Кіріспе

Генуялық әулет

Гаттилузио әулеті – 1355 жылдан бастап 15 ғасырдың ортасына дейін Солтүстік Эгей теңізіндегі бірнеше иеліктерді басқарған күшті генуялық әулет. Энтони Луттрелл бұл әулеттің Византияның Палеологтар билеуші үйімен тығыз байланыста болғанын көрсетті: «Гаттилузио әулетінің төрт буыны Палеологтар әулетімен некелесті, екеуі императордың қыздарына, біреуі императорға, ал біреуі кейіннен император атанған деспотқа үйленді» – бұл олардың Византия істеріне үнемі араласуын түсіндіруге болады. Гаттилусилер 1355 жылдан 1462 жылға дейін Лесбос (қазіргі Грекия) және 1376 жылдан 1456 жылға дейін Аэнус (қазіргі Түркия) аймақтарының иелері болды.

Тарих

Гаттилузи әулетін Оберто Гаттилузидің немере інілері Франческо мен Николо Гаттилузи құрған. Әкесінің аты белгісіз, бірақ жазулардағы геральдикалық дәлелдерге сүйене отырып, Латтрелл олардың анасы Дориа әулетінің мүшесі болған деп санайды. Франческо 1354 жылы таққа таласқан Иоанн VI Кантакузенді құлатуға көмектескені үшін Византия императоры Иоанн V Палеологтың құрметіне ие болды. Сыйлық ретінде Гаттилузиоға 1355 жылдың шілдесінен бастап Лесбос аралының (және оның бекінісі Митиленнің) иелігі берілді, сондай-ақ императордың қарындасы Марияға үйленуге рұқсат берілді. Гаттилузи иеліктері Имброс, Самофракия, Лемнос және Фасос аралдарын, сондай-ақ материктегі Аэнос қаласын (қазіргі Түркиядағы Энез) қамтыды. Осы позицияда олар тоқыма өндірісінде пайдалы және генуэздіктер бақылаған табысты саудаға қатысты – алуынды өндіру және сатумен айналысты. 1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін Гаттилузилер қысқа мерзімге иеліктерін Осман билігі астында сақтап қалды, бірақ бірнеше жылдан кейін олар шығарылып жіберілді. 1456 жылы Османдықтар Имброс губернаторы болып грек тарихшысы Михаил Критовулды тағайындады, сондай-ақ Лесбостан басқа, Гаттилузиді қалған иеліктерінен биліктен шеттетуге ұйғарды, оларға жыл сайын 4000 алтын монета төлеу шартымен оны сақтауға рұқсат берілді. 1984 жылдан бері Британдық Колумбия университетінің Каролина және Гектор Уильямс басшылығымен Митилен қаласында жүргізілген археологиялық қазбалар Гаттилузи әулетінің жерлеу шіркеуін және отбасының туыстарына тиесілі болған бірнеше қабірлерді ашты. Ғимарат 1462 жылы Османдықтар Митиленді басып алғаннан кейін мешітке айналдырылды; 1867 жылдың ақпанында болған жер сілкінісі оны қиратты. Канадалық қазбалар белгілі монеталар жинағына көптеген Гаттилузи монеталарын қосты, олар қазір доктор Роберт Вейрдің еңбегінде жарияланды.