Қылыш жұту – қауіпті өнер, ауыз бен асқазанды байланыстыратын жолды ашық ұстау үшін тамақ ішу процесін тоқтатуды қажет етеді. Тарихы көне Греция мен Қытайға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орындаушылық шеберлік
Performance skill
Қылыш жұту – орындаушының қылышты аузынан өтесіп, қоректүтік арқылы асқазанға түсіретін шеберлік. Бұл дәстүрлі мағынадағы жұту емес. Жұту процесінің табиғи қадамдары орын алмайды, керісінше, ауыздан асқазанға дейінгі жолды ашық ұстау үшін олар тоқтатылады. Бұл өте қауіпті, жарақаттану немесе өлімге әкелуі мүмкін.
Sword swallowing is a skill in which the performer passes a sword through the mouth and down the esophagus to the stomach. This feat is not swallowing in the traditional sense. The natural processes that constitute swallowing do not take place, but are repressed to keep the passage from the mouth to the stomach open for the sword. The practice is dangerous and there is risk of injury or death.
Тарих
Қылыш жұту біздің заманымыздың I ғасырында Грекия мен Римге, ал VIII ғасырда Қытайға тарады. Жапонияда ол жапондық акробатика театрының – Сангаку бөлігіне айналды, ол от жеу, арқанмен жүру, жонглерлік және ерте иллюзияны қамтыды. Еуропада ол ортағасырлық жоңғарлармен байланысты үшінші, ерекше өнер түріне айналды – көшедегі қойылым. Қылыш жұту орта ғасырларда көше театрының бөлігі ретінде орындалды және фестивальдар мен басқа да ірі жиындарда танымал болды. Ол 19 ғасырдың ортасында құлдырауға бет бұрды және 1893 жылы Скандинавияда тыйым салынды. Белгілі жұтқыш Теодор Олсен Норвегияның Хакон VII-ге жүгінді, бірақ ол оның өнеріне қызықпады және тыйымды күштен жоймады. 19 ғасырдың басындағы ағылшын журналында жарияланған мақалада, Англияда алғаш хабарланғанда Үндістандағы қылыш жұтудың қабілеттері керемет деп есептелгені айтылады. 1813 жылы «қылыш жұту» Лондонда көрсетілген үнді жонглерлерінің жаңа және таңғажайып өнерлерінің бірі ретінде жарнамаланды. Труппаны атақты жонглер және қылыш жұтушы Рамо Сами басқарды, ол 1850 жылы тамызда Лондонда қайтыс болғанға дейін өнер көрсетуді жалғастырды, сондай-ақ Еуропа мен Америкада гастрольдік сапарлар жасады. 1850 жылдан 1890 жылға дейін Ұлыбританияда Марта Митчелл (шамамен 1855 ж.) және Бенедетти (1863–1895 ж.) сияқты, ал АҚШ-та Лоусон Пек (шамамен 1850 ж.), Линг Лүк (шамамен 1872 ж.), Вандана (1875 ж.) және Гарри Парсонс (1880 ж.) сияқты қылыш жұтушылар өнер көрсетті. Осы кезеңде Солтүстік Америкадағы ең танымал қылыш жұтушы – Фред Маклоун, көпшілікке «Шевалье Клико» деген атпен белгілі болды, ол 1878 жылдан 20 ғасырдың басына дейін өнер көрсетті. 1893 жылы қылыш жұту Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде көрсетілді. 1900-ші жылдардың басында саяхаттайтын цирктер мен шоуларда қылыш жұтушылар болды. Еуропалық өнерпаздар көптеген қылыштарды жұтуға тырысты, ал Америкада жаңалыққа және ерекшелікке баса назар аударылды. Кейбіреулері ұзын қылыштарды, көп қылыштарды, ыстық қылыштарды, штыктарды немесе жарқыраған неон түтікшелерін жұтуға тырысты. Қылыш жұтушылар Худини сияқты әртістермен бірге сахнада өнер көрсетті. Батыс Еуропа мен Англияда да осы кезеңде қылыш жұтуға қызығушылық артты, көптеген Атлант мұхиты арқылы келген ықпалдар байқалды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Шығыс елдерінен Еуропа мен Америкаға саяхаттайтын сыйқыршылар келді, олардың кейбіреулері қылыш жұтуды көрсетті. 20 ғасырдың ортасында цирктер және әсіресе шоу-бағдарламалар жалпы түрде құлдырады.
