Кіріспе
Сент-Тамани (St. Tammany Parish; lang es) – АҚШ-тың Луизиана штатында орналасқан, Таманенд, Ленапе тайпасының аңызға айналған бас қолбасшысы және «Американың қамқоршысы» есімін алған приход. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 264 570 адамды құрады, бұл Луизиана штатындағы ең көп халқы бар төртінші приход. Приходтың орталығы – Ковингтон қаласы. Бұл приход 1810 жылы құрылған. Сент-Тамани приходы Нью-Орлеан – Метари қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Сент-Тамани, Ливингстон және Ассенсия приходтарымен бірге штаттың ең қарқынды дамитын аймақтарының бірі болып табылады. 1970 жылдан бері халық саны төрт есеге өсті және 2030 жылға қарай тағы екі есеге артуы күтілуде, бұл приходтың халқының құрамын әртараптандыруға мүмкіндік береді. «Катрина» даулынан тікелей зардап көрмесе де, аймақтың дамуына себепкер болған фактор – дауылдан кейін басқа аймақтарға қоныс аударған адамдардың көбеюі, сондай-ақ, аймақтың климаттық өзгерістерге бейімделуі. Луизиана штатындағы «әулиелердің» есімдерімен аталған тоғыз приходтың (округтердің) ішінде (қараңыз «Луизианадағы приходтар тізімі»), Сент-Тамани – епонимі Рим-католик шіркеуінің әулиесі емес жалғыз приход. Шындығында, Таманендтің христиан болғаны туралы мәлімет жоқ, және ол Рим католигі емес екені анық. Алайда, ол революциядан кейінгі кезеңде (өлімінен көп уақыт өткен соң) «Американың қамқоршысы» ретінде кеңінен танылды. Испания билігі тұсында Тангипахоа өзенінің шығысындағы аймақ, кейін Сент-Тамани (содан кейін солтүстікке қарай Вашингтон) приходына айналған, Сент-Фердинанд ауданы деп аталды. Фердинанд сол кездегі Испанияның даулы королінің есімі болғандықтан, жаңа приходқа «америкалық» дыбысталатын есім беру қажет деп шешілді.
St. Tammany Parish (; lang es) is a parish located in the U. S. state of Louisiana named after Tamanend, the legendary Lenape Chief of Chiefs and the "Patron Saint of America." At the 2020 census, the population was 264,570, making it the fourth most populous parish in Louisiana. The parish seat is Covington. The parish was founded in 1810. St. Tammany Parish is included in the New Orleans–Metairie metropolitan statistical area. St. Tammany Parish is one of the fastest growing parishes in the state, along with Livingston and Ascension. The population has quadrupled since 1970, and is expected to double again by 2030, expecting to diversify the population of the parish. Though it was not heavily directly damaged by Hurricane Katrina, the community is growing in large part due to subsequent displacement of populations because of the shifting landscape in the larger Metropolitan area due to the recovery and subsequent climate change effects. Among the nine Louisiana parishes (counties) named for "saints" (see "List of parishes in Louisiana"), St. Tammany is the only one whose eponym is not a saint of the Roman Catholic Church, the ecclesiastical parishes of which formed the basis for the state's civil parishes. In fact, Tamanend is not known to have been a Christian, and was certainly not a Roman Catholic. However, he became popularly revered as an "American patron saint" in the post Revolutionary period (long after his death). Under Spanish rule, the area east of the Tangipahoa River, which would become St. Tammany Parish (and later Washington Parish to the north), was known as the St. Ferdinand District. Due to the fact that Ferdinand was also the name of the disputed King of Spain at the time, it was deemed that the new parish should have a more "American" sounding name.
