Хайц Отто Пейтген: Неміс математигі және ғылыми еңбектері

Кіріспе

Неміс математигі Хайнц Отто Пейтген (30 сәуір 1945 жылы Кёльн қаласының жанындағы Нюмбрехттегі Брух қаласында туған) – неміс математигі және 2013 жылдың 1 қаңтарынан 2013 жылдың 31 желтоқсанына дейін Якобс университетінің президенті қызметін атқарды. Пейтген фракталдар, хаос теориясы және медициналық бейнелеу есептеулерін зерттеуге үлес қосты, сондай-ақ фракталдарды кеңінен танымал етуге көмектесті.

Өмір

Пейтген 1965 жылдан 1971 жылға дейін Боннда математика, физика және экономиканы оқыды, 1973 жылы докторлық дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы “Asymptotische Fixpunktsätze und Stabilität” (ағылш. “Asymptotic Fixed Point Theorems and Stability”) деп аталды. 1977 жылы абилитация алғаннан кейін ол Бремен университетінде математика профессоры болды, онда 2012 жылға дейін қызмет етті. Ол жерде ол Динамикалық жүйелер институтын құруға және дамытуға қатысты, онда 1982 жылы математикалық эксперименттер үшін компьютерлік графика зертханасын құрды. 1992 жылдан бастап Пейтген Бремен университетінің Күрделі жүйелер және визуализация орталығы (Centrum für Complexe Systeme und Visualisierung – CeVis) директоры қызметін атқарды. Оның ғылыми-зерттеу мамандықтарына математика, компьютерлік ғылым және медициналық бейнелеу есептеуі, медициналық диагностика және хирургия, әсіресе онкология, сондай-ақ нейродегенеративті және кардиоваскулярлық аурулар кіреді. 1970 жылы мансабының басында ол есептеу алгебралық топологиясына үлес қосты. Кейін 1980 жылдары ол компьютерлік графикада фракталдық геометрияны дамытты, ал 1990 жылдардың басында математика біліміне хаос теориясы мен фракталдық геометрияны енгізіп, АҚШ-та мұғалімдерді даярлаудағы реформаларды жетекшілік етті. Оның мансабының екінші жартысы медицинада, әсіресе радиология мен хирургияда цифрлық қолдануларға толығымен арналды. Пейтген Германия мен АҚШ-та бір мезгілде профессорлық қызметтер атқарды. 1985 жылдан 1991 жылға дейін Бремен университетінде профессорлық қызметпен қатар Санта-Круздегі Калифорния университетінде математика профессоры болды. 1991 жылдан 2012 жылға дейін Флорида Атлантик университетінде математика және биомедицина ғылымдарының профессоры болды. Қазіргі уақытта Бремен университетінен зейнеткерлікке шыққан ол Флорида Атлантик университетінің құрметті профессоры. 1995 жылы ол Бременде Медициналық бейнелеуді есептеу орталығын, MeVis Research GmbH-ді құрды, ол 2009 жылдың басында Фраунгофер қоғамының институты болды және қазір Фраунгофер MEVIS – Медициналық бейнелеуді есептеу институты деп аталады. Пейтген 2012 жылы Бремен университетінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін институт директоры лауазымынан кетті. 1997 жылы Пейтген және оның әріптестері MeVis Medical Solutions AG (de), MMS коммерциялық компаниясын құрды, ол 2007 жылдан бері неміс қор биржасында тіркелген. MMS – бейнеге негізделген медицина, әсіресе цифрлық радиология үшін бағдарламалық өнімдерді өндіретін әлемдегі жетекші тәуелсіз өндірушілердің бірі. Пейтген 2006-2015 жылдар аралығында қадағалау кеңесінің төрағасы болды. Пейтген бірнеше неміс және американдық университеттерінде кафедраларға тағайындалды және Бельгия, Бразилия, Канада, АҚШ, Мексика және Италия университеттерінде қонақ профессор болып қызмет етті. Ол бірнеше сыйлықтарға ие болған кітаптардың авторы, олар неміс, итальян, жапон, қытай, поляк және орыс тілдеріне аударылып, әлемдік бестселлерлерге айналды. Сонымен қатар, ол фракталдық геометрия мен хаос теориясын бүкіл әлемге танытуға көмектескен фильмдер сериясын жасады. Ол бірнеше кәсіби журналдардың редакторлар кеңесінің мүшесі. 1992 жылы Пейтген Еуропа ғылымдар және өнер академиясының мүшесі болып сайланды, ал 2008 жылы Геттинген ғылым академиясының мүшесі болды. 2015 жылы Еуропа ғылымдар және өнер академиясының ІV классы – Табиғат ғылымдарының деканы болып сайланды. 2015 жылы медициналық бейнелеудегі еңбегі үшін Магдебург университетінің құрметті докторлық диссертациясымен марапатталды.

