Кіріспе

Жапонияда жүзеге асырылған муниципалдық бірігулер мен таратулар (市町村合併) Мэйдзи дәуірінен бері қалалық аудандар, кенттер және қалалардың инфрақұрылымын және заңды шекараларын біріктіру мақсатында жүргізіліп келеді. Көбінесе, бұл бірігулер жаңғыру процесі дамыған сайын және қоғамдық нысандар мен мектептерге қолжетімділікті арттыру үшін іріктеуді ынталандыруға байланысты, ауылдарды және "табиғи елді мекендерді" үлкен қалаларға біріктіру қажеттілігімен туындайды.

Тарих

Жапондық муниципалитеттер арасында бірігудің бірнеше "толқыны" болды. Бірінші толқын, "үлкен Мейдзи кезеңі (Мейдзи бірігулері)" деп аталады, ол 1888 жылдан 1889 жылға дейінгі кезеңде, қазіргі муниципалдық жүйе құрылған кезде болды. Бірігуге дейін, қазіргі муниципалитеттер хансейсон (藩政村) деп аталатын өздігінен пайда болған ауылдардың немесе хан жүйесіне бағынған ауылдардың тікелей мұрагерлері болды. Бұл хан жүйесі әлі күнге дейін ауылдық аймақтардағы пошта жүйесінде ōaza (大字) деп аталатын пошталық бөлімшелер ретінде сақталып қалған. Бірігулер сол кездегі "табиғи елді мекендердің" санын 71,314-тен 15,859 қала, кент және ауылға дейін қысқартты, бұл сол кезде құрылған тиісті тәуелсіз басқару органдарының ауқымы мен маңыздылығының артуымен қатар келді. Екінші толқын, "Ұлы Шōва кезеңі" деп аталады, 1953-1956 жылдар аралығында орын алды. Ол Ұлттық қазыналық субсидиялар жүйесін құру мақсатында қалалар, кенттер мен ауылдардың санын 9,868-ден 3,472-ге дейін жартысынан астамға азайтты. 5000 ауыл жойылды, бірақ қалалардың саны екі есеге өсті. 1965 жылы муниципалитеттерді біріктіру туралы арнайы заң (SLMM) қабылданды, бірақ ол муниципалитеттерді өз еркімен бірігуге ынталандыра алмады.

Қазіргі себептері

Жапониядағы туу көрсеткішінің төмендеуі және өте нашар қаржылық жағдайы, Жапонияның орталық үкіметін 20-шы ғасырдың соңынан бастап ұлттық біріктіру реформасын қолдауға итермеледі. 2006 жылдың қаңтарына қарай, Жапониядағы көптеген муниципалитеттерде 200-ден аз тұрғын болды. Жапон муниципалитеттеріне білікті жұмыскерлер қажет, ал Жапонияның ЖІӨ-сінің 40% жергілікті биліктердің қарыздарынан құралды. Жергілікті биліктерді біріктіру жөніндегі күш-жігер, әрбір муниципалитетке шаққандағы тұрғын үй аумағын кеңейту, бастауыш мектеп және орта мектеп оқушылары үшін мектепке қабылдау шекараларын өзгерту, сондай-ақ мемлекеттік нысандарды кеңінен пайдалануға мүмкіндік беру мақсатында жүргізілді.

Жергілікті референдумдар

Жергілікті билік органдары қоғамдық пікірді анықтау үшін әлеуетті бірігулерге қатысты жергілікті референдумдарды немесе сауалнамалар жүргізді. 1999 жылдан 2006 жылға дейін бірігу туралы 352 жергілікті референдум өтті.

Ұлы Хайсей бірігулері

1999 жылдан 2010 жылға дейін көптеген қалалық және ауылдық округтердің бірігуі (Хейсей (平成の大合併)) жүзеге асырылды. Осы кезеңде округтердің саны 3232-ден 1727-ге дейін азайды. 2000 жылдардың басында қолданысқа енгізілгеннен кейін шағын округтерге елеулі әсер еткен «Үштік реформа» [ja] деп аталатын әкімшілік және қаржылық реформалар сериясының нәтижесінде, осы шағын округтердің көпшілігі өз еркімен басқа округтермен бірігуге мәжбүр болды. Реформаның басты мақсаты – қаржылық қиындықтар туындағанда тұрақсыздыққа ұшырауы мүмкін шағын жергілікті билік органдарын қолдау көрсету еді. 1999 жылдың сәуірінен 2014 жылдың сәуіріне дейін 188 округ басқа округтерге қосылды, ал 461 жаңа округ құрылды. Олардың ішінде 582 біріктіру 1999 жылдың сәуірінен 2006 жылдың наурызына дейінгі Ұлы Хейсей біріктіру кезеңінде жасалды. Бұл санға бірнеше рет есепке алынған біріктірулер де кіреді.

Өзгерістер туралы жазба

Жапониядағы муниципалитеттердің бірігуі мен таратылуының тізімі префектуралар бойынша реттелген муниципалитеттердің бірігуі мен таратылуын көрсетеді.

