Кіріспе

АҚШ салықтық есептемесін дайындау бағдарламалық жасақтамасы

TurboTax – Intuit компаниясы шығарған, америкалық және канадалық табыс салығын есептеу үшін жасалған бағдарламалық пакет. TurboTax өнім сегментінде нарық көшбасшысы болып табылады және H&R Block Tax Software және TaxAct компанияларымен бәсекелеседі. TurboTax 1984 жылы Chipsoft компаниясының Майкл А. Чипман жасап шығарған, ал 1993 жылы Intuit компаниясына сатылды. Компания саяси ықпалы мен адаспаушы бизнес-әдістеріне байланысты даулы мәселелерге тап болды. TurboTax жасаушысы Intuit компаниясы, көптеген дамыған елдердегідей, салық декларацияларын онлайн толтыру жүйесін құру үшін Ішкі кіріс қызметіне (IRS) қарсы миллиондаған долларлық лоббилік науқан жүргізді. Intuit компаниясы бірнеше штаттың бас прокурорларымен және Нью-Йорк штатының Қаржылық қызметтер департаментімен тергеліп жатыр. IRS Free File бағдарламасы аясында TurboTax жылына 39 000 доллардан аз табыс көретін азаматтарға бағдарламаның тегін нұсқасын пайдалануға рұқсат берді. 2019 жылы ProPublica жүргізген тергеу көрсеткендей, TurboTax осы нұсқаны іздеу жүйелері арқылы табуды қасақана қиын етіп, тегін нұсқаны іздеген адамдарды ақы төлеу қажеттілігі бар нұсқаларға алдап бағыттады. TurboTax әскери қызметкерлерді "әскери жеңілдік" ұсынып, оны насихаттау арқылы және көптеген әскери қызметкерлер бағдарламаны тегін пайдалануға құқылы болған кезде тегін нұсқаны табуды қиындату арқылы бағдарламалық жасақтаманы пайдалану үшін ақы төлеуге итермеледі.

Шолу

Intuit тұтынушылар салық тобы Сан-Диегода, Калифорния штатында орналасқан. Intuit корпорациясы, Intuit-ке тиесілі компания, штаб-пәтері Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында орналасқан. TurboTax Deluxe, TurboTax Premier сияқты түрлі нұсқалар бар. TurboTax федералды және штаттық табыс салығы бойынша декларацияларды толтыруға қолжетімді. Бағдарлама пайдаланушыларды салық декларацияларын қадам сайын толтыруға бағыттайды. TurboTax бағдарламалық қамтамасы TaxResources, Inc. компаниясының «Аудиттен қорғау» қызметін ұсыну арқылы пайдаланушыларға өздігінен дайындаған декларацияларына қосымша көмек көрсетеді. Әдетте, TurboTax федералды бағдарламалық қамтамасы жыл соңында, ал штаттық бағдарламалық қамтамасы қаңтардың ортасынан ақпанның ортасына дейін шығарылады. TurboTax жаңа нұсқаларын IRS нысандарды жаңартып, TurboTax нұсқаларын бекіткеннен кейін, әдетте салық жылының соңында шығарады. Бұл процесс табыс салығын жинаушы штаттар үшін де ұқсас. 2001 жылы TurboTax пайдаланушылар енгізген қаржы институттарының парольдерін Intuit серверлеріне және жеке компьютерлеріне сақтаған. Бағдарламалық қате түзетілген, бірақ 2012 жылдан бастап TurboTax қаржы институтынан деректерді тікелей жүктеу мүмкіндігін ұсынбайды. Оның орнына, ол пайдаланушыдан қаржы институтындағы логин атын және паролін сұрайды немесе деректерді қолмен енгізуге рұқсат береді. 2003 жылы Intuit TurboTax белсендіру схемасы үшін сынға ұшырады. Компания өнімді белсендіру схемасын өнімінен алып тастады. 2005 жылы TurboTax Free File Alliance аясында кез келген салық төлеушіге федералды өнімінің негізгі нұсқасын тегін пайдалануға мүмкіндік беріп, ұсынысын кеңейтті. 2006 жылға қарай бұл ұсыныс 28 500 доллар немесе одан аз (немесе әскери қызметкерлер үшін 52 000 доллар) табысы бар және 50 жасқа дейінгі салық төлеушілерге тегін федералды онлайн салық дайындау және электрондық жіберумен шектелді. TurboTax тегін нұсқасын жарнамалауына қатысты бірнеше шағым түсті. Бағдарламаның осы негізгі нұсқасын пайдаланатын салық төлеушілер үшін федералдық декларацияны беру тегін. Алайда, штаттық салық декларациясын беру тегін емес, және TurboTax арқылы штаттық декларацияны беру құны пайдаланушы федералдық декларация үшін ақпаратын енгізуді аяқтағаннан кейін ғана ұсынылады. 2008 жылы Intuit TurboTax-тің десктоптық тұтынушылары үшін бағасын 15 долларға көтерді және алғашқы декларацияны тегін электрондық жіберуді қосты. Компанияның жаңа «Декларация үшін төлем» саясаты біріншіден кейін әрбір қосымша декларацияны басып шығару немесе электрондық жіберу үшін 9,95 доллар қосылғаны үшін сынға ұшырады, оның ішінде бір үйдің мүшелері үшін дайындалған декларациялар да. 2008 жылдың 12 желтоқсанында компания жаңа саясатты күштен шығарғанын мәлімдеді. 2009 жылдың 21 қаңтарында TurboTax Тимоти Ф. Гайтнерді АҚШ Қаржы министрі етіп бекіту туралы Сенаттың тыңдауында көпшілік назарына ілікті. Гайтнер 2001-2004 жылдардағы салық декларацияларын дайындау үшін TurboTax-ты қолданғанын, бірақ Халықаралық валюта қорына жұмыс істегендіктен төленуге тиіс өзін-өзі жұмыспен қамту салығын дұрыс есептемегенін мәлімдеді. Гайтнер қателікке өзі жауапкершілікті мойындады, ол IRS аудитінде анықталды, және TurboTax-ты кінәлады. Гайтнер 42 702 доллар салықтан төледі. Intuit «TurboTax және барлық бағдарламалық қамтамалар мен жеке салық дайындау қызметтері есептеулерін пайдаланушылар декларацияны толтырған кезде ұсынған ақпаратқа негіздейді» деген мәлімдеме жасады. 2021 жылдың 15 шілдесінде Intuit 2021 жылдың қазан айында аяқталатын салық маусымынан кейін күшіне енетін Free File Alliance-тен шығуды жариялады, себебі «Free File бағдарламасының шектеулері мен бағдарламадан тыс адамдардың қарама-қайшылық талаптарына байланысты біз бағдарламаны жалғастыра алмаймыз».

