Кіріспе

Луизиана штатындағы приход, АҚШ. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің танк десантты кемесі.

Терребонн приходы ( /tɛrəˈboʊn/; фр. Paroisse de Terrebonne) – АҚШ-тың Луизиана штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан приход. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 109 580 адамды құрады. Приходтың орталығы – Хума қаласы. Бұл приход 1822 жылы құрылған. Терребонн приходы Хоума-Тибодо метрополиялық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады. Жер ауданы бойынша штаттың бесінші ірі приходы және 18-ші ғасырдан бері Каджун мәдениетінің орталығы болып келген. Тұрғындарының 10%-дан астамы үйде француз тілінде сөйлейді.

Тарих

Хоума округінің орталығы Хоума халқының атына берілген. Жергілікті тілде "хума" сөзі "қызыл" дегенді білдіреді, ал тайпаның соғыс нышаны – рак. Тарихшылар Хоума тайпасының мускоги тілді чоктоу тайпасымен туыс екенін және қазіргі Миссисипи мен Алабама штаттарынан осы аймаққа көшіп келгенін айтады. Олар алғаш Батон-Руж болып дамыған аймаққа қоныстанды. Басқа үнді тайпаларымен көптеген қақтығыстардан кейін, 1706 жылы Туника тайпасына қарсы соғыста жеңілгеннен соң, Хоума үнділері еуропалықтардың ықпалынан қашу үшін оңтүстікке қарай, байоулардың шалғай аймақтарына көшіп кетті. Олар 18 ғасырдың ортасы мен соңында қазіргі Терребонн округіне қоныстанды. Кейіннен Хоума қаласының орталығы болып дамыған жердің солтүстік-батысындағы биік жерде Оуиски Байо деген лагерь құрды. 1700-1800 жылдардағы еуропалықтардың қоныстануы салдарынан олар солтүстіктегі биік жерлерден оңтүстіктегі жағалау аймақтарына ығыстырылды. Осы аймақта Хоума тайпасының іздері әлі де кездеседі. Луизиана штатының ең оңтүстік округтерінің бірі – Терребонн округі 1822 жылдың 22 наурызында Мексика шығанағына шектес Лафурш Интерьерінің оңтүстік бөлігінен құрылды. Оның ауданы 2100 шаршы мильді құрайды, бұл штаттың екінші ірі округі. Алғашқы француз қоныс салушылары осы округті топырағының құнарлылығы үшін атады: "terre bonne" – "жақсы жер" деген мағынаны білдіреді. 1834 жылы Терребонн округі орталық және қолжетімді округ орталығын құру үшін Хоума қаласын құрды. Осыған дейін округ орталығы Уильямсбургте (қазір Байу-Кейн) орналасқан, қазіргі Хоума қаласының солтүстік-батысына қарай шамамен төрт миль қашықтықта. Үкімет шенеуніктері Хоуманың алты байоудың тоғысқан жерінде орналасқандығы Терребонн округінде сауда мен дамуға қолайлы жағдай тудырады деп сенді, өйткені көлік және тасымалдау көбінесе су арқылы жүзеге асырылды. Бұл қала бұрын Хоума тайпасының қонысы болған жерге жақын орналасқан. Уильямсбург Кэйн және Терребонн байоуларының қиылысында орналасқан.