19 ғасыр
1830-шы жылдардың басында Сент-Тамманиде бар болғаны екі қала болды: Ковингтон, жазғы үйлер мен қонақүйлерге толы демалыс орны; және Мэдисонвилл, кеме жасау және ағаш кесетін заводтар қаласы. Ковингтоннан оңтүстікке қарай Поншартрейн көлінің солтүстік жағалауына дейін, ал шығысқа қарай Миссисипи штатымен шектесетін Перл өзеніне дейінгі аймақ Ковингтон жазығы деп аталды. Бұл аймаққа қазіргі Мандевилл, Абита-Спрингс, Лакомб, Слайделл және Перл-Ривер қалалары кіреді. Мандевилл қаласын 1834 жылы Бернард де Мариньи де Мандевилл құрды және ол бай Нью-Орлеандықтар үшін денсаулық сақтау орны ретінде дамыды, себебі аймақтағы көптеген ағаштардан озон пайдалы және табиғи түрде шығады деп сенді (кейіннен екі сенім де жалған екені дәлелденді), осыдан аймақтың алғашқы атауы – "Озон белдеуі" пайда болды. Поншартрейн көлі арқылы тұрақты паром қызметі іске қосылды, одан кейін көп ұзамай тағы бір демалыс орталығы – Абита Спрингс құрылды. 1880 жылдары Ковингтон мен Абита Спрингс-ты Мандевилл және Нью-Орлеанмен байланыстыратын темір жол салынды, бұл одан әрі өсуге жағдай жасады, әсіресе Абита Спрингсте, жер астындағы бұлақ суларының арқасында денсаулыққа пайдалы ванналар істеуге мүмкіндік болды.
20 ғасыр
Жаңа Орлеаннан және оның ескі қалаларынан (Пончартрейн көлінің жолы, I 10 екі еселенген көпір) Сент-Тамманиге жоғары жылдамдықтық жолдардың салынуы аяқталғаннан кейін, аймақ жатақтар аймағы ретінде дамуға көшті. Қала маңындағы кеңею алғаш рет аймақтың шығыс бөлігіндегі Луизиана штатының Слайделл қаласы мен оның төңірегінде қалыптасты. Коузвей 1956 жылы аяқталып, қала маңындағы Метариді Батыс Сент-Тамманимен байланыстырды, бірақ Мандевилл, Ковингтон және Мэдисонвилл сияқты Батыс Сент-Таммани қалалары мен олардың маңындағы өсім тек 1960 жылдардың соңында ғана күш алды.
21 ғасыр
1950 жылдары Сент-Таммани сирек қоныстанған, көбінесе ауылдық аймақ болған, ал 2005 жылы «Катрина» даулы құрлыққа соққаннан кейін халқы 200 мыңнан асты. Қауымның жатақханадан тұрақты тұрушылар қауымдастығынан әртүрлі және тәуелсіз экономикалық бірлікке өтуіне ықпал еткен маңызды оқиға 2008 жылы «Chevron» компаниясының аймақтық бас кеңсесін Нью-Орлеан қаласының орталығынан Ковингтоннан тысқары кеңсе паркіне көшіру болды. Қауымның ең беделді тұлғаларының бірі – Джек Стрейн, ол 1996 жылдан 2016 жылға дейін Сент-Таммани шерифі қызметін атқарды. Алтыншы мерзімге сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін Стрейн қауымдық жұмысқа босату бағдарламасын жекешелендіруге байланысты федералдық сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеуге іліккен. Оған 16 қылмыстық іс қозғалғаннан кейін, Стрейн пара алудың бір айыпталуына кінәлі екенін мойындады. Алайда, федералдық тергеу кәмелетке толмағандарға қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы да айыптауларды ашты. Стрейнге төрт рет зорлау, екі рет туысқандық зорлау, бір рет жыныстық шабуыл жасау және кәмелетке толмаған баламен ұятты әрекет жасау айыптары тағылды. 2021 жылы ол барлық айып бойынша кінәлі деп танылып, өмір бойына төрт рет бас бостандығынан айырылды.