Peitgen studied mathematics, physics and economics from 1965 until 1971 in Bonn, where he received his PhD in 1973. His doctoral dissertation was entitled “Asymptotische Fixpunktsätze und Stabilität” (English: “Asymptotic Fixed point Theorems and Stability”). After receiving his habilitation in 1977, he was awarded a professorship in mathematics at the University of Bremen, where he served until 2012. There, he was involved in establishing and developing the Institute for Dynamical Systems, where in 1982 he set up a computer graphics laboratory for mathematical experiments. Since 1992, Peitgen has served as the director of the Center for Complex Systems and Visualization (Centrum für Complexe Systeme und Visualisierung CeVis) at the University of Bremen. His research specialties include mathematics, computer science and medical image computing, focusing on medical diagnostics and surgery with a particular emphasis on oncology, as well as neurodegenerative and cardio vascular diseases. At the beginning of his career in 1970 he contributed to computational algebraic topology. Later in the 1980s he spearheaded fractal geometry in computer graphics, and in the early 1990s he introduced chaos theory and fractal geometry into mathematics education and spearheaded reforms in teacher training in the US. The second half of his career was almost entirely devoted to digital applications in medicine, in particular in radiology and surgery. Peitgen held professorships simultaneously in Germany and the US. From 1985 until 1991, along with his professorship at the University of Bremen, he was also a professor of mathematics at the University of California, Santa Cruz; and from 1991 to 2012 he was a professor of mathematics and biomedical sciences at Florida Atlantic University. Currently, while retired from the University of Bremen, he is a professor emeritus at Florida Atlantic University. In 1995, he founded the not for profit Center for Medical Image Computing, MeVis Research GmbH, in Bremen, which became a Fraunhofer Society institute at the beginning of 2009 and is now called the Fraunhofer MEVIS Institute for Medical Image Computing. Peitgen left the directorship of the institute in 2012, after he retired from the University of Bremen. In 1997, Peitgen and some of his colleagues founded a commercial company, MeVis Medical Solutions AG (de), MMS, which has been listed on the German stock market since 2007. MMS is one of the world’s leading independent producers of software products for image based medicine, particularly digital radiology. Peitgen served as the Chairman of the Supervisory Board between 2006 and 2015. Peitgen has been appointed to chairs at several German and American universities and has served as a visiting professor at universities in Belgium, Brazil, Canada, the United States, Mexico and Italy. He is the author of several award winning books, which were translated into German, Italian, Japanese, Chinese, Polish, and Russian and became worldwide bestsellers. Moreover, he created a series of films that have helped to publicize fractal geometry and chaos theory around the world. He is co editor of several professional journals. In 1992, Peitgen was elected as a member of the European Academy of Sciences and Arts and in 2008 as a member of the Goettingen Academy of Sciences. In 2015 he was elected Dean of Class IV Natural Sciences in the European Academy of Sciences and Arts. In 2015 he was awarded Dr. Ing. h. c. from the Otto von Guericke Universität Magdeburg for his merits in medical image computing.

Университет басшылығы

2013 жылдың 1 қаңтарында доктор Пейтген Джейкобс университетінің (бұрынғы Халықаралық Бремен университеті, Германия) президенті қызметін қабылдады. Ол бұрынғы президент Жоахим Треуштің орнына келді. 2013 жылдың соңында ол күрт қызметтен кетіп қалды.