Кіріспе

Англиялық саясаткер, дипломат және сарай қызметкері (1605–1684)

Генри Джермин, 1-ші Сент-Олбанс графы (25 наурыз 1605 (крещение алған) – 1684 қаңтар) – ағылшын роялистік саясаткер, дипломат және сарай қызметкері. Джермин 1625 және 1643 жылдар аралығында әр түрлі уақытта Парламент палатасында отырды, содан кейін барон Джермин титулымен көтерілді. 1630 жылдары Франция королевасы Генриетта Мариямен тығыз достық қарым-қатынас орнатып, ол 1649 жылы Карл I-нің өлім жазасына кесілуіне дейін де, кейін де монархияны қалпына келтіру үшін шетелдік державаларды тарту жоспарларын жасап, оларды іске асыруға тырысты. Француздық саясатты ұзақ жылдар бойы қолдаған ол Карл II-нің үкім ету кезеңі мен аралық дәуіріндегі ең ықпалды сарай қызметкерлерінің бірі болды.

Ерте өмір

Джермин – сер Томас Джерминнің (1572–1645) төртінші, бірақ екінші тірі қалған ұлы. Ол Саффолк графтығындағы Рашбрукте тұрған, Карл I-нің вице-камерлері және оның әйелі Кэтрин, Мидлсекс графтығындағы Ханворттан сэр Уильям Киллигрюдің қызы (сэр Роберт Киллигрюдің қарындасы) болды. Ол 1605 жылғы 25 наурызда Лондон қаласындағы Сент Маргаретс-Лотбери шіркеуінде крещениеден өтті. 1618 жылы ол үш жыл бойы Еуропаға саяхат жасады, ал 1623 жылы Мадридтегі Бристоль графының үйіне қызметке кірді. Испанияда тұрғанда ол Букингем герцогымен танысты және Джермин герцогтың өзіне көрсеткен құрметі мен жасаған жақсылықтарына деген қуанышын жеткізді.

Саясатшы және сарай қызметкері

1625 жылы, әлі кәмелетке толмаған кезінде, Джермин өзінің ағасы сэр Роберт Киллигрудің ықпалымен Бодмин округінен парламент мүшесі болып сайланды және 1626 жылы сол орынға қайта сайланды. Ол екі жылдың екеуінде де парламент отырыстарына ешқандай үлес қоспады. Шамамен 1627 жылы ол Англия королі Карл I-нің жұбайы Генриетта Марияның назарына ілігіп, оның жеке үйінде ер адам қызметіне тағайындалды. 1627 жылдың шілдесінде королева оны Францияға Орлеан герцогинясының қазасына байланысты Людовик XIII-ке көңіл айту үшін жіберді. 1628 жылы ол Генриетта Марияның жеке кеңсесінің басшысы болып тағайындалды, сондай-ақ сол жылы Хамфри Мейдің ұсынысымен Ливерпуль округінен парламент мүшесі болып сайланды. Парламенттік демалыс кезінде Джермин аралдық жасақты даярлау үшін Джерсиге жіберілді. 1632 жылы Джермин тағы да Парижге жіберілді, бұл жолы королеваның анасы Мари де Медичиді көлік апатынан аман қалғанымен құттықтады. 1633 жылы ол Елеонора Вильерс, королеваның күтімшілерінің бірі, оның заңсыз баласын туған кезде өзінің лауазымын қауіпке тікелейді. Джермин Карл I-нің бұйрығымен шетелге жіберілді, бірақ 1634 жылдың тамызында оралып, сарайдағы қызметін жалғастыруға рұқсат алды. Генриетта Марияның оған деген құрметі жойылмады және 1639 жылы оның үй шаруасындағы жоғары лауазымы оны аттар бақташысы етіп тағайындағанда бекітілді.

