Кіріспе

Американдық бокс жаттықтырушысы (1908–1985)

Константин "Кус" Д'Амато (17 қаңтар 1908 – 4 қараша 1985) – Майк Тайсон, Флойд Паттерсон және Хосе Торрес сияқты боксшылардың мансабын басқарған американдық бокс менеджері және жаттықтырушысы. Бұл боксшылардың барлығы Халықаралық бокс құрмет залына енген. Оның ата-анасы екеуі де Италияның оңтүстігіндегі Бари провинциясының Торито қаласынан шыққан. Әкесі Бронксте ат пен арбамен мұз бен көмір жеткізіп жүрген. Оның Рокко, Джеральд және Энтони деген үш бауыры болған. Д'Амато жас кезінде католиктік дінге терең қызығушылық танытқан, тіпті жастығында дін қызметкері болуды ойлаған. Ол әуесқой боксшы ретінде қысқа ғана мансап жасады, қауырсын және жеңіл салмақта сынға түсті, бірақ көшедегі төбелес кезінде алған көз жарақатынан кәсіби лицензия ала алмады. Кус бір сұхбатында бала кезіндегі зорлық-зомбылық үшін әкесіне ренжімегенін, себебі соққылар оны жақсырақ және тәртіпті адам еткенін айтты.

Флойд Паттерсон

Д'Аматоның жетекшілігімен Флойд Паттерсон 1952 жылы Хельсинкиде өткен Олимпиада ойындарында орта салмақта алтын медальді жеңіп алды. Д'Амато кейін Паттерсонды кәсіби рингте жетеледі, оны Рокки Марчиано босатқан титул үшін күресуге бағыттап, мүмкіндік жасады. Томи "Жылдамдық" Джексонды іріктеу жекпе-жегінде жеңгеннен кейін, Паттерсон 1956 жылдың 30 қарашасында жеңіл ауыр салмақ чемпионы Арчи Мурмен әлемнің ауыр салмақ чемпионаты үшін кездесті. Ол Мурды бес раундта нокаутқа түсіріп, сол кездегі тарихында 21 жас 10 ай, үш апта және бес күндік ең жас ауыр салмақ чемпионы атанды. Ауыр салмақтағы кәсіпқой титулын жеңген алғашқы Олимпиада чемпионы – ол болды. Паттерсон мен Д'Амато Паттерсонның Сони Листоннан екінші рет қатарынан 1-ші раундта нокаутпен жеңілгеннен кейін жолдары айырылды, бірақ оның бұрынғы екі дүркін чемпионға деген ықпалы бұрыннан азая бастаған еді. Торрес жеңісімен бокс тарихында үшінші пуэрторикалық әлем чемпионы және жеңіл ауыр салмақта әлем чемпионы атанған тұңғыш латын америкалық боксшы болды.

Майк Тайсон

Паттерсон мен Торрес мансабы аяқталғаннан кейін, Д’Амато салыстырмалы түрде көзге түспей жұмыс істеді. Кейін ол Нью-Йорк штатының Кэтскилл қаласына көшіп, онда «Кэтскилл Бокс Клубы» спорт залын ашты. Тайсонның анасы қайтыс болғаннан кейін ол Тайсонды өсінді. Д’Амато оны келесі бірнеше жыл бойы жаттықтырды, «пик-а-бу» стилінде бокс жасауға, қолдарын бетінің алдына қойып, қорғанысын күшейтуге ынталандырды. Д’Аматоға Тедди Атлас қысқа мерзімге көмектесті, ал кейін Д’Аматоның шәкірті Кевин Руни, ол жылдам қимыл-қозғалысқа баса назар аударды. Тайсонның қанша жасында (11 немесе 12) кәсіби боксшы болуға шын қызығушылық танытқаны әлі анық емес. «Ирландиялық» Бобби Стюарт, бұрынғы «Алтын қолғап» чемпионы, Тайсонмен «Tryon School For Boys» мектебінде кеңесші болып жұмыс істеген кезде танысты. Тайсон Стюарттың бокс сарайындағы бұрынғы жетістіктерін білген және онымен сөйлесуді сұрады. Стюарт мектептегі алғашқы күндері Тайсонның жаман мінез-құлқына куә болғаннан кейін, сол мәселеге қатысты қатал пікір білдірді. Бобби Стюарт Майк Тайсонды Тайсон 12-13 жас шамасында Д’Аматомен таныстырды, содан кейін Стюарт Тайсонға бокс техникасы мен дағдысы туралы барлығын үйреткенін айтты. Д’Амато Тайсон 20 жас 4 айлық болғанда әлемнің ең жас ауыр салмақтағы чемпионы атанғаннан бір жылдан астам уақыт бұрын қайтыс болды, осылайша Паттерсонның рекордын жаңартты.