Катрина даулы зардабы
"Катрина" даулы соңғы рет Сент-Таммани округінің шығысында құрлыққа шықты. Батыс көз қабырғасы 2005 жылғы 29 тамызда сағат 9:45 шамасында 3-ші санаттағы дауыл ретінде Сент-Таммани округінің үстінен тікелей өтті. Слайделл, Эйвери Эстейтс, Лейкшор Эстейтс, Ок Харбор, Иден Айлс және Нортшор Бич қалалары 6 мильге (10 км) дейін ішке созылған дауыл толқынының салдарынан су астында қалды. Дауылдың әсері Сент-Таммани округінің барлық 57 мильдік (92 км) жағалауына тиді, оның ішінде Лакомб, Мандевилл және Мэдисонвилл қалалары. Риголетс бұғазындағы дауыл толқынының биіктігі толқын әсерін ескермегенде шамамен 5 метрге жетті, ал Мэдисонвиллде 2 метрге дейін төмендеді. Судың екінші бір деңгейі Сент-Тамманидің шығысында байқалды, себебі оңтүстік көз қабырғасынан соққан батыс желдері Риголетс бұғазының тар жерінде суды кері итеріп, шығысқа қарай жылжытты. Слайделл мен Жаңа Орлеанның шығысы арасындағы I-10 көпірінің екі бөлігі дерлік қирады, ал Жаңа Орлеанның шығысындағы I-10 жолының көп бөлігі су астында қалды. Поншартрейн көлінің солтүстік және оңтүстік жағалауларын байланыстыратын Поншартрейн көпірі және АҚШ 11-ші тас жолындағы көпір тек шұғыл көліктерге ғана ашық болды. Бастапқы іздеу-құтқару жұмыстары АҚШ 190-шы тас жолының оңтүстігінде, Лакомбтан шығысқа қарай, штат шекарасына дейін жүргізілді. №1 өрт сөндіру бөлімі және Сент-Таммани округінің шериф кеңсесі су басқан үйлерден 3000-нан астам адамды эвакуациялады және дереу қауіп төнген 300-ге жуық адамды құтқарып алды. Құтқару операциялары кезінде радиобайланыс үздірілмей жұмыс істеді, бірақ 911 жүйесі он күн бойы істен шықты. Округтің ішінде коммуналдық қызметтер толығымен тоқтатылды. Генераторлар арқылы ауруханалар мен ерекше қажеттіліктері барларға арналған баспаналар қуатпен қамтамасыз етілді. Ауруханалар генераторлардың қуатымен толық қуатта жұмыс істеді. Дауылдың күшті желдері округ бойынша ағаштарды және телефон бағаналарын құлатып, барлық көлік жолдарын жапты. Жер қалдықтарын тазалау 2007 жылға дейін жалғасты, нәтижесінде 6,6 миллион куб метрден (5 миллион м3) астам қалдық жиналды. Су жолдарындағы қалдықтарды тазалау кемінде 2009 жылға дейін жалғасты. "Катрина" даулы Сент-Таммани округіндегі 48 792 тұрғын үйге су тасқынынан, қатты желден немесе екеуінен де зақым келтірді.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, приходтың жалпы ауданы 1124 шаршы миль (2911 км²), оның ішінде 846 шаршы миль (2191 км²) құрлық, ал 279 шаршы миль (723 км²) (25%) су құрайды. Ол Поншартрен көлінің солтүстігінде орналасқан.
Демография
Сент-Таммани округіндегі нәсілдік құрам 2020 жылғы мәліметтер бойынша: Нәсіл саны пайыздық көрсеткіші Ақ (испан тілді емес) 192 144 72,63% Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 33 969 12,84% Жергілікті американдықтар 876 0,33% Азиялықтар 3 814 1,44% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер 105 0,04% Басқа/аралас 12 818 4,84% Испан тілді немесе латиноамерикандықтар 20 844 7,88% 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша округте 264 570 адам, 94 988 үй шаруашылығы және 65 335 отбасы тұрады. 2019 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша округте 255 155 адам тұрды, бұл 2010 жылғы АҚШ халық санауындағы 233 740 адамнан және 2000 жылғы халық санауындағы 191 268 адамнан жоғары. 92 962 үй шаруашылығы 102 909 тұрғын үйге таралып орналасқан. Округтің нәсілдік және этникалық құрамы: 82,8% испан тілді емес ақтар, 12,1% африкалық американдықтар, 0,6% жергілікті американдықтар, 1,6% азиялықтар, 1,0% басқа нәсілдер және 1,9% екі немесе одан көп нәсілдер. Халықтың шамамен 5,6% испан тілді және латын американдықтарды құрайды. Үй шаруашылықтарындағы орташа жас 40,2 болды, халықтың 6,0% 5 жасқа дейінгі балалар, 75,9% 18 және одан үлкен жастағы адамдар, ал 16,4% 65 және одан үлкен жастағы адамдарды құрайды. Мәдени тұрғыдан алғанда, халықтың 16,4% француз, ал 15,5% неміс тегінен шыққан. Ирландиялық тегі бар адамдар халықтың 12,2% құрайды, ал итальяндықтар округтің 11,3% құрайды. 2019 жылы Сахарадан оңтүстікке қарай Африкадан келген тегі бар адамдар халықтың 0,4% құрады. Сент-Таммани округінде ең көп қолданылатын екінші тіл – испан тілі (4,0%). 2019 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша халықтың 78,4% жеке меншік үйлерде тұрады, ал үйлердің орташа құны 218 500 долларды құрайды. Орташа айлық жалғақы 1086 доллар, ал отбасының орташа табысы 68 905 долларды құрайды. Халықтың 11,5% кедейлік шегінде немесе одан төмен деңгейде өмір сүреді. Жұмыспен қамту деңгейі 56,9% құрайды. Еуропалық отарлаудан бері христиан діні аймақта басым болып келеді. Округте кең таралған христиан діндерінің ішінде Рим католиктері 145 007 мүшесімен ең көп санды қауымды құрайды, одан кейін 2020 жылғы Дін деректерінің мұрағатының мәліметтері бойынша баптистер және конфессияаралық протестанттар келеді.