Азамат соғысы және жер аударылу

1640 жылдың сәуір айында Джермин ағасы Томаспен бірге Ұзақ Парламентте Корф қамалының депутаты болып сайланды. 1640 жылдың қараша айында екеуі де Бьюри-Сент-Эдмундс округі үшін Ұзақ Парламентке депутат болып сайланды және белсенді, сондай-ақ ынталы роялистер болды. Джермин 1641 жылғы Бірінші армиялық қастандыққа қатысты, оны ашқаннан кейін Францияға қашып кетті. 1642 жылы ол Генриетта Мариямен Гаагада кездесті, онда ол оған несие алуға, қару-жарақ сатып алуға және роялистер үшін әскер жинауға көмектесті. 1643 жылы Англияға оралғаннан кейін, ол патшайымның жеке кеңесшісі қызметін қайтадан атқарып, оның күзетші полковнигі болып тағайындалды. 1643 жылдың 8 қыркүйегінде ол Сент-Эдмундсбери бароны Джермин титулын алды, егер ол парламентшілердің қолына түссе, оны жазалап өлтірмей, тек басын кесуі керек болды. Сол жылы ол патша әскерінің атты полковнигі болып тағайындалды. 1644 жылы патшайымның камергері болды. Бірнеше айдан кейін ол Генриетта Мариямен бірге Францияға барды, онда ол оның хатшысы және сенімді адамы ретінде қызметін жалғастырды, сондай-ақ роялистердің соғыс күшін қолдауға тырысты. 1645 жылы Джермин Джерси губернаторы болды. Ол Сер Эдвард Хайдпен қарым-қатынаста болды, өйткені ол Хайдтың кеңесіне қарсы Уэльс принцін Джерсиден Париже әкелді. 1647 жылы Джермин патшаға парламентке қарсы шотландтықтардың қолдауын алу үшін Англияда пресвитериан шіркеуін құруды уәде етуді ұсынды. 1649 жылы өлім жазасын алғанша, Карл I Джерминді Франция мен Голландия Республикасына елшісі етіп тағайындады. Джермин 1650-1652 жылдардағы ағылшын-шотланд соғысына әкелген Шотландиямен роялистік одақ құруды жақтады. 1651 жылы Англияның Жеке кеңесіне мүше болып тағайындалды. Францияда Джермин «Лувр фракциясының» жетекші тұлғасына айналды, бұл Генриетта Марияның сарайына жататын ағылшын роялистерінің тобы, бастапқыда Лувр сарайында орналасқан. Фрондтан кейін 1653 жылы жесір патшайым Анна Австриямен тұрғын үйін ауыстырды, ал оның сарайы Корольдік сарайға көшірілді. Фракцияның басқа мүшелері Генри Уилмот, Лорд Джон Байрон, Кенэлм Дигби, Джордж Дигби, Генри Перси, Джон Колепепер және Чарльз Джерард болды. Топ Генриетта Марияға жақындығымен, француздық көзқарасымен және Карл II-ге Хайдтың ықпалына қарсылығымен ерекшеленді. Джермин Чарльзға әскери көмекке алмасу үшін Канал аралдарын Францияға беру жоспарын ұсынды. Джермин патшаның жәрдемақысынан үлкен үлестер алды және сарайдың өзі қиын жағдайда болғанына қарамастан, салыстырмалы түрде жайлы өмір сүре алды. Чарльз Бредаға кеткен кезде Джермин Генриетта Мариямен бірге Парижде қалды, ол ұлын 1660 жылдың 27 сәуірінде Сент-Олбанс графы титулын беруге көндірді.

Қалпына келтіру

1660 жылы мамыр айында қалпына келтіру кезінде Сент-Олбанс Канцелярия сотына тағайындалды және Саффолк және Миддлсекс округтеріндегі бейбіт сот судьясы болды. Алайда, Хайд Джерминнің үкіметке кірмеуін қамтамасыз етті. 1663 жылы ол Кембридж герцогы Джеймс Стюарттың дүниеге келуіне куә болды. Ол 1660 жылдары Карл II-нің Франциядағы елшісі ретінде қызмет етті және Франция королі Людовик XIV-ке жасалған достық саясатты қолдады. Карл II мен Людовик XIV арасындағы тығыз құпия келісімге үлкен үлес қосып, 1669 жылы Довердің құпия шартының алғы дайындықтарын ұйымдастырды. Сент-Олбанстың Франциямен тығыз байланысы сотта дау тудырды; итальяндық дипломат Лоренцо Магалотти оны «француз мүдделеріне толық берілген, Англияға қандай құнмен болса да сол тәждің зор жобаларын ілгерілетуден басқа мақсаты жоқ адам» деп жазды. Сент-Олбанс 1669 жылдың тамызында Францияда Генриетта Марияның қазасына куә болды және оның өсиетін орындаушысы болды. Сол жылы ол Лондондағы үйінде Тоскананың ұлы герцогы Козимо III де Медичиді қабылдады. 1672 жылы ол патша үйінің ең жоғары лауазымды шенеунігі – Лорд Чемберлен болып тағайындалды және Гартер орденінің рыцары аталды. Ол бірінші Данби министрлігінде қысқа ғана уақыт Лорд Чемберлен болып қызмет етті, бірақ 1674 жылы лауазымынан кетті, содан кейін көптеп қоғамдық өмірден шеттеді. 1683 жылы, өлімінен бір жыл бұрын, Джон Эвелин оны «сақтықпен әрекет ететін және патшаның қайтып келгенінен бері зор байлыққа ие болған қарт сарай адамы» деп сипаттады.