Жаңа муниципалитеттердің атаулары

Жаңа бірігуден кейінгі муниципалитетке атау беру – бұл маңызды мәселе. Атау бойынша келіспеушілік кейде бірігу келіссөздерінің тоқтауына себеп болады. Егер қала, оған қосылатын қалалардан әлдеқайда үлкен болса, пікір қақтығысы болмайды; қаланың аты өзгеріссіз сақталады. Дегенмен, егер олардың мөлшері айтарлықтай ерекшеленбесе, ұзаққа созылатын даулар туындауы мүмкін. Кейде мәселені ауданның атын қабылдау арқылы немесе біріктірілетін елді мекендердің аттарын біріктіру арқылы шешуге болады; екінші әдіс Еуропада кең таралған, бірақ Жапонияда сирек кездеседі. Мұндай біріктірілген атаулар көбінесе қысқартылады. Мысалы, Токиодағы Ота (大田) ауданы Омори (大森) және Камата (蒲田) атауларының қосындысынан жасалған; «окама» деген гомосексуалды адамды кемсітетін сөзбен ұқсас болғандықтан Окама атауы таңдалмады. Тойошина, Нагано – бұрынғы төрт ауылдың атауларының аббревиатурасы: Тоба, Йошино, Шинден және Нараи. Тағы бір жиі қолданылатын әдіс – жақын жердегі танымал жер атауын алып, бағытты қосу, мысалы, Ниситокио («Батыс Токио»), Китакиюсю («Солтүстік Кюсю»), Хигасиосака («Шығыс Осака»), Сикокутюо («Орталық Сикоку») және Хигасиоми («Шығыс Оми»). Басқа қалалар кейде жағымды мағына беретін сөздерді қолданады, мысалы, бейбітшілік (平和), жасыл (緑) немесе болашақ (未来). Хэйсей кезеңіндегі бірігулердің ерекшелігі – хираганамен жазылған атаулардың жылдам өсуі. Бұрын Жапония қалаларының атаулары тек кандзимен жазылатын. «Хирагана муниципалитеттерінің» алғашқы мысалы 1960 жылы қайта аталған Муцу, Аомори (Муцу) болды. 2006 жылдың сәуір айына қарай хирагана қолданылатын жер атауларының саны 45-ке жетті, олардың ішінде Цукуба, Ибараки (Цукуба), Кахоку, Исикава (Кахоку), Сануки, Кагава (Сануки), Цукубамирай, Ибараки (Цукубамирай) және Сайтама, Сайтама (Сайтама) бар, ол 2003 жылы арнайы қала мәртебесіне ие болды. 2003 жылы құрылған Минами Альптері – катакнамен жазылған қала атауының алғашқы мысалы.

Сындар

Жапонияның ауылдық муниципалитеттерінің көпшілігі орталық үкіметтен түсетін субсидияларға тәуелді. Олар жиі жұмыс орындарын сақтап қалу үшін ысырапшыл мемлекеттік кәсіпорындарға қаржы жұмсап, сынға ұшырайды. Өзі бюджет тапшылығын бастан өткеріп отырған орталық үкімет, муниципалдық жүйені тиімді ету үшін бірігуді ынталандыратын саясатты ұстанып келеді. Үкімет муниципалитеттердің өзін-өзі билеу құқығын құрметтейтінін мәлімдесе де, кейбір тараптар бұл саясатты міндетті деп санайды. Бірігулердің нәтижесінде, Дайсен (Акита) сияқты кейбір қалаларда уақытша түрде өте ірі қалалық мәжілістер құрылды. Кейбір адамдар мұны федерализмнің бір түрі деп қарастырады және түпкі мақсаты – Жапонияны көбірек автономияға ие штаттардан тұратын одаққа айналдыру екенін айтады. Қазірге дейін бірігулер жергілікті муниципалитеттермен ғана шектелді. Жапонияның кейбір аймақтарында облыстардың (префектуралардың) бірігуі де талқыланды. Судзуки мен Ханың эмпирикалық зерттеулері 2008-2014 жылдар аралығында Жапониядағы муниципалдық бірігулер заң шығару қызметін және заң жобаларын ұсынуды төмендеткенін көрсетті. Бұл үшін 754 жапон қаласы деңгейіндегі үкіметтердің деректер жинағы қолданылды. Муниципалитеттер біріктірілгеннен кейін жергілікті кеңестер азырақ муниципалдық заңдарды ұсынады, бұл біріктірілген муниципалитеттердің заң шығару өнімділігі нашарлағанын көрсетеді. Зерттеу сонымен қатар муниципалитеттердің мөлшерін ұлғайтудың заңнамалық өнімділікпен кері байланысы бар екенін де көрсетті. Икутаның пікірінше, аймақтың ортақ ерекшеліктерін қабылдаған сәтті бірігулер болғанымен, көптеген біріктірілген муниципалитеттер жаңа ортақ аймақтық имидж мен ұлттық сананы қалыптастыруда қиындықтарға тап болып жатыр. Ұлы Гейсей бірігулері, кемінде, өңірлік брендтерді дұрыс түсінбеу салдарынан болды, бұл жергілікті ерекшеліктерді қалыптастыру үшін орта және ұзақ мерзімді өңірлік бәсекеге қабілеттіліктің төмендеуіне әкелді. Рауш бірігуден кейінгі саясатқа жақсырақ аяқталған негіз қажет екенін айтады. Ол Хиросаки қаласының Иваки қаласы және Сома ауылымен бірігуінің мысалын келтіреді, онда қалалық туризм саясаты тек Хиросакидің бейнесіне баса назар аударды, нәтижесінде кішігірім муниципалитеттер үшін туризм саласында жағымсыз нәтижелерге қол жеткізілді.