Кіріспе
Кездейсоқ тыңдаушыларға естілмейтін музыка
Жазылған музыка саласында, жасырын трек (кейде "көлеңке трек", "құпия трек" немесе "тізімге енгізілмеген трек" деп те аталады) – CD, аудиокассета, LP пластинка немесе басқа жазылған ортаға, кездейсоқ тыңдаушының назарына ілікпеу үшін қойылған ән немесе аудиожазба. Кейбір жағдайларда, музыкалық шығарма тізімге жай ғана енгізілмеген болуы мүмкін, ал басқа жағдайларда, одан да күрделі әдістер қолданылады. Сирек жағдайларда, "жасырын трек" – жазылған материалды дайындау кезінде, мастерлеу сатысында туындаған қате болуы мүмкін. Алайда, 2000-жылдардың соңы мен 2010-жылдардың басында iTunes және Spotify сияқты цифрлық және ағымдық қызметтердің пайда болуынан бастап студиялық альбомдарға жасырын тректерді қосу азайды. Белгілі бір музыкалық шығарманың "жасырын" екендігі кейде белгісіз болады. Мысалы, "Her Majesty" әнінің алдында он төрт секунд үнсіздік бар, ол бастапқыда The Beatles-тың Abbey Road альбомында тізімделмеген, бірақ альбомның қазіргі нұсқаларында тізімделген. Бұл ән және басқалары терминнің анықтамасын кеңейтеді, жасырын трек деп есептелетін нәрсе туралы пікір білдіруге келіспеушілік тудырады. Керісінше, мұндай жағдайлар белгісіз аудио эксперименттері, қателер немесе жай ғана жазбадағы басқа әннің ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады.
Техникалар
Винилдік пластинка екі жолмен ойылып жасалуы мүмкін, екінші жолда жасырылған тректер болады. Екі жолмен ойылудың мысалдары – Монти Пайтонның «үш жақты» Matching Tie and Handkerchief, Tool тобының Opiate EP және Мистер Банглдың Disco Volante. Цифрлық медиа мен компакт-дискілердің пайда болуымен, тізімге енгізілмеген тректерді жасырудың баламалы әдістері ойлап табылды. Осы мақсатта, тізімге енгізілмеген тректерге кейде цифрлық медиада жеке индекстік нүкте беріледі. Әндерді белгілі бір CD форматтарының бірінші трегінің прегапқа орналастыруға болады, сондықтан CD алдымен трекке бағытталуы керек, содан кейін қолмен кері сканерленуі керек. Бұлар көбінесе Track 0 немесе Hidden Track One Audio (HTOA) деп аталады. CD ойнатқыш бұл тректерді қолмен араласусыз ойнатпайды, ал кейбір модельдер (соның ішінде көптеген компьютерлік операциялық жүйелер) мұндай мазмұнды оқи алмайды. Super Furry Animals тобының Guerrilla альбомында "The Citizens Band" әні бірінші тректің басталуына шамамен бес минут бұрынғы прегапта табылады. CD-нің сыртқы қаптамасының ішкі жағында әннің сөздерінің түсіндірмесі басылған. Бұл оларды қаптаманы ажыратпастан қолжеткізсіз етеді, әннің өзіне паралель түрде сөздерді жасырады. Аз жасырылған әдіс – әнді басқа тректің соңына, әдетте альбомдағы соңғы тректің соңына, үнсіздік кезеңінен кейін орналастыру. Мысалы, Nirvana тобының "Endless, Nameless" әні 1991 жылғы Nevermind CD-де осылай жасырын трек ретінде енгізілді, соңғы трек ретінде көрсетілген тректің ішінде 10 минуттік үнсіздіктен кейін. Бұл техниканы қолданған алғашқы жасырын ән болмаса да, ол көп назар аударды. Сол сияқты, жасырын трек ойналғанға дейін қысқа үнсіз тректерді қоюға болады. Трек тек компьютер арқылы ойнатылуы мүмкін, мысалы, Мэрилин Мэнсонның Mechanical Animals альбомының '15th' трегі Enhanced CD орындалатын файлы арқылы ғана қолжетімді. Тағы да тереңдеп із жасыруға болады. «Призрак» трек басқа, басым дыбыспен бірге ойнатылуы үшін немесе ойнату үшін түзетілуі керек күйге дейін қатты бұрмалануы үшін жұмсақ араластырылуы мүмкін. Мысалы, Nine Inch Nails тобының Ghosts I–IV альбомының deluxe және 'ultra deluxe' нұсқаларына қосылған DVD-де екі жасырын бонус трек ("37 Ghosts" және "38 Ghosts") сандық көп тректі файлдар ретінде қосылған, олардан әндерді қайта құрастыруға болады.
