Кіріспе

Дискополо – танымал би музыкасының немесе аула музыкасының (muzyka podwórkowa) жанры. Бұл жанр, поляк қалалық фольклорының бір түрі, 1990 жылдары зор танымалдыққа ие болды, 1995-1997 жылдары шыңына жетті, содан кейін 21-ші ғасырдың басында танымалдылығы біртіндеп төмендеді. 2007 жылдың қысында жанр қайта жанданды. Польшаның PWN сөздігі бұл жанрды диско музыкасының поляк түрі деп, қарапайым мелодияларымен және көбінесе әжуалы сөздерімен сипаттайды, сонымен қатар халық музыкасындағы тұрақты ырғақтардың да ықпалына түседі. Жанрдың көп бөлігі 4/4 өлшеміндегі композициялардан тұрады. Ән сөздері көбінесе сезімтал және көңілді, махаббат және кейде мерекелер туралы жазылған. Ең көп таралған тақырыптардың бірі – өшпес махаббат туралы мелодрамалық өлеңдер. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Akcent, Atlantis және Fanatic сияқты көптеген топтар пайда болды. Өнер орталықтары Белосток және Подляськи воеводалығының басқа қалаларында, ал аймақтық өнер орталықтары Жырардув және Сохачевта орналасқан.

1990 жылдан 2002 жылға дейін

Скрета 1993 жылы disco polo деген атауды ойлап тапты, бұл атау Italo disco-дан әсерленді. Атау танымал болып, жаяу жүргіншілер музыкасын ығыстырды. 1992 жылдың 29 ақпанында TVP1 телеарнасында "Gala Piosenki Chodnikowej i Popularnej" ("Жаяу жүргіншілер мен танымал әндер галасы") атты диско-полоға арналған арнайы хабарландыру көрсетілді, сондай-ақ Disco Polo Live бағдарламасы (желіде 1996 жылдың 3 ақпанында тұңғыш рет көрсетілді). Бұл жанр Radio Eska радиосында да орын алды.

1996 жылы Мария Змарз-Коцанович және Михал Арабудзкий "Бара-Бара" атты деректі фильмді түсірді, ол диско-поло трендіне арналған. Фильм сол жылы TVP1 телеарнасында көрсетілді. 1998 жылдың 24 сәуірінде Роберт Глинскийдің "Kochaj i rób co chcesz" ("Сүй және қалағаныңды істе") фильмі шықты, онда басты кейіпкер клубта диско-поло ойнау үшін пианинода ойнауға кетеді. 1997 мен 2001 жылдар аралығында бұл тренд азайды, көптеген топтар жұмыссыз қалды. Кейбір сарапшылар жанрдың күрт танымалдылығының төмендеуіне диско-поло музыканттарының АҚШ-қа эмиграциялауы себеп болды деп санайды, онда кейбір әртістер өз жұмыстарын жалғастырды.

