Кіріспе

Колорадо штатындағы округ, АҚШ.

Киова округі – АҚШ-тың Колорадо штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 1 446 адамды құрады, бұл оны Колорадо штатындағы ең сирек қоныстанған бесінші округ етеді. Округ орталығы – Эдс қаласы. Округ Киова тайпасының құрметіне аталған.

Сэнд-Крик қазасы

1864 жылғы 29 қарашада, Колорадо штаты құрылмас бұрын он жылдан астам уақыт өткенде және Киова округі құрылғанға дейін, Санд-Крикте қарт адамдар, әйелдер мен балалардан тұратын үндістер тобының қырғыны болды, ол бастапқыда жаугершік үндістерге қарсы Колорадо соғысындағы жеңіс ретінде қабылданды. Бірнеше ай ішінде Конгресс жүргізген тергеулер басқаша картинаны көрсетті және ұлттық дау туды. Оқиға қазіргі Киова округінде болды және Санд-Крик қырғыны деп танылды. Аймақтық губернатор Джон Эванс оқиғаны ұйымдастырғаны үшін қызметтен алынды, ал АҚШ күштерінің командирі полковник Джон Чивингтон АҚШ Конгресі тарапынан айыпталып, өмірінің соңына дейін осы даудың ықпалында болды. Эванс Денвер қаласының дамуына маңызды үлес қосты, ал Чивингтон да белгілі бір еңбек етті, бірақ оның беделі түңілді, ал Эвансқа әлі де құрмет көрсетіледі. Осы орын 1999 жылға дейін нақты анықталмады, ал 2005 жылы Ұлттық саябақтар қызметі Санд-Крик қырғыны ұлттық тарихи орны деп жариялады. Қазіргі кезде мұнда шағын келушілер орталығы, екі жаяу жол, ақпараттық тақталар және қырғын болған жерге қарап тұрған ескерткіштер бар. Ал қырғын болған жердің өзі келушілерге жабық.

1880 жылдары темір жол және ауыл шаруашылығы

1880-ші жылдардың соңында Колорадо штатының шығысы, осы шөлді аймақта ұзақ мерзімді шаруашылықтың мүмкін емес екенін білмейтін фермерлердің қызығушылығын көп тартты. Колорадо алтын асыру кезінде теміржолдар жазық дала арқылы, Рокки тауларындағы алтын кендеріне қарай батысқа қарай созылып жатты. Миссури-Пацифик теміржолы 1887 жылы Канзас штатынан Колорадо штатында болашақта Киова округіне кіре берді. Канзас шекарасынан өте жақын жерде теміржол жұмысшылары үшін бірнеше шағын лагерьтер құрылды. Шеридан көлінен бастап, жаңа қалалар мен лагерьлер тізбектей, әліпби бойынша, "А" әріпінен басталып, теміржол бойымен батысқа қарай аталды. Арден, Брэндон, Чивингтон, Дистон, Эдс, Фергус, Галатея, Хасвелл, Инман, Жолиет және Килберн бірінен кейін бірі пайда болды, кейбіреулері қалаға айналды, ал енді біреулері салушылардың көзінде тек арман ғана болды. Чивингтон теміржол үшін маңызды су тоқтау орны ретінде жоспарланған (бастапқыда онда 60 бөлмелі, 10 000 долларлық "таждың әшекейі" аталатын қонақ үй салынған), бірақ су тым тұзды болғандықтан пайдалануға жарамсыз болды, сондықтан пойыз су үшін Канзас штатына тоқтады. Қонақ үй көп ұзамай бұзылып, құрылыс материалдары Колорадоның басқа да аймақтарына, басқа да нысандар салу үшін жіберілді – бұл 19 ғасырдың соңында Колорадода жиі кездесетін жағдай, себебі жаңа қалалар өркендемей қалды. Киова округі 1889 жылы құрылды және еуропалықтар келгенге дейін Колорадо штатының шығысында тұрған Киова үндістерінің құрметіне осылай аталып кетті. Шеридан көлі Киова округінің орталық қаласы болды және бастапқыда теміржол желісінде тоқтау орны болған жоқ; жергілікті тұрғындар теміржол депосын салғаннан және оны Миссури-Пацифик теміржолына тапсырғаннан кейін ғана теміржол телеграф стансасын салп, Шеридан көлін тоқтау орнына айналдырды. Округ орталығы 1902 жылы бәсекелес Эдс қаласына көшірілді.

Киова округінің қазіргі жағдайы

1930 жылдардағы шаңды дала кезеңінде Колорадо штатының шығысындағы ауыл шаруашылығы құлдырады; қазіргі күні көбінесе құрғақ егістік алқаптары мен кейбір мал шаруашылығы қызығушылықтары ғана сақталған. Колорадоның Фронт-Рейндж қалалары мен өзен жоғары ағысындағы ауыл шаруашылығы иелері су құқықтарының көп бөлігін алды, ал жер асты сулары тартылып барады. Киова округі су қорының азаюымен және одан әрі экономикалық құлдыраумен бетпе-бет келеді. Округтің көп бөлігі ақырында 1880 жылға дейінгі сирек шөптесін және дала жағдайларына қайта оралуы мүмкін. Бүгінде Эдс, ескі теміржол желісі бойында орналасқан, округтың ең ірі қаласы болып табылады. Бұл Киова округінің орталығы, қалған ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына қызмет көрсетеді және округтың ең үлкен жоғары мектебіне үй иесі. Шеридан көлінде біріктірілген орта және жоғары мектеп бар, ал Тауннер, Арлингтон, Брэндон, Чивингтон және Хасвелл қалалары әлі де қандай да бір формада сақталған. Эдс округтың бас ауруханасы, Вайсброд есімді округтік ауруханасының да орналасқан жері.