Ойлау
Aaliyah-тың "Aaliyah" атты альбомында "Messed Up" атты жасырын ән 15-ші тректе орналасқан. Альбом жасалған кезде Алия бұл әнді альбомға енгізуге ниеттенбеген, бірақ түрлі лейблдер мен әріптестерінен түскен көптеген сұраныстардан кейін оны жасырын трек ретінде қалдыруға келісім берді. Кейде мұндай жасырын тректер заңдық мәселелерді болдырмау үшін қолданылады. Мысалы, Ramones тобының "Loco Live American" нұсқасында "Carbona Not Glue" әні "Pet Sematary" трегінен кейін 17-ші трек ретінде жасырылған. Бұл ән бастапқыда "Leave Home" альбомына енгізілген, бірақ тіркелген сауда белгісіне ие Carbona дақ жою құралының өндірушілері қарсылық білдірген. Сондықтан ән туралы ақпарат альбомнан және обложкасынан алынып тасталды. Пол Маккартнидің "Freedom" әні "Driving Rain" альбомының алғашқы нұсқасында жасырын трек болған. Кейін ол қайта шығарылған нұсқада трек тізіміне қосылды. Бұл трек жасырын болған жоқ, ол 9/11 құрбандарына арналған құрмет болды және Маккартни оны альбомға енгізуді қалаған. Альбомның суреті дайын болғандықтан, оны жасырын трек ретінде қалдырудан басқа амал қалмады. The Clash тобының "Train in Vain" әні "London Calling" альбомының соңында орналасқан, бірақ винилдік нұсқасының трек тізіміне енбеген, себебі альбом обложкасы басылып шыққаннан кейін ол соңғы сәтте альбомға қосылған. Сондықтан бұл нағыз жасырын трек емес. Бұл ән бастапқыда NME журналына жарнамалық сыйлық ретінде таралған. CD нұсқаларында бұл трек обложкада көрсетілген. Green Day тобының "All By Myself" (барабаншы Тре Кул орындаған) әні Dookie альбомына төмен сападағы тірі жазбасының себебімен құпия трек ретінде қосылған. "Weird Al" Yankovic-тің "Bite Me" әні "Off the Deep End" альбомынан кейін он минут үнсіздіктен соң қойылған, осылайша CD ойнатқышын сөндіруді ұмытқан тыңдаушыларды қорқыту мақсатында жазылған. Бұл ән Nirvana тобының "Endless, Nameless" әнінің пародиязы болып табылады. "Off the Deep End" альбомының обложкасы "Nevermind" альбомының пародиязы, ал оның алғашқы тректері "Smells Like Teen Spirit" әнінің пародиязы. "The X Files: The Album" альбомында соңғы тректің 10 минут 13 секундтан кейін жасырылған трек бар. Бұл тректе сериалдың авторы Крис Картер сериалдың мифологиясы мен шетелдік конспирацияның мәнін түсіндіреді. Жасырын тректе альбом шыққан кезде сериалда әлі шешілмеген сюжеттік сырлар мен спойлерлер де бар. Бұл трек сериал туралы жауап іздейтін жанкүйерлерге күтпеген сыйлық ретінде, ал жаңа жанкүйерлерге тректі жақсырақ түсіну үшін сериалды мұқият қарау қажеттігін еске түсіретін құпия ретінде енгізілген. Юджин Мирманның "The Absurd Night Club Comedy of Eugene Mirman" альбомында жасырын тректерді пародизациялайтын жасырын трек бар, ол тыңдаушыға олардың өте ерекше миссиясы бар екенін айтады. The Jam тобының "All Mod Cons" альбомында "English Rose" әні мен оның мәтіні түпнұсқа винилдік нұсқаларында тізімдемеген, себебі Пол Уэллер әннің атауы мен мәтіні музыкасыз мағынасын жоғалтады деп сенген. Олар альбомның қайта шығарылған нұсқаларына қосылған. Скип Спенстің "Land of the Sun" әні продюсер Билл Бентли тарапынан Скип Спенске арналған құрмет альбомы "More Oar: A Tribute to the Skip Spence Album" альбомын аяқтау үшін жасырын трек ретінде қосылған. Oasis тобының жинақ альбомы "Time Flies" альбомында "Sunday Morning Call" синглы жасырылған трек ретінде ұсынылған. Альбом топтың барлық синглдерінің антологиясы болды, бірақ топтың бас ән авторы Ноэль Галлахер бұл әнді жек көреді, сондықтан оны жасыруды шешкен. 