Жеке өмір

Кус Д’Амато мен Камил Эвальд (1905–2001) 1940 жылдары танысып, заңды некесіз қарым-қатынасқа түсті. Эвальд Украинаның Старомищана қаласында Хнат пен Анастасия Першин Еващук отбасында дүниеге келді, ал оның отбасы Канадаға көшкеннен кейін Эвальд тегін қабылдады. Эвальд Д’Аматоның әлеуметтік қиындықтары бар жастарды тәрбиелеуге берілгендігін қолдады және оның үйін Д’Аматоның шәкірттері үшін аралық үй ретінде пайдалануға рұқсат берді, көбінесе оларға аналық қамқорлық жасады. Ең маңыздысы, Д’Амато мен Эвальд Майк Тайсонның болашақ спорттық жетістіктерін болжай отырып, оны жеке және қаржылық тұрғыдан қатал бокс индустриясынан қорғау үшін оның заңды қамқоршылығын белгіледі. Д’Амато мен Эвальд ешқашан үйленбеді, бірақ олардың жақын достығы ондаған жылдарға созылды, оның өліміне дейін. Кус өз жауынгерлерінің барлық жаттығуларын және басқаруын қадағалап отырды, ал ол тамақ дайындау және шаруашылық жұмыстарына жауапты болды.

Өлім

Д'Амато 1985 жылғы 4 қарашада Манхэттендегі Mount Sinai ауруханасында пневмониядан қайтыс болды. Ол 77 жасқа толыпты.

Кус Д'Амато ескерткіш сыйлығы

Кус Д’Амато атындағы сыйлық Американың Бокс жазушылары қауымдастығымен құрылған. Алғашқысы Майк Тайсонға 1986 жылғы 16 мамырда өткен қауымдастықтың 61-ші жылдық кешінде табысталды.

Жеңіс марафоны

2017 жылдың 26 қазанынан 2017 жылдың 4 қарашасына дейін халықаралық онлайн "Жеңіс ғылымы" марафоны Кус Д’Аматоның естелігіне арналды. Бұл жобаға Ресей, Украина, Италия, Испания, Германия және АҚШ-тан бірнеше журналистер мен боксшылар қатысты, олардың ішінде Сильвио Бранко, Патрицио Олива, доктор Антонио Грейсффо, Ави Нардия және Гордон Марино болды. Марафоны Том Патти мен доктор Олег Мальцевтің "Жаңылмаған маятник" кітабын насихаттады, онда Кус Д’Аматоның жаттығу әдістемесі талданды.

Кино, театр және көркем әдебиеттегі суреттер

Джордж С. Скотт 1995 жылы HBO телеарнасының «Тайсон» фильмінде Д’Амато рөлін сомдады. «Нокаут: Кус Д’Аматоның тарихы» – бокс жаттықтырушысы Кевин Рунидің идеясымен және Дианна Лефас жазған Кус Д’Аматоның өміріне негізделген сахналық қойылым мен сценарий. «Дұшпанды жаңылыстыру» атты биографиясы Д’Аматоның өмірін баяндайды. Харви Кейтель 2022 жылы Hulu телесериалында оны бейнеледі.

Еске алу

1993 жылы 14-ші көшедегі Юнион-сквер жергілікті даму корпорациясы Д’Аматоның Грамерси спорт залы орналасқан 14-ші көшенің бір бөлігіне Кус Д’Амато аты берді.