Еуропалық және африкалық қоныстанушылар

Терребоннеге келген еуропалық қоныс салушылардың көпшілігі Миссисипи өзенінің бойында, Байо Лафуршеден Байо Терребоннеге көшіп келді. 1762 жылы испандықтар колонияны басып алғаннан кейін, жеті жылдық соғыста (Солтүстік Америкада француз-үнді соғысы деп аталады) британдықтар француздарды жеңгеннен кейін, Жаңа Орлеаннан француз отарлаушыларының көптеп келуі болды. Аудандық испандық комендант жаңа қоныс салушыларға баю жерлерінде 630 акрдан аспайтын жер участаларын берді. Осыған дейін көптеген француздар бұл аймаққа келгенімен, британдық және испандық отарлаушылар да өз талаптарын тіркеді. 1760 жылы бұл аймақта Акадиядан (қазіргі Жаңа Шотландия) келген француз отарлаушылары да болды, оларды жеті жылдық соғыс кезінде 1755 жылы британдықтар қуғынға түсірген. Олар «каджундар» (аккадиялықтар) деп аталды. Көптегендері Терребонн округінің сағасында қоныстанды. Олар бұл аймақты оқшау географиялық орналасуы, үкіметтік бақылаудың аз болуы, құнарлы жері және балық пен жануарлардың көптігі себепті таңдады. Бұл адамдар ұрпақтар бойы салыстырмалы мәдени оқшаулықта өмір сүрді және өздерінің отбасылық дәстүрлерін сақтап келді. Бүгінде олар өздерінің мұраларын фестивальдар мен шіркеу жәрмеңкелері арқылы тойлайды. 1848 жылы Хума заң шығарушы орган актісі арқылы қала болып құрылды. Осы кезде Хума аймағындағы өнеркәсіп негізінен қант шаңырағы плантацияларынан тұрды, олар африкалық американдық құлдардың еңбегіне тәуелді болды. Теңіз өнімдерін жинау, тері саудасы және ағаш өңдеу салалары да маңызды болды. Қант шала өсіру округтағы басты шаруашылық саласы болды. Округтағы алғашқы плантация 1828 жылы құрылды. 1851 жылға қарай Терребоннда 80 қант фабрикасы (шағын қант құмырасы зауыттары) бар 110 плантация болды. Мыңдаған құлдар Атлант мұхиты арқылы құл саудасы арқылы округке әкелінді. Саутдаун плантациясы 1828 жылы Майнер отбасы құрған. Олар қант шала өсіру және өңдеу үшін жүздеген африкалық құлдарды ұстады. Стивен Майнер Луизиананың испан губернаторы Гайосоның хатшысы қызметін атқарған. Бүгінде 1858 жылы салынған және 1893 жылы кеңейтілген Майнер отбасы үйі округ мұражайы ретінде қызмет етеді. Қант зауыты 1979 жылы сатылып, бөлшектелген және Гватемалаға жөнелтіліп, қайта құрастырылды. Ол бүгінге дейін қолданыста. Қоныс салушылар округ ішінде саяхат уақытын қысқарту және сауданы тиімді ету үшін сағалар арасында каналдар қазды. 1872 жылы Шриверді Хумамен байланыстырған темір жол округ ішінде және одан тыс жерлерде сауданы және саяхатты арттыруға септігін тигізді. 1923 жылы Интракостал су жолының құрылысы каналдарды қолданудан шығаруға әкелді. Кейіннен Интракостал Лафурш округіне және Байо Лафуршқа дейін кеңейтілді, бұл Хуманың маңызды портты қала ретіндегі мәнін арттырды.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хума, 1943 жылдың мамыр айынан 1944 жылдың қыркүйегіне дейін жұмыс істеген, ауадан жеңіл кемелерге арналған әскери база құру үшін таңдалды. Теңіз күштерінің базасы жау кемелерін анықтау үшін жағалауды тексеру үшін дирижабль эскадрильяларын пайдаланды және Мексика шығанағындағы екі дирижабль базасының бірі болды. Терребонн табиғи ресурстарға тәуелді: устрица, креветка, краб және балық осы аймалға табыс әкеледі. Терребонн аймасын қоршаған кең батпақты жерлерде Луизиана мысығы, норка, сусар, егермен және нутрия терілерін аулау – жергілікті сауданың бір түрі. Мұнай және газ ресурстарын дамыту 1929 жылы басталды, бұл штаттың еш жерде кездеспеген экономикалық өсім мен гүлдену кезеңін әкелді. Теңіздегі мұнайдың табылуымен өнеркәсіп үлкен қарқынмен өсті. Терребонн штаттың ең ірі теңіздегі мұнай қызметін көрсететін компанияларға есік ашты. 1960 жылға қарай Хуманың өнімді сулары, құнарлы топырағы және табиғи минералды ресурстарының арқасында бай мұнай өндірісімен Хума Америкадағы ең жылдам дамитын қалалардың біріне айналды. 1961 жылы Хума кеме жүзедітін каналы аяқталды, ол Терребонн шығанағы мен Мексика шығанағына 30 шақырымдық байланыс жасады. 1970 жылдардың соңында Хуманың басты назары мұнай өнеркәсібіне ауды. Мұнай және газ саласымен байланысы жоқ компаниялар осы салаға тәуелді болды. 1980 жылдардың басында мұнай өнеркәсібінің құлдырауы, шетелдік тауарлардың арзандауы және жергілікті ресурстардың азаюы салдарынан Хума төмендеді. Шамамен екі жыл бойы Хума-Терребонн айманында жұмыссыздық деңгейі 25%-ға жуық болды. Хума қауымы аймақтың экономикасын әртараптандыруға жұмыс істеді. Мұнай өнеркәсібі Хума-Терребонн айманының негізгі кіріс көзі болса да, жаңа салалар пайда болуда. Терребонн айманы Луизиананың теңіз өнімдерінің өндірісінің 20%-дан астамын құрайды. Сонымен қатар, аймақта медициналық сала да дамып келеді. Туризм де Хума және оның айналасындағы сауданың маңызды бөлігі болып табылады. Хуманың жаңа азаматтық орталығының ашылуы қалаға көбірек ойын-сауық және конгресс кірісін әкелуі тиіс. Нағыз акадия мәдениеті, әртүрлі орта және жануарлар дүниесі, плантация үйлері, тамаша тағамдар және Жаңа Орлеан, Батон-Руж және Лафайет қалаларына жақын орналасқандығы Хумаға және оның орталық орнына келушілерді тартады. 2021 жылдың 29 тамызында "Айда" дауылы аймаққа соқты.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, приходтың жалпы ауданы 2082 шаршы миль (5,392 км2) құрайды, оның ішінде 1232 шаршы миль (3,191 км2) жер және 850 шаршы миль (2,201 км2) (41%) су. Бұл Луизиана штатындағы жер ауданы бойынша бесінші және жалпы ауданы бойынша үшінші ірі приход. Мексика шығанағы приходтың оңтүстігінде орналасқан. Приходтың теңіз деңгейінен орташа биіктігі шамамен алты футқа жетеді. Приход кең ауқымды су тасқынынан қорғау жұмыстарымен қорғалған.