311 тобының "Transistor" альбомында 1996 жылғы турнеде орындалған инструменталды кіріспе трек бар, ол көбінесе "Transistor Intro" деп аталады.
Белгілі жасырын іздер
Кейбір жасырын тректер тарихи маңызы бар, танымал болды, тіпті кейде радио эфиріне шығып, хит-парадтарға көтерілді. The Beatles тобының 1969 жылғы "Abbey Road" альбомындағы "Her Majesty" әні жасырын трек саналады. Бұл ән бастапқыда Пол Маккартни оны алып тастауды сұрағанға дейін альбомның екінші жағындағы попурридің бір бөлігі болды. Оны шикі жазбадан өңдеген инженер оны сақтау үшін попурриден кейін орналастырды, ал The Beatles оны сол жерде естігенде, альбомға осылай қалдыруға шешім қабылдады. "Abbey Road" альбомының алғашқы басылымдарында "Her Majesty" әнінің тізімі пластинка мұқабасының арт жағында және пластинка этикеткасында көрсетілмеген. Кейіннен LP басылымдары мен CD-лерде бұл трек ашылды. Алайда, екі жыл бұрын, 1967 жылы, Ұлыбританиядағы "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" альбомының нұсқасында "A Day in the Life" әнінен кейін екінші жағының соңында "ішкі саз" болды. Бұл күтпеген, атауы және авторлары көрсетілмеген The Beatles-тің жазбасы болды, сондықтан оны жасырын тректердің алғашқы үлгісі деп санауға болады. The Beatles тобының 1968 жылғы қос альбомы ("The Beatles", "Ақ альбом") да жасырын тректерге ие. Жасырын трек "Cry Baby Cry" әнінің соңындағы "Can You Take Me Back" әнінің үзіндісі болды. Nirvana тобы 1991 жылғы "Nevermind" альбомының соңғы трегінен кейін 10 минуттан соң "Endless, Nameless" атты жасырын әнді қосты. Бұл CD дәуіріндегі алғашқы танымал жасырын трек болды және келесі жылдары альбомдардағы жасырын тректердің пайда болуына ықпал етті. Топтың вокалисі Курт Кобейн бұл идеяны достарына микстейптер жасағанда, соңында ұзақ үнсіздіктен кейін күтпеген ән қосып, оларды таң қалдырудан алғанын айтты. Бір қызығы, альбомның алғашқы басылымдарының кейбіреулерінде бұл жасырын трек қатемен жойылды, өйткені басып шығарушы оның альбомда болмауы керек деп ойлады. Бұл қате топ лейблға хабарлағаннан кейін келесі басылымдарда түзетілді. Джанет Джексонның "janet." альбомынан шыққан "Whoops Now" жасырын трегі сингл ретінде шығарылды және Ұлыбритания сингл чартында 9-шы орынға, ал Жаңа Зеландия сингл чартында 1-ші орынға жетті. The Rembrandts тобы 1995 жылы "Friends" сериалының тақырыбы болған "I'll Be There for You" әнімен радиода бірден танымал болды, сондықтан ол соңғы сәтте олардың үшінші альбомына қосылды. Нәтижесінде, ән алғашқы басылымда жасырын трек болды, өйткені CD қаптамасы ән қосылған кезде дайын болған еді. Алайда, сыртқы пленкаға әннің енгенін хабарлайтын стикер жабыстырылды. Eels тобының "Daisies of the Galaxy" альбомында "Mr. E's Beautiful Blues" атты жасырын трек бар, ол сингл ретінде шығарылды және радио эфирінде ойнатылды, бірақ ол