Per the 2020 United States census, there were 264,570 people, 94,988 households, and 65,335 families residing in the parish. At the 2019 census estimates, there were 255,155 people living in the parish, up from 233,740 at the 2010 U. S. census, and 191,268 at the 2000 census. There were 92,962 households spread out among 102.909 housing units. The racial and ethnic makeup of the parish was 82.8% non Hispanic white, 12.1% African American, 0.6% Native American, 1.6% Asian, 1.0% some other race, and 1.9% two or more races. Approximately 5.6% of the population was Hispanic and Latin American of any race. Among the households, the median age was 40.2, and 6.0% of the population were under 5 years of age; 75.9% were aged 18 and older, and 16.4% were aged 65 and older. Culturally, 16.4% of the population were of French ancestry, and 15.5% were German. Irish heritage was 12.2% of the population, and Italians made up 11.3% of the parish. Sub Saharan African heritage was 0.4% of the population in 2019. The second most spoken language in St. Tammany Parish was Spanish (4.0%). Among the population at the 2019 census estimates, 78.4% lived in owner occupied housing units and the median home value was $218,500. The median gross rent was $1,086 and the median household income was $68,905. An estimated 11.5% of the population lived at or below the poverty line. The employment rate was 56.9%. Religiously, Christianity has dominated the area since European colonization. Among the Christian denominations prevalent throughout the parish, Roman Catholicism has remained the largest with 145,007 members, followed by Baptists and non/inter denominational Protestants per the Association of Religion Data Archives in 2020.
Білім
Сент-Таммани округінің мемлекеттік мектептері округтағы барлық мемлекеттік мектептерді басқарады. Олар штат бойынша үздік нәтижелер көрсететін мектептердің қатарында тұрақты түрде бағаланады. Сент-Таммани округі екі қоғамдық колледждің қызмет аймағында орналасқан: Нортшор техникалық қоғамдық колледжі және Дельгадо қоғамдық колледжі. Нортшор техникалық қоғамдық колледжінің бас кампусы Лакомб қаласында орналасқан; бұл кампус 2017 жылдың қаңтарында ашылды. Сонымен қатар, Чалметтегі Нуньез қоғамдық колледжі және Дельгадо қоғамдық колледжінің Шығыс Нью-Орлеандағы Сидни Коллиер кампусы округқа жақын жерде орналасқан. Бұрын Ковингтон мен Слайделл қалаларында Дельгадо қоғамдық колледжінің кампустары болған, Слайделлде Слайделл оқу орталығы және кейін Нортшор Слайделл кампусы, ал Ковингтонда Нортшор Ковингтон кампусы болды. Соңғысы 2002 жылдың жазында ашылды. Слайделл кампусы 2016 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Округ көршілес Тангипахоа округіндегі Оңтүстік-Шығыс Луизиана университетінің кампусындағы Сент-Таммани Холлдың атауын (эпонимін) білдіреді.
Геология
Генрих, П. В., Р. П. МакКулло және Дж. Снид, 2007, Богалуза 30 x 60 минуттық геологиялық төртбұрыш, Луизиана геологиялық қызметі, Батон-Руж, Луизиана. Генрих, П. В., Р. П. МакКулло және Дж. Снид, 2004, Gulfport 30 x 60 минуттық геологиялық төртбұрыш, Луизиана геологиялық қызметі, Батон-Руж, Луизиана. МакКулло, Р. П., П. В. Генрих және Дж. Снид, 2003, Пончатула 30 x 60 минуттық геологиялық төртбұрыш, Луизиана геологиялық қызметі, Батон-Руж, Луизиана.