Кіріспе

Американдық генетик Фред "Расти" Гейдж (8 қазан 1950 жылы туған) – ересек адамның миындағы шектеусіз бөлінетін (stem) жасушаларды ашқанымен танымал американдық генетик. Гейдж – Солк биологиялық зерттеулер институтының бұрынғы президенті (2018–2023), онда ол жасқа байланысты нейродегенеративті аурулар жөніндегі зерттеулер бойынша Ви және Джон Адлер төрағалығын иеленеді және генетика зертханасында жұмыс істейді. Гейдж ересектердің орталық нерв жүйесіне және барлық сүтқоректілердің өмірі бойы сақталатын күтпеген икемділік және бейімделу қабілетіне назар аударады. Гейдж Сент-Стефандағы уақытын жылы есте сақтайды, онда ол болашақ әйелімен танысқан. Римнің бай тарихымен мақтанған қаласында өмір сүргендіктен, Гейдж мектепте өнер тарихы мен гуманитарлық ғылымдарға қызығушылық танытқан. Дегенмен, оның әпкесі ғалым болған, ол оны мақалалар мен кітаптар жіберіп, осы салаға қызығушылық танытуға ынталандырған. 1976 жылы ол докторлық диссертациясын қорғап, Техас Христиан университетіне нейроғылым бағдарламасының орынбасар директоры болып келді. 1981 жылы Техас Христиан университетінен кетіп, Швециядағы Лунд университетінде жасуша трансплантациясының пионері Андерс Бьёрклундтың жетекшілігімен докторантурадан кейінгі зерттеуін аяқтады. Зерттеуін аяқтағаннан кейін ол 1985 жылға дейін Лунд университетінде доцент болып қызмет етті, содан кейін АҚШ-қа оралды. Бұрын адамдар барлық ми жасушаларымен туады деп есептелген. Гейджтің зертханасы көп жылдар бойы қалыптасқан қағидаға қайшы, адамдардың өмір бойы жаңа жүйке жасушаларын өсіре алатынын көрсетті. Сонымен қатар, оның командасы жаңа ми жасушаларының пайда болуына жауапты жатқан молекулалық механизмдерді зерттейді, бұл нейродегенеративті жағдайларға қарсы жаңа емдеу әдістерін табуға көмектесуі мүмкін. Оның зертханасы мидағы геномдық мозаикалық құрылымды зерттейді, ол «секіретін гендер», жылжымалы элементтер және даму кезінде болатын ДНК зақымдануы нәтижесінде пайда болады. Ол, әсіресе, осы мозаикалық құрылымның жеке адамдар арасындағы ми функциясының айырмашылықтарына қалай әкелуі мүмкін екеніне қызығушылық танытады. Оның зертханасы адам индуцирленген плюрипотентті шектеусіз бөлінетін жасушаларының (hiPSC) қартаю белгілерін жоятынын және hiPSC-ден алынған нейрондардың жаңартылатынын, ал тікелей индукцияланған нейрондарға (iNs) айналу донор фибробластарының жасына байланысты транскриптомдық белгілерін сақтайтынын көрсеткен зерттеулер жариялады.

Финес Гейджпен қарым-қатынасы

Фред Гейдж Финес Гейджтің ұрпағы (немесе дәлірек айтқанда, шөбересі) екені айтылады, оның миынан 1848 жылы диаметрі 1 1/4 дюймді темір таяқ қазақстандық түрде өткен, осылайша ол ми жарақатынан аман қалғандардың арасындағы ең танымал адамға айналды. Дегенмен, бұл пікірге қатысты елеулі қиындықтар бар, олардың ең бастысы – Финес Гейджтің белгілі балалары болмаған.