Sword swallowing spread to Greece and Rome in the 1st century AD and to China in the 8th century. In Japan, it became a part of the Japanese acrobatic theatre, Sangaku, which included fire eating, tightrope walking, juggling and early illusion. In Europe, it developed into yet a third distinct type of performance associated with the medieval jongleurs, that of the street performance. Sword swallowing was performed during the Middle Ages as part of street theatre and was popular at festivals and other large gatherings. It began to die out in the mid 19th century and was outlawed in Scandinavia in 1893. Prolific swallower Teodor Olsen famously made an appeal to Haakon VII of Norway, who was not swayed by his performance enough to rescind the ban. According to an early 19th century English magazine article the abilities of sword swallowers in India were considered incredible when first reported in England. In 1813 'swallowing the sword' was advertised as among the new and astonishing feats performed by the Indian Jugglers then appearing in London. The troupe was led by the famous juggler and sword swallower Ramo Samee, who continued to perform until his death in London in August 1850, having at times also toured Europe and America. From 1850 to the 1890s a small number of sword swallowers performed in the UK, such as Martha Mitchell (c. 1855) and Benedetti (1863–1895), and in the US, including Lawson Peck (c. 1850s), Ling Look (c. 1872), Wandana (d. 1875), and Harry Parsons (d. 1880). The best known North American sword swallower of this time was Fred McLone, better known to the public as "Chevalier Cliquot", who performed from 1878 to the early 20th century. In 1893, sword swallowing was featured at the World Columbian Exposition at the Chicago World's Fair. In the early 1900s, traveling circuses and sideshows featured sword swallowers. In Europe performers tried to swallow large numbers of swords; in America there was a focus on the novel and bizarre. Some tried to swallow longer swords, many swords, hot swords, bayonets or glowing neon tubes. Sword swallowers appeared on the same bill as magicians, such as Houdini. Western Europe and England also saw an increase in sword swallowing interest during this period, with many cross Atlantic influences. During the late 19th century and early 20th century, traveling magic shows from the Orient toured Europe and America; some included sword swallowing. The middle of the 20th century saw a demise in circuses in general and sideshows in particular.
Анатомия және әдіс
Орындаушы алдымен басын артқа иеді, мойынды кернеп созады, содан кейін жоғарғы өңеш сфинктерін (әдетте еріксіз қозғалатын және өңештің жоғарғы бөлігін қысып тұратын бұлшықет) босаңсытады. Сілекеймен майланған қылышты ауыз арқылы және жұтқыншақтан өткізген кезде қайталауды бақылау қажет. 8 "салауатты қатысушыға" жасалған зерттеуге сәйкес, жұтқыншақтың ең тар нүктесіндегі көлденең диаметрі шамамен 1,7±0,5 см құрайды. Жұтқыншақ пен өңеш сфинктерінен өткеннен кейін, қылыш ауырлық күшінің көмегімен жылдам өтеді, иілгіш өңешті түзеп жасайды. Қылыш жүрек тесігі арқылы кіргенде асқазан өңеш бойынша түзеледі. Кейбір орындаушылар асқазанды тік орналастыру үшін, орындау алдында көп мөлшерде тамақ жейді немесе су ішеді, бұл қылыштың оңай өтуіне жағдай жасайды. Шағын жарақат орындаушының өңеш, асқазан, жүрек, өкпе және қылыш жолына жақын орналасқан басқа да мүшелердің тесілуі, сондай-ақ ішек қан кетуі сияқты ауыр жарақат алуына себеп болуы мүмкін. 1880 жылдан бері қылыш жұтудан 29 адамның қаза болғаны хабарланды. 27 жастағы әйел қылыш жұтуды жаттығу кезінде өткір пышақпен тамағын сырқыратып алғаннан кейін мойын ауруы және бір рет гематемезис (қан құсу) сезінгенін айтты. Жарақат өңеш сфинктерінің төменгі жағында анықталды, пациент жансақтау бөліміне түсіріліп, ішке антибиотиктер және протондық сорғы тежегіштері енгізілді. Ол жақсы жазылып, қылыш жұтудан басқа барлық бұрынғы қызметтеріне оралды.
