Кіріспе

Мельбурндағы ойын-сауық паркі, Австралия.

Танымал ауыз кіреберісін кім жасағаны нақты белгісіз; Т. С. Эслик парктің дизайнымен ашылу күнінің буклетінде және сол кездегі газеттерде «бас инженер» ретінде көрсетілген, ал Вернон Черчилль – «әр түрлі көңіл көтерістерді ойлап тапқан көркем суретші» деп сипатталған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары парк үлкен сәттілікке жетті, онда көрікті теміржол, «Пале де Фоли» (кейін «Күлімдеу сарайы»), «Дүние жүзінің өзен үңгірлері», «Пенни Аркадасы», «Уитни Брос» компаниясының «күте тұрыңыз» фотобудкасы, «Американский боул слайды», сондай-ақ «Иллюзиялар сарайындағы» және тұрақты жоғары сымдағы тікелей қойылымдар бар болды. Уильямс 1913 жыл шамасында АҚШ-қа оралды және кейін «Warner Brothers» аталған «First National Films» компаниясын құруға көмектесті. Филипс ағайындары 1950 жылдарға дейін паркті басқарды. 1923 жылы кең ауқымды жөндеуден кейін ғана парк қайта ашылды, онда «Үлкен Диппер» американдық тау-шаңғысы, су шашырату қондырғысы, Нұхтың кемесі және 1913 жылы «Philadelphia Toboggan Company» (бұрын Сиднейдегі «White City» паркінде болған) жасаған төрт қатарлы карусель сияқты жаңа және жақсартылған көңіл көтерістер қосылды. Соғыс аралық кезеңде «доджем» машиналарын (1926–1927 жж.) және 1934 жылы «қорқыныш поездін» қоса алғанда, бірқатар жаңа көңіл көтерістер салынды. 1950 жылдары парк жаңартылды, соның ішінде 1951 жылы «Ротор» орнатылды. Парк 1950-ші, 1960-шы жылдар мен 1970-ші жылдардың соңына дейін танымал болды, осы кезде бұрынғы көңіл көтерістердің кейбіреулері заманауи механикалық аттракциондармен алмастырыла бастады. 1981 жылы өрт салдарынан «Күлімдеу сарайы» қирады, ал сол жылы «өзен үңгірлері» қауіпсіз емес деп танылды және бұзылды. 1989 жылы «Үлкен Диппер» жаңа үлкен американдық тау-шаңғысын күтіп бұзылды, бірақ ол ешқашан іске қосылмады. Ескі американдық тау-шаңғыдағы ірі апаттан кейін, 20 адам жарақаттанғаннан кейін, оның жасымен байланысты қауіпсіздік мәселелеріне байланысты ол да бұзылды. Олар қызметтерді және қауіпсіздікті жақсартуға, сондай-ақ бар аттракциондарды жаңартуға және жаңаларын орнатуға он миллион доллар жұмсады, сонымен бірге ойын-сауық жәрмеңкесі мен фантастикалық тақырыптарды сақтап қалды. «Сценографиялық теміржол» жөнделді, беті қайта салынды, бастапқы гипстен қалған бөліктердің үстіне жаңа шыны талшықтан жасалған нұсқа орнатылды, ал мұнаралар дәстүрлі негізгі түстерге боялды. 2013 жылдың тамызында алдағы айларда жаңа тұрақты қызықты аттракцион орнатылатыны туралы хабарланды. Бұл аттракцион «G Force» аттракционының орнына орнатылды және бұрын маусымдық болған «Power Surge» аттракционының тұрақты нұсқасы болды. 2014–2015 жылдары «Карнавал үйі» бір кезде «Джек'н'Джилл» болған, кейін «Пинбол аркадасы» болған жерге салынды, бірінші қабатта тамақ орындары және екінші қабатта банкет залы ашылды. Бұл «Луна паркі» аумағында 1936 жылғы «Жұлдызды поездден» бері салынған алғашқы тұрақты ғимарат болды.

Басқа Луна парктері

Сент-Килдадағы Луна паркінен кейін Австралияда тағы үш Луна паркі салынды немесе жоспарланды, ал тағы екі орын осы атты пайдаланды. 1930 жылы Филлипс ағайындылар өздерінің бизнесін кеңейтіп, Дэвид Аткинс басқаратын Аделаиданың Гленелг теңіз жағалауындағы қалашығында екінші Луна паркін салды. Гленелг паркінде Мельбурнның «Үлкен Диппер» аттракционының нақты көшірмесі болды, ол 1979 жылға дейін Сиднейде жұмыс істеді. Кеңес жалға алу ақысын төмендетуден бас тартып, жергілікті халық қарсылық білдірген соң, Сиднейде Милсонс-Пойнтта жер телім қолжеткілі болғанда, олар аттракциондарды бөлшектеп, кәсіпорнын көшірді. Жаңа кіреберіс және «Кони Айленд» деп аталған «Giggle Palace» аттракционының нұсқасымен Луна Парк Сидней бірден сәттілікке жетті және қазірге дейін жұмыс істеп келеді, бірақ көптеген түпнұсқа аттракциондар жоғалды. 1938 жылы Т.С. Эслик Австралияға оралып, бастапқыда Луна Парк деп аталған «Cloudland Ballroom» салды, оның айналасында бірнеше аттракцион орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс басталды және парк көп ұзамай жабылды, ал би залы 1942 жылы қайта ашылып, 1982 жылы күйретілгенге дейін Брисбендегі ойын-сауық өмірінің танымал бөлігіне айналды. 1944 жылы Брисбеннің Редклифф қалашығындағы теңіз жағалауындағы шағын ойын-сауық орталығы Луна Парк деген атты қабылдады және 1960 жылдардың соңында соңғы аттракцион жабылғанға дейін жұмыс істеді. 1939 жылы Батыс Австралиядағы Перт қаласының Скарбороу теңіз жағалауында ауыз кіреберісінің қарапайымдалған нұсқасымен бірге аттракциондар жинағы ашылды. Ол 1972 жылы сауда орталығының құрылысы үшін бұзылғанға дейін 33 жыл бойы жұмыс істеді.