Демография

Терребонн округінің 2020 жылғы нәсілдік құрамы:

Нәсіл саны пайыздық көрсеткіште
Ақ (испандық емес) 68 802 62,79%
Қара немесе африкалық америкалық (испандық емес) 21 059 19,22%
Жергілікті американдықтар 5 808 5,3%
Азиялықтар 1 294 1,18%
Тынық мұхиты аралдарынан келгендер 39 0,04%
Басқа/аралас 5 220 4,76%
Испан немесе латино 7 358 6,71%

2020 жылғы АҚШ халық санауына сәйкес, округте 109 580 адам, 40 173 шаруашылық және 28 808 отбасы тұрады. Халықтың ішіндегі ең ірі ата-тегін тобы – француз америкалықтары, олар 20% құрайды, ал 21 253 адам немесе 19,4% – африкалық америкалықтар. Шаруашылықтың орташа табысы 48 446 долларды құрайды; халықтың 20% павперлік шегінде немесе одан төмен деңгейде өмір сүреді.

Білім

Терребонн округінің мектеп ауданы округтің барлық аймақтарындағы мемлекеттік мектептерді басқарады, және оның шекарасы округтің шекарасымен сәйкес келеді. Округ Флетчер техникалық қауымдастық колледжінің қызмет көрсету аймағында орналасқан. Бұған қоса, Дельгадо қауымдастық колледжінің бір құжатында Терребонн округі колледждің қызмет көрсету аймағында екендігі көрсетілген.

Кітапханалар

Терребонн округінің кітапхана жүйесі – Терребонн округінің тұрғындарына қызмет ететін қоғамдық кітапхана жүйесі. Кітапхана жүйесі 1927 жылы құрылған, алты негізін қалаушы әйелдің тегінің әріптерімен аталатын B.E.S.T.W.S деген шағын әлеуметтік клубтан өркендеді. 1929 жылы клуб атын Терребонн әдеби клубы деп өзгертіп, округте қоғамдық кітапхана ашты. Бүгінде жүйеге сегіз филиал кіреді.