The performer must first lean the head back, hyper extending the neck, and relax the upper esophageal sphincter (a generally involuntary muscle that contracts the top of the esophagus). Retching must be controlled while the sword, lubricated by saliva, is inserted through the mouth and past the pharynx. According to a study on 8 "normal subjects", the transverse diameter of the pharynx at its smallest point is on average 1.7±0.5 cm. Once past the pharynx and esophageal sphincter, the sword passes swiftly, assisted by gravity, straightening the flexible esophagus. The stomach, at an angle to the esophagus, is brought into line as the sword enters through the cardiac opening. Some swallowers consume a large meal or drink water before performing to give the stomach a more vertical orientation, allowing for easier passage of the sword. A minor injury may predispose the performer to sustaining a more major one, including perforation of the esophagus, stomach, heart, lungs, and other organs in proximity to the path of the sword, or intestinal bleeding. Twenty nine deaths have been reported as a result of sword swallowing injuries since 1880. A 27 year old woman reported neck pain and a single episode of hematemesis (vomiting blood) after pricking her throat while practicing her sword swallowing act with a sharp dagger. The injury was found to be immediately below the esophageal sphincter, and the patient was admitted to intensive care and placed on intravenous antibiotics and a proton pump inhibitor. She recovered well and returned to all previous activities with the exception of sword swallowing.
Медицинаға үлесі
Қилық жұтатын адамдардың қабілеттері медицина ғылымының прогресіне, әсіресе жоғарғы эндоскопияның дамуы мен жетілдіруіне пайдалы болды. 1906 жылы Кремер есімді дәрігер электрокардиограмма жасау үшін электродты қилық жұтатын адамның өңеш арқылы өткізді. Бұл тәсіл көптеген зерттеулерде өте пайдалы екені дәлелденді; жүрекке жақын орналасқан өңештік тіркеу сигналды анықтауды жақсартады. 2003 жылдан 2006 жылға дейін Халықаралық қилық жұтушылар қауымдастығының Дэн Мейері мен Англияның Глостер қаласындағы Глостершир Корольдік ауруханасының радиолог-консультанты доктор Брайан Уиткомб қилық жұтудың әсерлері туралы зерттеу жүргізді. Олардың зерттеу нәтижелері 2006 жылғы 23 желтоқсандағы «Британдық медициналық журналында» «Қилық жұту және оның жанама әсерлері» деген мақала түрінде жарияланды. Бұл жұмыс 2007 жылы Гарвардта медицина саласындағы Иг Нобель сыйлығын жеңіп алды. 2006 жылдың қаңтар айында Дэн Мейер Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Вандербилт университетінің медициналық орталығындағы Вандербилт Сталлворт реабилитациялық орталығының дәрігерлері мен зерттеушілерімен бірге дисфагия немесе ахалазия сияқты жұту бұзылыстарынан зардап шегетін науқастарға көмектесу үшін қилық жұту техникаларын қолдануға болатынын зерттеді. 2007 жылы Дай Эндрюс Джонс Хопкинс университетінің докторы Шарон Капланмен бірге қилық жұтуды ахалазиядан зардап шегетін немесе ауыр мойын жарақатын бастан өткерген науқастарға көмектесу үшін қолдануға болатынын анықтау мақсатында зерттеу жүргізді.
The abilities of sword swallowers have proven useful to the progress of medical knowledge, specifically in the development and advancement of upper endoscopy. In 1906, a doctor named Cremer performed an electrocardiogram by passing an electrode down the esophagus of a sword swallower. This approach has since been proven useful by numerous studies; esophageal recording at a location in proximity to the heart improves signal detection. From 2003 to 2006, a research study on the effects of sword swallowing was conducted by Dan Meyer of the Sword Swallowers Association International and Dr. Brian Witcombe, consultant radiologist at the Gloucestershire Royal Hospital in Gloucester, England. The results of their research were published in "Sword swallowing and its side effects"' in the December 23, 2006 issue of the British Medical Journal. The paper won the team the 2007 Ig Nobel Prize in Medicine at Harvard. In January 2006, Dan Meyer worked with physicians and researchers in swallowing disorders at Vanderbilt Stallworth Rehabilitation Center at Vanderbilt University Medical Center in Nashville, Tennessee to explore whether the techniques involved in sword swallowing could be used to help patients who suffer from swallowing disorders such as dysphagia or achalasia. In 2007, Dai Andrews worked with Dr. Sharon Caplan at Johns Hopkins University on a study to determine whether sword swallowing could be used to help patients who suffer from achalasia, or those who had suffered severe throat trauma.
