1214 жылғы оқиғалар

Кіріспе

1213 1214 1215 жыл

1214 жыл (MCCXIV) – сәрсенбі күні басталатын кәдімгі жыл (сілтеме толық күнтізбені көрсетеді), Юлиан күнтізбесі бойынша, біздің заманымыздың (БЗ) және Господь туған жыл санауы (AD) бойынша 1214 жыл, екінші мыңжылдықтың 214 жылы, 13 ғасырдың 14 жылы және 1210-шы жылдардың 5 жылы.

Византия империясы

1 қараша – Синопа қоршауы: Сұлтан Қайқаус I басшылығымен Селжұқ түркілері стратегиялық маңызы бар Қара теңіз порты – Синопа қаласын жаулап алады. Бұл қала сол кезде Трапезунд империясының (Төртінші крест жорығынан кейін құрылған Византияның мұрагер мемлекеттерінің бірі) билігінде болған. Трапезунд императоры Алексий I қоршауды бұзу үшін әскер басқарып келеді, бірақ ол жеңіліске ұшырап, тұтқынға түседі. Оның тұтқынға алынуы Византияны Қайқаустың үстемдігін мойындауға мәжбүр етеді.

Еуропа

15 ақпан – Король Джон (Лакланд) Ла-Рошельге шабуыл жасаушы күштерімен (жалдамалылармен бірге) қонды; Англияның көптеген барондары оның жорығына қосылудан бас тартты. Джон өзінің жартылай бауыры Уильям Лонгспейді (Ұзын Қылыш) Фландрияға, жалдамалы әскер жинау үшін ақшамен жіберді. Джон француз күштерін Пуатудан Париж бағытында солтүстік-шығысқа қарай ығыстырды, ал император Отто IV Фландриядан оңтүстік-батысқа қарай жорық жасады. Король Филипп II (Август) француз территорияларын қорғау үшін әскерінің үштен бірін ұлы, принц Людовикке қалдырып, Джонға (Лакланд) Луара аңғарында қарсы тұруды тапсырды, ал Филипп өзі Фландрияға шабуыл жасау үшін бет алды. 2 шілдеде Джонның әскері Рош-о-Муан қамалын қоршағанда француз күштерінің қарсылығына тап болды. Джон Ла-Рошельге қайтып келді, бірақ оның артынан ерген әскері француз армиясынан ауыр қатыгездік көрді. Маусым – Отто IV Фландрияға шағын әскермен келді; оған төрт неміс ақсүйектері қосылды, бірақ оның қатарын Булонь герцогы Рено I, Фландрия графы Фердинанд (jure uxoris) және Уильям Лонгспей басқаратын жалдамалы әскерлер күшейтті. 26 шілдеде Филипп II өзінің әскерімен (шамамен 7000 адам) Фламанд қаласы Турнеге келді, ал одақтас күштер 12 шақырым оңтүстікке қарай Мортань (Франция) қамалына орналасты. 2 шілде – 1208 жылғы Англия патшалығына қатысты Папалық тыйым алынып тасталды. 27 шілде – Бувин шайқасы: Филипп II Бувинге жақын жерде Отто IV басқарған неміс, ағылшын және фламанд әскерлерінен (шамамен 9000 адам) жеңіс алып, ағылшын-француз соғысын аяқтады. Француз күштері көптеген әскерлерді тұтқынға алды, олардың ішінде 131 рыцарь және бес граф болды, соның ішінде Фердинанд, Рено I және Уильям Лонгспе. 20 қараша – Англия ақсүйектерінің тобы, "Азаттық хартасының" көшірмесін тапқаннан кейін, Бьюри Сент-Эдмундс шіркеуінің алдында Джонды (Лакланд) олардың құқықтарын мойындауға мәжбүрлеу үшін ант берді. 4 желтоқсан – Король Вильгельм І (Арыстан) 49 жылдық биліктен кейін Стерлингте қайтыс болды. Оның орнын ұлы Александр II басты, ол Шотландияның патшасы болып Скунда таж киді (1249 жылға дейін).