Халықаралық нұсқалар

Intuit сонымен қатар, Канадалық салық есептеулері үшін толыққанды бөлек өнімді ұсынады, ол да TurboTax деп аталады, бірақ бұрын QuickTax деп аталған. Француз тіліндегі нұсқасы 2017 жылға дейін бастапқы атауы ImpôtRapide деп сақталды, кейін TurboImpôt деп өзгертілді.

Іздеу жүйелерінің "еркін файлдар бағдарламасы" бетіне индекстеуін болдырмау

АҚШ-тың жылына 72 000 долларға дейін табыс табатын азаматтары IRS Free File бағдарламасы арқылы салық нысандарын тегін дайындап, тапсыруға құқылы. Дегенмен, TurboTax-тың "тегін файл бағдарламасы" беті (https://turbotax.intuit.com/taxfreedom/) іздеу жүйелерінің оны индекстеуіне кедеріс келтіретін арнайы HTML тегтеріне (noindex, nofollow) ие. TurboTax тегін тапсыруға құқығы бар клиенттерді өздерінің коммерциялық өнімдеріне тіркелуге шатастырып келген. 2019 жылдың 30 желтоқсанынан бастап, IRS-тің жаңа келісіміне сәйкес, TurboTax енді өзінің тегін қызметтерін іздеу нәтижелерінен жасыра алмайды.

Жүгірту жолына жазу

TurboTax бағдарламалық жасақтамасының 2003 жылғы нұсқасында қатты дискідегі 33-ші секторға жазу арқылы бұрын компьютерге орнатылған-орнатылмағанын қадағалайтын цифрлық құқықтарды басқару технологиясы болған. Бұл технология операциялық жүйе қайта орнатылған жағдайда да компьютерде бұрын орнатылғандығын анықтауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, бұл технология сол секторда дерек сақтайтын кейбір жүктеу құрылғыларымен (boot loader) қақтығыс тудырып, компьютердің іске қосылуын тоқтататын жағдайға әкелді.