2002 жылдан кейін

2002 жылдан 2007 жылға дейін бірнеше топтар жаңа дискополо альбомдарын шығарды (мысалы, Toples және Weekend), бірақ жанр белгісіз қалды. 2004 жылдың 12 тамызында Gazeta Wyborcza газетінде Wojciech Orliński "Śmierć disco polo" ("Дискополоның өлімі") атты мақаласы жарияланды, онда 21 ғасырдың басында жанрдың төмендеуі сипатталды. 2006 жылдың 6 тамызында TVN телеарнасында "Kulisy sławy" ("Дәуірдің артында") бағдарламасы көрсетілді, Uwaga! сериясының бөлігі, жанрдың қайта жандануына арналған. 2007 жылы бес жылдық үзілістен кейін жанр Discostacja бағдарламасын күн сайын эфирге шығаратын станция арқылы теледидарға оралды. Сонымен қатар, оған байланысты екі интернет-радио станциясы жарнамалық акция өткізді. 2007 жылдан бастап дискополо топтары қайтадан концерттер бере бастады. 2008 жылдың 5 шілдесінде Polskie Radio Lublin радиосында бұрын Barachołka деп аталған "Nie tylko Barachołka" ("Тек Барахолька емес") дискополо шоуы қайтадан эфирге шықты. 2012 жылдан бастап ол демалыс күндері көрсетілді. 2009 жылдың алғашқы үш айында арна жанрды насихаттады. 2009 жылдың наурызында iTV 2002 жылдан бастап "Disco Polo Live" бағдарламасын қайта бастады, бірақ 2011 жылдың наурызында хабар тарату тоқтатылды. 2011 жылдың 7 мамырынан бастап "Disco Polo Live" Polo TV телеарнасында көрсетіліп келеді. 2009 жылдың 4 қазанында Мацей Жамроздың "Disco Bandżo" ("Диско банжо") атты жаңа бағдарламасы Tele 5 телеарнасында көрсетілді. 2010 жылдың 5 желтоқсанында VIVA Polska арнасы әр жексенбіде "Disco ponad wszystko" ("Барлықтан жоғары диско") атты би музыкасын таратуды бастады. Ол әр эпизодтан кейін үнемі өсіп келе жатқан арнаның көрермендерін екі есе арттырды, бірақ бағдарлама он сегіз айдан кейін арнадан алынып тасталды. CSB TV де жанрды таратты, бірақ арна 2012 жылдың мамырында тоқтатылды. 2011 жылдың 7 мамырында негізінен диско-поло музыкасына арналған Polo TV телеарнасы іске қосылды. Арна 2011 жылдың 19 желтоқсанынан бастап цифрлық теледидарда көрсетіліп келеді және Польшадағы ең көп қаралатын музыка арнасына айналды. 2011 жылдың 27 қыркүйегінде телеарна. DISCO диско, би және электронды музыкамен қатар жанрды тарата бастады және 2015 жылдан бастап эфирде қалды. 2012 жылдың 20 қазанында Войцех Гродзки жүргізген "Vipo Disco Polo Hits" бағдарламасы TVS каналынан Polo TV-ге көшірілді. Ол 2017 жылдың 30 желтоқсанына дейін апта сайын көрсетілді. 2011 жылы режиссер Мацей Бочниак "Байер Фулл" тобының сапарлары мен Қытайдағы өнер көрсетулері туралы "Miliard Szczęśliwych Ludzi" ("Біллион бақытты адамдар") атты деректі фильм түсірді. 2012 жылдың 1 желтоқсанында Polsat жаңа бағдарламасын іске қосты. 2013 жылдың 8 сәуірінен 1 желтоқсанына дейін Radio Plus жанрды насихаттады, ол өзінің лозунгын "Łagodne Przeboje" ("Жұмсақ хиттер") -дан "Zawsze w Rytmie" ("Әрдайым ырғақта") деп өзгертті. Дискополоны ағынды таратудан басқа, 1980 және 1990 жылдардағы би әндері де болды. Бұл өзгеріс Radio Plus тыңдаушыларының және Radio Plus станциясының лицензиясына ие епископтардың наразылығына байланысты болды. 2013 жылдың 17 тамызында Telewizja Polsat дискополо тобы Akcent, Shazza, Boys, Classic және Weekend-тің қатысуымен "Disco Pod Żaglami" ("Диско жайлауда") концертін көрсетіп берді. Бұл дискополоның алғашқы концерті болды, өйткені жанрдың бағдарламалары 10 жыл бұрын станциядан алынып тасталды және оны 2,7 миллион адам көрді. 2014 жылдың 1 мамырында Telewizja Polsat "Disco Polo Music" жанрына арналған тағы бір телеарнаны іске қосты. 2015 жылдың ақпан айының басында телеарна. DISCO өзінің кестесінен дискополоны толық алып тастады. 2015 жылдың 27 ақпанында Мацей Бочниактың "Disco Polo" фильмі кинотеатрларға шықты, онда музыка жанрының тізіміндегі биікке көтерілген музыканттар тобының тарихы баяндалады. 2015 жылдың 26 ақпанында фильмнің түсіріліміне байланысты "Hala odlotów" ("Күту залы") эпизоды "TVP Kultura" арнасында көрсетілді. 2017 жылдың 4 желтоқсанында ZPR Media тобымен жасалған келісімнің нәтижесінде Telewizja Polsat диско-поло станцияларының Polo TV және Vox Music TV хабарларын таратушы Lemon Records акцияларының 100% сатып алды, осылайша екеуінің де иесі болды. YouTube-тағы ең танымал екі поляк әні дискополо жанрына жатады. Көп уақыт бойы ең көп қаралған ән Weekend тобының "Ona tańczy dla mnie" ("Ол мен үшін билейді") болды. 2017 жылдың маусым айының соңында 106 миллионнан астам көруді қол жеткізген Akcent тобының "Przez twe oczy zielone" ("Сенің жасыл көздеріңнің арқасында") әні Weekend рекордты жарып жіберді. 2002 жылдан бастап бұл жанр көбінесе би музыкасымен және басқа электронды би музыкасының жанрларымен, мысалы, power dance, Eurodance, nu electro және техномен біріктірілді. Бұл жанрдағы әндерде көбінесе халықтық және поп музыка элементтері болады. Диско-поло Польшадан тыс жерлерде де, әсіресе поляк диаспорасы арасында танымал. 2016 жылы жанр Польшада жаңадан жандануды бастан кешірді, 2016 жылғы Жаңа жылдық кеште TVP2 телеарнасы Akcent тобының жетекшісі, ең танымал дискополо орындаушыларының бірі Зенон Мартынюктың бірінші сахнаға шақырды. Telewizja Polska президенті Яцек Курски жанр енді ирониямен жек көрілмейтініне қуанғанын айтты, өйткені осы шараға келген көптеген адамдар оны ұнатып тыңдады.