February 15 – King John (Lackland) lands with an invasion force (accompanied by mercenaries) at La Rochelle; many barons of England refuse to join him in the campaign. John sends his half brother William Longespée (Long Sword) to Flanders, with money to assemble a mercenary army there. John pushes the French forces northeast from Poitou towards Paris, while Emperor Otto IV marches southwest from Flanders. King Philip II (Augustus) decides to defend the French territories by leaving a third of his army under his son, Prince Louis to confront John (Lackland) in the Loire Valley – while Philip heads for Flanders to raid the region. On July 2, John's forces are confronted by a French relief force while they besiege the castle of Roche au Moine. John retreats back to La Rochelle, but his rearguard suffers immensely by the French army. June – Otto IV arrives in Flanders with a small army; four German nobles have joined him, but he is soon reinforced by troops of Renaud I, duke of Boulogne, Ferdinand, (jure uxoris) count of Flanders and the mercenaries under William Longespée. On July 26, Philip II arrives at the Flemish town of Tournai with his army (some 7,000 men), while the allied forces encamp 12 kilometers south at the Castle of Mortagne (France). July 2 – The Papal Interdict of 1208, laid against the Kingdom of England, is lifted. July 27 – Battle of Bouvines: Philip II defeats an army (some 9,000 men) of German, English and Flemish soldiers led by Otto IV near Bouvines, ending the Anglo French War. The French forces have taken a considerable number of soldiers prisoner, including 131 knights and five counts with Ferdinand, Renaud I and William Longespée among them. November 20 – A group of English nobles, after finding a copy of the Charter of Liberties, swear an oath at the altar of Bury St. Edmunds, to force John (Lackland) to acknowledge their rights. December 4 – King William the Lion dies after a 49 year reign at Stirling. He is succeeded by his son, Alexander II, who is crowned as ruler of Scotland at Scone (until 1249).

Азия

Көктем – Жүрчжінің императоры Сюань Цзун бастаған Қытайдың Цзинь әулеті, Чжунду (қазіргі Бейжің) қаласын бір жыл бойы қоршаған Шыңғыс ханның басшылығымен моңғолдарға бас иді. Ол моңғол ханына бағынумен қатар, (шамамен 3000 жылқы, 10 000 "долы" жібек және оның қызы) сыйлықтар мен салық төлеуге мәжбүр болды. Сюань Цзун Солтүстік Қытайды тастап, Кафенге көшті. Сары өзеннің солтүстігіндегі Цзинь жерлерінің барлығын бағындырғаннан кейін Шыңғыс хан Сюань Цзунның астанасын Кайфенге көшіргені туралы хабар алады. Ол Чжундуға қайта оралып, мыңдаған қытай инженерлерінің көмегімен қалаға шабуылдайды. Моңғолдар қаланы аштыққа ұшыратып, тұрғындарын өлгендерді жеуге мәжбүр етеді. Азын-малын сарп еткен гарнизон қыс бойына қарсы тұрады. Ляодундағы жорықтарында моңғол генералы Мукали (немесе Мухали) жаңа қытай армиясын және 12 000-ге жуық қытайлық қосымша әскерден құралған арнайы корпус құрады.

Білім

20 маусым – Папаның жарлығы Англиядағы Оксфорд университетіндегі ғалымдардың құқықтарын белгілейді. 29 шілде – Стурла Тордарсон, исландиялық басшы (1284 ж. қайтыс болды)
Альберто да Бергамо, итальяндық доминикандық үшінші тәрбиеленуші (1279 ж. қайтыс болды)
Аль Куртуби, мавр ғалымы, құқықшы және жазушы (1273 ж. қайтыс болды)
Изабелла Англиялық, қасиетті Рим империясының императрицасы (1241 ж. қайтыс болды)
Оттавиано дельи Убальдини, итальяндық кардинал (1273 ж. қайтыс болды)
Уголино делла Гхерардеска, итальяндық ақсүйек (шамамен дата) (1289 ж. қайтыс болды)