Кіріспе

Шотландия жұртының ақсүйек атағы

Карнват графы атағы – Шотландия жұртының ақсүйек атағы, 1639 жылдың 21 сәуірінде Роберт Далзелл, 2-ші Далзелл лорды үшін Далзелл және Либертон лордтарының қосалқы атағымен бірге құрылған. Оның әкесі, сэр Роберт Далзелл, 1628 жылдың 18 қыркүйегінде Далзелл лорды болып тағайындалғанда парламент лорды ретінде ақсүйек атағына көтерілді. Аталған атаулар Ланаркширдегі Карнуат және Эдинбургтегі Либертонға сілтеме жасайды. Далзелл тегі /audio=Dalziel.ogg//d//iː/'/ɛ//l/ deeEL деп айтылады.

Карнуат графлығы

Атақтар Дальцелл атын және гербін алып жүретін кез келген еркек мұрагерге беріледі. Бұл, егер бірінші атақты алған адамның ұрпақтары тоқтап қалса, атақ бірінші иеленушіден тарамайтын ең жас еркек мұрагерге, кім болса да, өтуі мүмкін дегенді білдіреді. Мұрагердің бастапқы иеленушіден тууы қажеттігі туралы әдеттегі талап жоқ. Ең жас еркек мұрагер тек Дальцелл әулетінен болуы және Дальцелл тегі мен гербін ұстауы керек. Осы ерекше құқық бойынша мұрагерлік алғаш рет 1702 жылы төртінші граф қайтыс болғанда орын алды, сол кезде бірінші графтың ұрпақтары тоқтап қалды. Сондықтан, графтық иелік бірінші лордтың ең жас мұрагері және бірінші графтың ағасының шөбересі болған, 3-ші баронет сэр Роберт Дальцеллге өтті. Егер осы ерекше құқық болмағанда, ол тек лордтыққа ие болар еді, ал графтық жойылар еді.

Отбасылық тарихы

Карнуат графының бастапқы ордасы Солтүстік Ланнаркширдегі Матервелл қаласындағы Далзелл үйінде орналасқан. Бұл үлкен Карнуат иелігінің бір бөлігі болды, оның ішінде Далзелл барониясы кірді, оны отбасы он төртінші ғасырдан бері иеленген. Үшінші және төртінші графтар бұл иелікті әкелері мен аталарының Англия азамат соғысы кезінде роялистерді қолдағандары үшін төленген айыппұлдарды төлеу үшін сатуға мәжбүр болды. Оны сэр Джордж Локарт және кейіннен Далзелл барондары Гамильтон атанған Гамильтон отбасы сатып алды. 1643 жылы Шотландия Парламентінің Конвенциясы бірінші графты азамат соғысы кезінде корольге сатқындық жасады деп айыптады. Ол 10 000 фунт стерлинг айыппұл төледі, оның атақтары тәркіленді және 25 ақпан 1645 жылы Шотландия Парламентінің актісімен өлім жазасына кесілді. Аталған акт сондай-ақ "оның заңды ұлы Гавин, Далзелл лорды, әкесі өлгендей, барлық иеліктерді де, граф титулын да иеленеді" деп белгіледі. Оның өлім жазасы орындалмады, сондай-ақ титулдарды жою роялистік ортада мойындалмады. Бірінші граф 1645 жылғы 14 маусымда Насеби шайқасында король Карл I-мен бірге шайқасты, онда граф шайқастың жеңілісіне біршама кінәлі деп есептелді. Король Чарльз әскерін қайта жинауға тырысып, алға жылжыды, бірақ ол солай істегенде граф оның жетектерін ұстап, корольдің қауіпсіздігі үшін қорқып, кері тартып алды. Лорд Карнуаттың бұл әрекеті роялистік әскерлер тарапынан кері шегіну сигналы ретінде қате түсіндіріліп, олардың позициясының күйреуіне әкелді. Әскери тепе-теңдік Парламент жағына шешіліспен ауысты. Бірінші графтың жүрегінен туған немересі Роберт Далзелл, Думфрис округінен Парламент депутаты, 1666 жылғы 11 сәуірде Нова Шотландия барониясында Глена бароны атанды. Сенімсіз дереккөз: дата=2021 жылғы қараша. Ол Құрметті сэр Джон Далзеллдің ұлы, өзі бірінші лордтың кіші ұлы болды. Барондық атақ әкеден балаға беріліп, үшінші барон 1702 жылы графтық атағының ерекше қалдығы арқасында бесінші Карнуат графы болды. Бесінші граф якобиттерге жақын болды және 1715 жылғы сәтсіз көтерілісте, «Он Бес» немесе Лорд Мардың көтерілісі деп белгілі болған көтерілісте Джеймс Стюарт, Ескі Претенденттің пайдасына Мар графына қолдау көрсетті. Көтерілістегі рөлі үшін Ганновер үкіметі 1716 жылы Лорд Карнуатқа қарсы сатқындық актісін қабылдады. Ол өлім жазасына кесіліп, оның титулдары мен қалған мүліктері тәркіленді. Өлім жазасы кейін 1717 жылғы Кешірім актісіне сәйкес жеңілдетілді. Аталған акт 1826 жылғы 26 мамырда Парламент актісімен күшін жойды, оның немересі генерал-лейтенант Роберт Александр Далзеллдің пайдасына бұл акт қабылданды және титулдар оған қайтаруланды.

Ескерту

Кейбір басылымдарда графтардың нөмірлері көбірек болады, себебі олар жоғарыда аталған үш адамды да есепке алады, олар мұрагерлікке ие болғанмен, титул жойылған кезде оны заңды түрде ала алмады. Ал кейбір бұрынғы басылымдарда бірінші лордты да бірінші граф деп қате нөмірлеген жағдайлар бар. Жоғарыда көрсетілген графтардың нөмірленуі 1915 жылы «Лондон газетінде» жарияланған баронеттердің ресми тізімінде қолданылған қазіргі заманғы нөмірлеумен толық сәйкес келеді.