Burlington Northern Santa Fe және Union Pacific теміржолдары жүк тасымалын жүзеге асырады, сондай-ақ штат бойынша бірнеше қысқа желілі теміржолдар да бар. Greyhound Lines автобустары батысқа Денверге (Колорадо), шығысқа Канзас-Ситиге (Миссури) және оңтүстік-батысқа Уичитаға (Канзас) қатынайды. Топека қалалық көлік басқармасы жергілікті көлік қызметін ұсынады. Агенттік автобус қызметін дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 6:00-дан 18:30-ға дейін, ал сенбі күні сағат 7:00-дан 17:00-ге дейін ұсынады. Сондай-ақ, ол кешкі сағат 20:00-ден 23:30-ға дейін және жексенбі күндері жұмыс істейтін жалпы қоғамдық такси қызметін ұсынады.

Денсаулық сақтау

Топекада екі ірі аурухана бар: Stormont Vail және Канзас университетінің ауруханасы – St. Francis Campus. Екеуі де Топеканың орталық бөлігінде орналасқан. Топекада сонымен қатар Колмери О'Нил ВА медициналық клиникасы және Топека жедел жәрдем және ауруханасы (Topeka ER & Hospital) бар.