Кіріспе

Айналақтағы (британдық ағылшынша), айналма (американдық ағылшынша) немесе карусель (австралиялық ағылшынша) – ойын алаңына арналған құрал, диаметрі шамамен бірнеше метр болатын, беті тегіс дискі. Онда қолға ұстауға және отырып сүйенуге арналған таяқшалар орналасқан. Дискіні тұтқаларынан итеріп немесе тартып, сыртынан жүгіріп немесе тұрған жерінен тартып, қайта ұстап айналдыру арқылы қозғатуға болады. Егер дискі жерге еңкейіп орнатылса, бастапқы итерістен кейін қосымша итермей немесе жерге тиіспей жылдамдатуға болады. Мұндайда, мінушілер дискінің ортасына қарай көтерілгенде еңкейіп, төмен түскенде ортадан сыртқа қарай еңкейіп отыру керек. Бұл бұрыштық импульстің физикалық қағидасына негізделген, ол алқаптар үшін де қолданылады. Көбінесе мектептердегі ойын алаңдары мен қоғамдық саябақтарда кездесетін бұл құрал, басқалар дискіні айналдырғанда немесе өздері жүгіріп айналдырып, содан кейін секіріп отырғанда, мінушілерге қызықты сезім сыйлайды. Адамдар айналу мен дискіні айналдыру кезектеседі. Айналмалы қозғалыстың жасалу әдісі жағынан ерекшеленетін айналманың бір түрі – шведтік HAGS педальді айналмасы. Ол құбырлы болат сақинаға бекітілген төрт кішкентай жаттығу велосипедіне ұқсайды және жердегі дөңгелек болат рельсте қозғалады. Сақина ортадағы тік бағанаға төрт спица арқылы бекітілген. Әрбір "жаттығу велосипедінің" корпусының астында қозғалтқыш дөңгелек жасырылған (корпус аяқтарды басып кетпеуіне кепілдік береді), ал айналманы мінушілердің педаль айналдыру арқылы қозғатуға болады. Айналақтағы, айналма және карусель атаулары түрлі диалектілерде жәрмеңкелердегі немесе ойын-сауық парктеріндегі ұқсас аттракциондарды атау үшін де қолданылады.

Инновациялар

Рони Стайвер атты өнертапқыш, балалардың айналмалы жолымен қоздырылатын сорғы құралын ойлап тапты, ол 1989 жылы Квазулу-Наталдағы ауыл шаруашылығы көрмесінде тұңғыш рет көрсетілді. Бұл құрылғы "Roundabout PlayPump" деп белгілі. Оңтүстік Африкада шамамен 600 PlayPump орнатылған, олардың мақсаты – бір миллионға жуық мұқтаж адамды таза сумен қамтамасыз ету. Мұндай сорғыны қуат көзі ретінде пайдаланудың тиімділігіне қатысты бірнеше мәселе көтерілді, себебі суға деген қажеттілік үнемі болады, бұл балаларды қол еңбегіне салуға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, су инфрақұрылымының мәселесі көбінесе жер бетіне жақын жиналған жер асты суларын сору мүмкіндігінде емес, жер асты суларының өте шектеулі болуында жатыр. ЮНИСЕФ PlayPump жобасының қазіргі күйі туралы толыққанды есеп жариялады.

Артықшылықтары

Айналмалы ойын жабдықтары балаларға бірнеше пайда әкеледі. Бұл құрал аутизм спектріндегі балаларға вестибулярлық стимуляцияны күшейтуге, кинестетикалық сезімталдықты дамытуға және балаларға күш, координация және тепе-теңдік қабілеттерін жетілдіруге көмектеседі. Мұндай қозғалыстар өсіп келе жатқан балаларға емдік әсер де бере алады.