Қосымша ақпарат

Прушков мафиясы мен Воломин мафиясының басшылары диско-поло топтарын насихаттауға инвестиция салды. 1995-1997 жылдар аралығында жанрдың өркендеген кезеңінде қылмыстық ұйымдар нарықтың шамамен 70 пайызын бақылады. Диско-поло басқа музыкалық жанрлардың жақтастары тарапынан қатты сынға ұшырады. Олар оны музыкалық қарапайымдық, лирикалық наивтік, нашар орындалу және түпнұсқалықтың болмауы (әсіресе 1960-1970 жылдардағы поляк және шетелдік музыкадан алынған мотивтер мен үлгілерді қайталау арқылы) үшін айыптады. Дегенмен, бұл сын жанрдың танымалдығына ешқандай әсер етпеді. Жанрдың жақтастары мен оны орындайтын топтар оның кәсіби деңгейге көтеріліп келе жатқанын, музыка мен мәтіннің жақсарғанын, ал орындаушылардың тікелей эфирде ән айтудан (playback) көбірек бас тарта бастағанын айтады. Сонымен қатар, ескі буынның бірқатар танымал орындаушылары осы музыкалық бағытты қалыптастыруға қатысқан немесе оның танымалдығынан пайда тапқан (мысалы, Януш Ласковский, Марлена Дроздовская, Богдан Смолен, Анджей Росевич, Станислав Тутадж, Марек Кондрат, Пётр Прэнговский және Кабаре OT.TO). 1990 жылдардың басында Кшиштоф Кравчик итало-диско жанрында әндер орындап, жазды, осының негізінде диско-поло пайда болды. Кейбір бұқаралық ақпарат құралдарында кейбір әртістерге қатысты «нео-диско-поло» термині қолданылады. Осы терминмен аталатын өнерпаздар жаңа диско-полоның «ескі мектептік әуесін» сақтайтынын, бірақ 1990 жылдардағы диско-поломен салыстырғанда әндердің жазылу және аранжировкасы жақсырақ екенін атап көрсетеді. 2014 жылы Ополеде өткен 51-ші Ұлттық поляк ән фестивалінде әнші Мэрила Родович диско-поло әндерін кавермен орындады, атап айтқанда Boys тобының «Сен ақылдан безгенсің» және Weekend тобының «Ол мен үшін билейді» әндерін, сондай-ақ «Бостандыққа шақыру» әнін.