альбом мұқабасында көрсетілмеген. Ән альбомның алғашқы синглі ретінде шығарылды және Ұлыбритания сингл чартында 11-орынға жетті. Cracker тобының "Euro Trash Girl" әні, түпнұсқасы болғанына қарамастан, "Kerosene Hat" альбомында жасырын трек болғанына қарамастан, олардың ең үлкен радио хиттерінің бірі болды. Rascal Flatts тобының 2004 жылғы "Feels Like Today" альбомынан шыққан "Skin (Sarabeth)" жасырын трегі елдік чарттарда Top 40-қа ену үшін жеткілікті эфирлік орындар алды және 2005 жылдың соңында 2-орынға жетті. 2005 жылдың ортасында альбом қайта шығарылды, ән ресми түрде трек тізіміне енгізілді, әннің сингл ретінде шығарылуымен бірге. Лаурен Хиллдің "The Miseducation of Lauryn Hill" альбомының екі жасырын трегінің бірі, "Can't Take My Eyes Off You" әнінің кавер-версиясы 1999 жылы "Үздік әйел поп-вокалдық орындау" номинациясында Грэмми сыйлығына ұсынылды. Бұл жасырын тректің Грэммиге ұсынылған алғашқы жағдайы болды. P!nk тобының төртінші альбомындағы "I Have Seen the Rain" жасырын трегі, "I Have Seen the Rain", P!nk жанкүйерлерінің қызығушылығын тудырды, өйткені әнге оның әкесі Джеймс Т. Мур қатысты. Питер, Пол және Мэридің 2003 жылғы "In These Times" альбомында "Oh, Had I a Golden Thread" әнінен кейін 25 секунд үнсіздіктен соң испандық халық әні "Mi Caballo Blanco" жасырын трегі бар екені анықталды, бірақ ол "Carry It On" жинағында көрсетілген. Бұл трек кейіннен 2014 жылғы "Discovered: Live in Concert" альбомында ресми түрде жарияланды. Tally Hall тобының 2005 жылғы "Marvin's Marvelous Mechanical Museum" альбомында "Hidden in the Sand" деп аталатын жасырын трек болды, ол топтың ең табысты әніне айналды, YouTube-та 35 миллионнан астам, ал Spotify-да 216 миллионнан астам ойнатылды. My Chemical Romance тобы 2006 жылғы "The Black Parade" рок-операсының соңғы әнінен кейін "Blood" атты жасырын тректі қосты, бірақ ол альбомның жапондық басылымдарында жойылды. Coldplay тобының 2014 жылғы "Ghost Stories" альбомындағы "O" әні негізінен "Fly On" деп аталатын жасырын тректен тұрады. Бұл трек Ұлыбритания, Франция және АҚШ-та хит-парадтарға еніп, АҚШ-тың рок-дигиталдық әндер сатылымы бойынша 9-орынға жетті. "Fly On" 2014 жылғы концерттік альбомында пайда болды, ал "O" оның қайталануымен ауыстырылды. Fall Out Boy тобы 2008 жылғы "Folie à Deux" альбомының басында "Lullabye" атты жасырын тректі орналастырды. Бұл Боб Диланнан әсер алған акустикалық баллада, Пит Вентцтің ұлы Бронкс Моуглиге ұйықтауға көмектесу мақсатымен жазылған. Трекке тек альбомның CD нұсқасын медиаплеерге салғаннан кейін "Disloyal Order of Water Buffaloes" әні басталар алдындағы тректі кері қайтару түймесін басу арқылы қол жеткізуге болады. Deftones тобының 1997 жылғы "Around the Fur" альбомында екі жасырын трек бар. "Bong Hit" соңғы трек "MX" 19:31 минуттан кейін басталады. "Bong Hit" трегінен кейін 12:41 минут үнсіздіктен соң "Damone" басталады. Incubus тобының екінші альбомы "S. C. I. E. N. C. E." трегінде "Segue 1" деп аталатын дыбыстар мен музыкадан тұратын қосымша трек бар, ол "Calgone" трегінен кейін 30 секундтан соң басталады. Better than Ezra тобының 1996 жылғы "Friction, Baby" альбомының алғашқы нұсқаларында "Mejor de Ezra" трегі прегапта орналасқан, яғни тыңдаушылар "King of New Orleans" трегін бастап, содан кейін жасырын әнді естіп алу үшін CD-ді кері қайтаруы керек. Кейінірек альбомның нұсқаларында бұл жасырын трек альбомның соңына қосылды. Робби Уильямс өзінің көптеген альбомдарында жасырын тректерге ие болды. Оның алғашқы студиялық альбомы "Life thru a Lens" стандартты нұсқасында бір жасырын трек болды. Оның екінші альбомы "I've Been Expecting You" екі жасырын трекке ие. Осыған байланысты, Уильямстың тұрақты тыңдаушылары үшін үшінші альбомы "Sing When You're Winning" альбомында да жасырын трек болуын күтуі мүмкін еді. Осыған ойнап, альбомда жасырын трек орнына 24 минут үнсіздіктен соң Уильямстың "Мен бұл альбомда жасырын трек жасамамын" деген сөздері жазылған үнді жазбасы ойнатылады.
Tally Hall's 2005 album Marvin's Marvelous Mechanical Museum had a hidden track, aptly titled "Hidden in the Sand", that would prove to be the band's most successful song, gaining over 35 million plays on YouTube and over 216 million on Spotify. My Chemical Romance put the hidden track "Blood" after the final song on their 2006 rock opera The Black Parade, though it would be omitted on Japanese editions of the album. Coldplay's song "O", from their 2014 album Ghost Stories, is composed mainly of a hidden track, called "Fly On". This track made it into charts in the UK, France, and the US, peaking at #9 on the US Rock Digital Song Sales. "Fly On" appeared on their 2014 live album, with "O" being replaced by its reprise. Fall Out Boy placed a hidden track titled "Lullabye" right before the start of their 2008 album Folie à Deux. It is an acoustic ballad influenced by Bob Dylan, written with the intention of helping Pete Wentz' son, Bronx Mowgli, fall asleep. The track is only accessible by placing a CD version of the album into a media player and pressing the previous track button before "Disloyal Order of Water Buffaloes" begins. Deftones's 1997 album, Around the Fur, has two hidden tracks. "Bong Hit" starts after 19:31 minutes of the last track "MX". After 12:41 minutes of silence (after "Bong Hit"), "Damone" starts. Incubus's second album, S. C. I. E. N. C. E., has a mix of sounds and music called "Segue 1", which starts after 30 seconds of the track "Calgone". On early copies of Better than Ezra's 1996 album Friction, Baby, the track "Mejor de Ezra" is contained in the pregap, meaning listeners must start the first track, "King of New Orleans", then rewind the CD to hear the hidden song. Later copies of the album tack this secret track onto the end of the album. Robbie Williams has had a hidden track on many of his albums. On his first studio album, Life thru a Lens, the standard edition included one hidden track. His second album, I've Been Expecting You, includes two. By doing this, Williams' regular listeners would have likely expected a hidden track of sorts on the third album, Sing When You're Winning. To play on this, instead of a hidden track appearing on the album, a recording of Williams' saying "No, I'm not doing one on this album" plays after 24 minutes of silence.