Кіріспе

Константинополдің 2-ші латын императоры (1205–16 жылдары таққа отырған)

Генрих (шамамен 1178 – 11 маусым 1216) 1205 жылдан өліміне дейін, 1216 жылға дейін Константинополдің латын императоры болды. Ол Византия империясының басылып алынуына және Латын империясының құрылуына себеп болған Төртінші крест жорығының жетекшілерінің бірі еді.

Өмір

Генрих 1178 жылы Францияның Валенсиен қаласында дүниеге келді. Ол Эно графы Бальдуин V және Фландрия графесі Маргарет I-нің ұлы болды. Генрих 1204 жылы Монферраттың Бонифацийының қызы Монферраттық Агнеске үйленді. Генрихтің бірінші әйелі Агнестен туған жалғыз баласы анасымен бірге босанғанда қайтыс болды. Кейбір замандас тарихшылар Генрих Калоян қайтыс болғаннан кейін болгарлармен бейбітшілік орнатты, ал 1213 жылы Генрих пен Калоянның қызы, Болгария патшасы Борилдің келін қызы Марияның некесі қиылды дейді. Генрихтің аты-жөні белгісіз сүйіктісінен қызы болды. Аты жазылмаған бұл қыз, шамасы (Маргарет Изабел) кейіннен Родоп тауларында өз мемлекетін құрған Алексий Славқа үйленді. Кейін ол деспот атағын алды.

Төртінші крест жорығындағы көшбасшылық

1201 жылы Төртінші крест жорығына қосылған ол 1203 жылы Константинопольді қоршауда және басқа да жерлерде көзге түсті. 1203 жылғы шілде айындағы қоршау кезінде Генрих сегіз дивизия генералының бірі болды, ал қалғандары Монферраттың Бонифацийі (крест жорығының жетекшісі), дож Энрико Дандоло (венециялықтардың жетекшісі), Луи Блуа (крестке бірінші болып шақырылған ақсүйектердің бірі) және Генрихтің өзінің інісі, Фландрияның Бальдуин IX, ең ірі дивизияны басқарды. 1204 жылғы қоршау кезінде Генрих көшпенді әскермен (chevauchée) жорықтап, жабдықтау үшін, және Роберт де Кларидің мәліметінше, шамамен 30 рыцарь мен белгісіз сандағы атты сержанттармен Қара теңізге жақын Филиадағы қамалға шабуыл жасады. Император Алексий V Дукас оған шабуыл жасауға тырысты, бірақ Генрих және оның әскері гректерді жеңіліс тарттырып, Мәсіхтің қасиетті реликвиялары бар деп саналатын құрметті иконаны қолға түсіріп, крестшілер лагеріне қайтып келді. Ол жаңа Латын империясының князьдары арасында тез арада белгілі болды.

Латын империясында

1205 жылы сәуірде Болгария әскері Болдуин императорды Адрианополь шайқасында тұтқындағаннан кейін Генрих империяның регенті болып тағайындалды. 1206 жылғы 20 тамызда таққа отырды. Генрих латын императоры болғаннан кейін, Салоника патшалығының ломбард ақсүйектері оған адалдық көрсете беруден бас тартты. Екі жылдық соғыс басталды, және Генрих Темплиерлерді жеңген соң, ломбардтарды қолдаған Темплиерлердің Равенника мен Зетуни (Ламия) қамалдарына иелік етті. Генрих дана билеуші болды, оның билігі көбінесе Болгария патшасы Калоянмен және оның қарсыласы Никея императоры I Ласкарис Теодормен сәтті күрестермен өтті. Кейін ол Болгарияның Борилмен (1207–1218) шайқасып, Филиппополис шайқасында жеңіске жетті. Генрих Никея империясына қарсы жорықтар жасап, Кіші Азиядағы шағын иелігін кеңейтті (Пегайда), 1207 жылы (Никомедияда) және 1211–1212 жылдары (Риндак шайқасында) Никеяның маңызды иеліктерін басып алды. I Ласкарис Теодор бұл соңғы жорыққа қарсы тұра алмаса да, Генрих еуропалық мәселелеріне көбірек назар аударуды жөн көргендей, 1214 жылы I Теодормен бітімге келді және латын және никеялық иеліктерді Никеяның пайдасына бөліп берді. Ішкі саясатта Генрих басқа крестшіл ақсүйектерден өзгеше сипатқа ие болғандай, гректерге әділ және прагматикалық қарым-қатынас жасады. 13 ғасырдың грек тарихшысы Георгий Акрополит Генрихтің «туғаннан франк болғанымен, Константин қаласының түпкі тұрғындары римдіктерге мейірімділікпен қарады, олардың көптерін өзінің магнаттарының, ал қалғандарын әскерлерінің қатарына қосты, ал қарапайым халықты өз халқындай санады» деп жазды. Шындығында, 1213 жылы Константинопольге Папаның өкілі (Альбаноның кардинал-епископы Пелагио Гальвани) келгенде және Папа III Иннокентийдің бұйрығымен православие дін қызметкерлерін түрмеге қамап, шіркеулерді жаба бастағанда, Генрих қаланың грек дін қызметкерлерінің өтінішімен бұл бұйрықты күштен шығарды. Генрих батыл, бірақ қатыгез емес, төзімді, бірақ әлсіз емес, «нанымсыз заманда дін қызметкерлерінің мақтаныш пен ашкөздігіне қарсы тұруға қабілетті болды». Император 11 маусымда 1216 жылы Салониканың бұрынғы регенті Биандраттың II Обертосының уыттауынан қайтыс болды. Гарднер бұл оның әйелі Болгариялық Марияның ықпалымен болғанын айтады. Оның қайтысынан кейін оның жеңесі Петр Куртенэ Римде император болып жарияланды, бірақ Константинопольге ешқашан келмеді. Сондықтан 1217–1219 жылдары Латын империясын Генрихтің әпкесі және Петрдің жесірі Йоланда регенттікпен басқарды. Соңғы екі латын императорлары – Петр мен Йоланданың ұлдары Роберт және Болдуин болды.