Үкімет

Терребонн қауымын Терребонн қауымының біріктірілген үкіметі басқарады, ол Хоума қаласының өкілеттіктерін қабылдағаннан кейін осы мәртебеге ие болды. Қауымға 2016 жылы сайланған президент Гордон Доув жетекшілік етеді. Луизиана штатының өкілдері Жером Зеринг және Берил Амеди Терребонн қауымын штаттық палатада өкілдік етеді. 32-ші сот округінде бес судьялық лауазым бар, олардың барлығы жалпы сайлау арқылы сайланады. 2014 жылы аудандық прокурордың көмекшісі Хуан Пикетт қауым тарихындағы алғашқы афроамерикалық судья болып сайланды. Ол республикалық партиядан қарсылығыз жоқ үміткер ретінде қатысты. 2015 жылы ол Демократиялық партияға өтті. Алдын ала, 2014 жылы NAACP Құқықтық қорғаныс қоры жергілікті талапкерлермен бірлесіп, Терребонн қауымындағы бес судьялық лауазымға жалпы сайлау жүйесіне қарсы Луизиана штатына сотқа шағым түсірді. Олар бұл әрекеттің Дауыс беру құқығы туралы заңға қайшы келетінін, себебі ол азшылықтардың дауыс беру мүмкіндігін шектейді деп мәлімдеді. Қауымдағы азшылық құрамындағы тұрғындар өздері қалаған үміткерлерді сайлауға мүмкіндік алмады. (Бұрынғы сот істері АҚШ Жоғарғы Сотында қаралып, Дауыс беру құқығы туралы заң сайланатын судьялық лауазымдарға да қатысты екені анықталды.) Офис бірнеше бөлімге бөлінген: Әкімшілік, қылмыстық, азаматтық, байланыс, түзету және су патрулі. Қазіргі шериф Тимоти Сойне 2020 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Джерри Ларпентер 1987 жылы алғаш рет шериф болып сайланды, 2008 жылы қысқа мерзімге қызметтен шеттеді және 2012 жылы қайта сайланды. Ол 2019 жылдың қазан айында қайта сайлануға түспейтінін жариялады. 2017 жылы қауым мен шериф кеңсесі 2016 жылы жергілікті жұбайлар тарапынан оларға қарсы ашқан азаматтық істі реттеді. Бұл жұбайлар жемқорлықты әшкерелейтін веб-сайтты жүргізді. Сайтта аталған тұлға шериф кеңсесіне қаралап жазу туралы қылмыстық шағым түсірді. Осының нәтижесінде, қауымдық судья берген іздестіру ордері шерифтік қызметкерлермен жұбайлардың үйінде орындалды, олардың компьютерлік жабдықтары тәркіленді. Бірақ оларға ешқандай қылмыстық айып тағылмады. Жалпы, жұбайлар шериф кеңсесін қоса алғанда, қауымдық бірнеше мекемелерден 200 000 долларлық өтемақы алды.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Бұл шіркеу "Скелет кілті" (2005) фильмінің түсірілім орыны болды. (Дегенмен, фильмнің өзі бұл шіркеуде түсірілмеген.) Терребон еншісінде 2012 жылы Монтегутта түсірілген және Баю қауымдастықтарының қиын жағдайынан шабыт алған тәуелсіз фильм "Оңтүстік жабайы аңдары" түсірілді, оның ішінде Isle de Jean Charles сияқты қауымдастықтардың жағдайы көрсетілген. DC Comics әлемінде бұл енші ойдан шығарылған Белл Рив түрмесінің орны саналады. Сондай-ақ, бұл еншіде Қауымдастық шерифінің қызметі туралы A&E реалити-сериалы "Cajun Justice" түсірілді. Джон Гришемнің "Пеликанның қысқасы" кітабында мұнай өндірісінен туындаған еншідегі экологиялық мәселелер зерттелген. Осы кітап "Пеликанның қысқасы" (фильм) ретінде бейімделді. Фильмде екі штаттық Жоғарғы Сот судьясының қаны төгілгені көрсетілген, және оның басты рөлдерінде Жюлия Робертс пен Дензел Вашингтон ойнады.