Гиннес рекордтарының кітабы
2009 жылы ең ұзын семсерді жұтқан Гиннес рекордтарына 58 см (22,83 дюйм) ұзын семсерімен Наташа Верушка ие болды. «Су астында жұтылған ең көп семсер» бойынша Гиннес рекордтық кітабындағы көрсеткіш – 5, және оны Крис Стил 2016 жылдың 13 ақпанында Смокис аквариумында жеткізді. Ол сондай-ақ 2006 жылдың 9 мамырында Австралияның Сидней қаласындағы Мэнли Океан Әлемдік Аквариумында су астында семсерді жұтқан алғашқы адам болды. Ол бұл өнерін тірі акулалармен толтырылған аквариумда орындады. Чейн Хултгрен (ә.к.а. The Space Cowboy) «Бір мезгілде жұтылған ең көп семсер» (24 семсер), «Жоңғарлағанда жұтылған ең көп семсер» (18 семсер), «Бір дөңгелекті велосипедте тепеп тұрып жұтылған ең көп семсер» (3 метрлік велосипедте 3 семсер жұтылған) және «Жұтылған семсерге соққан ең ұзын шартқы» сияқты Гиннес әлемдік рекордтарының ең көп санына ие. Питер Терренге (ә.к.а. Dr Electric) тиесілі және басқарылатын Австралияның ең үлкен Тесла катушкасынан Чейннің жұтқан семсерінің сабына дейінгі электр разрядының ағыны 3 фут 10 дюймді құрады. 62 см-лік семсердің жүзі 2013 жылдың 20 сәуірінде Австралияның Перт қаласында сабына дейін толығымен жұтылды. 2016 жылдың шілде айына қарай The Space Cowboy 44 ресми Гиннес рекордтарын ұстап тұр. Ол Австралияның ең табысты рекордсмені. 2017 жылы Франц Хубер 133 градусқа иілген семсермен «Семсердегі ең үлкен қисық» бойынша Гиннес рекордтық кітабына енді. Брэд Байерс «Бір мезгілде жұтылған және бұрылған ең көп семсер» бойынша Гиннес рекордтық кітабына ие. Ол 10 27 дюймдік семсерді бірінен соң бірін жұтып, содан кейін оның барлығын жұтқаннан кейін 180 градусқа бұрды. Томас Блэкторн бұл семсерді «Семсерлердің Семсері» деп атады. Бұл семсер Гиннес рекордтары бойынша ең көп жұтылған семсер болып табылады және әлемдегі ең танымал 40 семсер жұтушы оны жұтқан. Джонни Стрейндж «Үш минутта жұтылған ең көп семсер» бойынша Гиннес рекордтық кітабына ие. Бұл рекордтық әрекет Гиннес рекордтарының тікелей эфирінде орын алды. 2023 жылы Хизер Холлидей неоновые түтіктерді жұтқан үшін алғашқы титул иегері атанды.
In 2009, the Guinness World Record for longest sword swallowed was achieved by Natasha Veruschka with a 58 cm (22.83 in) long sword. The Guinness World Record for 'Most swords swallowed underwater' is 5 and was achieved at the Aquarium of the Smokies on February 13, 2016 by Chris Steele. He was also the first person to swallow a sword underwater on May 9, 2006 at Manly Ocean World Aquarium in Sydney Australia. He performed this underwater feat in a tank of live sharks. Chayne Hultgren (a. k. a. The Space Cowboy) also holds the most official 'Guinness World Record' for sword swallowing including 'Most swords swallowed at once' (24 swords), 'Most swords swallowed while juggling' (18 swords), 'Most swords swallowed while riding a unicycle' (3 swords swallowed on a 3m tall unicycle) and 'Longest lightning bolt to strike swallowed sword'. The measured distance the stream of electrical discharge traveled from Australia's largest Tesla Coil, owned and operated by Peter Terren (AKA: Dr Electric), to the handle of Chayne's swallowed sword was 3 feet 10 inches. The sword blade measured 62 cm and was swallowed all the way to the hilt on April 20, 2013, at Perth, WA, Australia. As of July 2016 The Space Cowboy currently holds 44 official Guinness World Records. He is Australia's most prolific record breaker. In 2017, the Guinness World Record for "Largest Curve in a Sword Swallowed" was achieved by Franz Huber with a 133 degree curved sword. Brad Byers holds the Guinness World Record for "The Most Swords Swallowed and Twisted at One Time" by swallowing ten 27 inch swords one at a time and then twisting all ten swords 180 degrees in his throat. Thomas Blackthorne made the sword known as "The Sword of Swords". It holds the Guinness World Record for the most swallowed sword and has been swallowed by 40 of the world's most known sword swallowers. Johnny Strange holds the Guinness World Record for the 'Most swords swallowed in three minutes'; this record attempt took place on the Guinness World Record live feed. In 2023, Heather Holliday became the first person to hold a title for swallowing a neon tube.