Кіріспе

Ағылшын радикалы Томас Спенс (1750 жылдың 8 қыркүйегі – 1814 жылдың 8 қыркүйегі) – ағылшын радикалы, жердің ортақ меншігін жақтаған және әйелдер мен еркектердің демократиялық теңдігін қолдаған адам. Спенс 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басындағы революциялық қозғалыстардың белгілі бір көшбасшыларының бірі болды. Ол кедей отбасында дүниеге келіп, ұзақ жыл түрмеде отырғаннан кейін 1814 жылы қайтыс болды.

Өмір

1750 жылы пресвитериан дініндегі отбасында дүниеге келген Спенс 1787 жылы Ньюкасл қаласынан Лондонға көшті. 1801 жылы ол мемлекетке қарсы жала жабуы үшін он екі айға түрмеге қамалды. 1814 жылдың 8 қыркүйегінде Лондонда қайтыс болды.

Орфографиялық реформа

Спенс өзін-өзі тәрбиелеген радикал болды, білімді азаттыққа жету құралы ретінде терең құрметтеді. Ол адамдардың бірден оқу мен дұрыс айтуға үйренуі үшін арналған фонетикалық жазу және дауыстау жүйесін жасады. Егер дұрыс айтылуы әріп жазуда көрінсе, барлығы ағылшын тілін дұрыс айта алады деп сенді, соның нәтижесінде тіл арқылы жүзеге асырылатын әлеуметтік жіктелу жойылар еді. Ол мұның теңдік, бейбітшілік және береке-бірлік дәуірін әкелетінін көз алдына елестетті: мыңжылдық. Ол 1775 жылы ағылшын тілінің алғашқы сөздігін жариялады және көптеген жарияламаларының фонетикалық нұсқаларын жасады. Спенс жазу жүйесінің мысалдары Спенс қоғамының ағылшын тіліндегі беттерінде көрініс тапқан.

Балалардың құқықтары

Спенс 1797 жылы Томас Пэйннің "Аграрлық әділдік" еңбегіне жауап ретінде "Балалардың құқықтары" атты еңбегін жариялады. Бұл эсседе Спенс қоғамның барлық мүшелеріне шартсыз негізгі кіріс енгізуді ұсынады. Мұндай төлем жерді мемлекеттік меншікке алу және әрбір муниципалитет алған жалға алу төлемдері есебінен қаржыландырылатын болады. Әр адамның табысының бір бөлігі мемлекетке алынып, басқаларға беріледі. Спенстің эссесі сонымен қатар әйелдердің құқықтарын қолдауға берілгендігін көрсетеді, бірақ ол Мэри Вулстонкрафттың 1792 жылы жариялаған "Әйелдер құқықтарының қорғаны" еңбегінен хабарсыз болған сияқты.

Ескерткіш және мұра

Спенс Лондонның Кенсал Грин зиратындағы реформаторлар ескерткішіне енгізілген. Оның жақтастары "Спенс филантроптарының қоғамын" құрды, оның кейбір мәліметтері Харриет Мартиноның "Отыз жылдық бейбітшілік кезеңінде Англия" кітабында келтірілген. Африка-Кариб тегіндес белсенділер Уильям Дэвидсон мен Роберт Веддерберн осы саяси топқа тартылды. Спенс филантроптары қоғамының мүшелері (Артур Тистлвуд сияқты) Париждегі Біріккен Ирландиядан шеттетілгендермен, әсіресе тәжірибелі қастандық жасаушы Уильям Путнам МакКейбпен байланыс жасады және 1816 жылғы Спа-Филд көтерілісіне және 1820 жылғы Като-стрит қастандығына қатысты деп айыпталды.