Вест-Эндтің негізін қалаушы

1662 жылдың қыркүйегінде Сент-Олбанс Лондонның Сент-Джеймс сарайының солтүстігіндегі Палл Молл-Филд алқабының жеріне иелік құқығын жалға алды. Ол классикалық стильдегі сәнді үйлер салу арқылы алқапты дамытуға кірісті, бұл жер кейін Санкт-Джеймс алаңы болып белгіленді. Сумен жабдықталуына қауіптенген Лондон қаласы бұл жоспарға қарсы болды, бірақ Чарльз II-нің дамуды қолдауы қарсылықты әлсіретті. Чарльз Сент-Олбанс графына сенімділер арқылы жаңа алаңның және оған жақын жерлердің иелігін 1665 жылдың 1 сәуірінде берді. Жылдық жер салымы 80 фунт стерлинг ретінде белгіленді. Сент-Олбанс графы алаңда өзінің жеке үйін, Сент-Олбанс үйін (кейін Норфолк үйі орналасқан жер) 15 000 фунт стерлингке салдырды. Айналасындағы көшелер, соның ішінде Жермин көшесі, Кинг көшесі, Герцог көшесі, Сент-Джеймс көшесі және Чарльз II көшесі жақын арада аяқталды, бұл аймақ Сент-Джеймс деп аталды. Сент-Олбанс базары кейін Реджент көшесі мен Ватерлоо алаңын салу үшін тазартылған жерге салынды. Бұл өзіндік сәнді жоба болды және оның ықпалымен Лондонның бүкіл Батыс бөлігі дамыды, сондықтан «Лондон туралы зерттеу» Генри Джерминді «Батыс бөлігінің негізін қалаушы» деп мойындайды. 1660 жылдары ол Сохо алқабына да ие болды, оның 22 акр (89 000 м²) жерінің 19 акрын Джозеф Гирлге жалға берді, оған жерді дамытуға рұқсат берілді. 1674 жылдың тамызында Сент-Олбанс атынан қосымша еркін жер беру туралы өтініштер жіберілді, бірақ олар қабылданбады.

Жеке өмір

Ол Абрахам Коули мен сэр Уильям Дэвененттің досы және демеушісі болды. Магалотти Сент-Олбанстың "өте әдемі жас жігіт болғанын, сондықтан да әйелдерге әрқашан ұнайтынын" жазды. Ол құмар ойындарға әуес болды, бұл оның заманында кең таралған ойын-сауық еді, және сарайда бірнеше махаббат оқиғалары болды. 1636 жылы Дэвененттің "Платоникалық ғашықтар" пьесасы оған арналды. 1911 жылғы "Британ энциклопедиясында" ол "әдепсіз мінезді адам" деп сипатталды. Тарихшы Генри Халлам шындық деп қабылдаған, бірақ нақты дәлелдері жоқ әңгімелерде Джермин Франциядағы жерсіздікте болғанда патшайым Генриетта Мариямен жасырын үйленгені айтылды. Джерминнің өмірінде оның кем дегенде бір баласының, тіпті Чарльз II-нің өзінің нағыз әкесі болуы мүмкін деген де қауесет тарады. 1660 жылдың 13 тамызындағы "Domestic State Papers" құжатында капитан Фрэнсис Робинсонның Виндзор шіркеу қызметкері Натаниел Анджелодан алған хабарында "барлық патша балалары Джерминнің заңсыз туған ұлдары" делінген. Сент-Олбанс 1684 жылдың қаңтар айында Сент-Джеймс-сквердегі үйінде қайтыс болды. Өзінің тілегі бойынша ол Рушбруктегі ата-бабаларының қасына жерленді. Ол үйленбегендіктен, Сент-Олбанс графының титулы оның өлімімен бірге жойылды, ал Сент-Эдмундсберидің Джермин баронының титулы және мүлігі оның жүрегі жақын туысы Томас Джерминге (1633–1703) және соңғысының өлімінен кейін Томас ағасы Генриге (1636–1708) өтті. Элеонора Вильерстен туған заңсыз қызының тағдыры белгісіз. 1684 жылдың қаңтар айында Сент-Олбанстың қайтысынан кейін Чарльз II Джерминнің титулын өзінің заңсыз ұлы Чарльз Боклеркке, Сент-Олбанстың бірінші герцогы ретінде берді.