Қайтарымсыз тапсыруға қарсылық білдіру

Intuit, TurboTax компаниясының иесі, 2008 және 2012 жылдар аралығында федералдық лоббилеуге 11 миллион доллардан астам жұмсаған. Intuit "IRS мемлекеттік салық декларациясын дайындауға қарсы", әсіресе салық төлеушілерге Калифорниядағы ReadyReturn қызметі сияқты жүйеде алдын ала толтырылған декларацияларды тегін тапсыруға рұқсат беруға қарсы. Компания 2007 және 2011 жылдары Қаржы министрлігіне, оның ішінде IRS-ке, декларацияны тегін тапсыруды бастауға тыйым салатын заң жобалары бойынша да лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Intuit компаниясының өкілі 2013 жылдың басында "Көптеген басқа компаниялар сияқты Intuit та саяси процеске белсенді қатысады" деді. Оның сөзіне göre, декларацияны тегін тапсыру "салық салудың дұрыстығы мен әділдігіне әсер етеді". Бұл журналист Дилан Мэтьюстің 2017 жылы компанияны бойкоттауға шақыруына себеп болды. Intuit 2012 жылғы 10-K нысанында "Үкіметтің федералды және штаттық деңгейдегі араласуы біздің бизнесімізге бәсекелестік қауіп тудыруы мүмкін деп күтеміз" деді. 2015 жылдың 5 ақпанында Intuit ағымдағы және бұрынғы клиенттеріне Deluxe және Premium нұсқаларынан белгілі бір кестелерді алып тастау туралы шешімі үшін екінші рет кешірім сұрады. Intuit 27 қаңтарда жіберген алғашқы кешірім сұрауы үшін де өкініш білдірді. 5 ақпан күнгі хабарламасында Intuit 2015 жылғы Deluxe және Premium нұсқаларында, соның ішінде бұрын бағдарламалық құралға енгізілген кестелерді қайтаруға келісетінін мәлімдеді.

Қалпына келтіруді талап ету бойынша алаяқтық

2015 жылдың 15 ақпанында Брайан Кребс жазған мақалада Intuit Inc. компаниясы өз атынан қайтарым алынғандығы туралы тұтынушылардан келіп түскен шағымдардың күрт өсуіне байланысты штаттық электрондық салық декларацияларын жіберуді уақытша тоқтатқаны хабарланды. 2015 жылдың 22 ақпанындағы мақалада Крэбс екі бұрынғы қызметкердің Intuit-тің кірісті арттыру мақсатымен жасалған схеманың бір бөлігі ретінде алаяқтық декларацияларды жаппай өңдеуге біліп-біліп рұқсат бергенін айтқанын хабарлады. Екі қызметкер де бұрынғы қауіпсіздік командасының мүшелері болды және компанияның алаяқтыққа қарсы қалай күресуге болатыны туралы бірнеше ескертулер мен ұсыныстарды назарға алмағанын мәлімдеді. Қызметкерлердің бірі АҚШ-тың Қағаздар және биржалар комиссиясына құпия ақпарат беруші ретінде шағым түсірген.

Стимулдық қаражатты клиенттерден аластату

2021 жылы салық төлеу үшін TurboTax қолданған бірқатар адамдар мемлекет тарапынан жіберілген көмек төлемдерін ала алмады, себебі TurboTax осы төлемдерді клиенттердің бұрынғы және қолданылмаған банк шоттарына жіберді.

"Бесплатный" салықтық өнімдерді жалған жарнамалау

2022 жылдың 29 наурызында Федералды сауда комиссиясы TurboTax компаниясының бас компаниясы Intuit компаниясына қарсы, оның тегін салық декларациялау өнімдерін адас жарнамалауға жауап ретінде заңдық шаралар қолданатынын жариялады. Комиссия салық төлеушілердің көпшілігі жарнамаланған TurboTax-тың тегін өнімдерін пайдалана алмайтынын, бұл тұтынушыларды салық төлеу үшін TurboTax-ты қолдануға болатынына сендіргенін хабарлады. Бұған қоса, фермерлік табыс көретін немесе жеке кәсіпкер болып жұмыс істейтін салық төлеушілер бұл өнімдерге құқылы болмайды. Intuit компаниясы қарсы шаралар қолданатынын мәлімдеді, FTC-нің аргументтері "сенімсіз" екенін айтты және олардың тегін салық қызметі барлық салық төлеушілерге қолжетімді екенін мәлімдеді. 2022 жылдың 4 мамырында Intuit адастыратын жарнамалар үшін 141 миллион доллар төлеуге келісті. 2023 жылдың мамыр айында компания 4 миллионнан астам клиентке 30 доллардан 85 долларға дейінгі сомадағы өтемақы чектерін жібере бастады. 2024 жылдың қаңтарында FTC Intuit компаниясына көптеген салық төлеушілер тіпті талаптарға сай келмейтін "тегін" салық дайындау бағдарламалық қамтамасын адас жарнамалауын түзетуге бұйрық берді. 2024 жылдың наурызынан бастап Intuit тегін TurboTax қызметін тоқтатты.