Кіріспе

Жалғастырылған климат моделі

HadCM3 (Hadley Centre Coupled Model, 3 нұсқасы) – Ұлыбританиядағы Hadley орталығында жасалған атмосфера-мұхиттың жалпы айналымы (AOGCM) моделі. Бұл модель 2001 жылғы IPCC үшінші бағалау есебінде қолданылған маңызды модельдердің бірі болды. Hadley орталығында және басқа жерлерде (оның ішінде оның бұрынғы нұсқасы HadCM2) жасалған бұрынғы AOGCM-дерден өзгеше, HadCM3-ке жақсы симуляция жасау үшін қосымша ағынды реттеудің қажеті жоқ (океан бетіндегі "жасанды" жылу және тұщы су ағындары). HadCM3-тің жоғары мұхит ажыратымдылығы – бұл маңызды фактор; басқа факторларға атмосфералық және мұхиттық компоненттердің жақсы үйлесімділігі, сондай-ақ мұхит араласу схемасының жақсартылуы (Gent және McWilliams) жатады. HadCM3 мың жылдан астам уақытқа дейін симуляциялар жасау үшін қолданылды, нәтижесінде беткі климатта аз ауытқу байқалды. HadCM3 екі компоненттен тұрады: атмосфералық модель HadAM3 және мұхит моделі HadOM3 (оның құрамында теңіз мұзы моделі де бар). Симуляциялар 360 күндік күнтізбемен жүргізіледі, онда әр ай 30 күннен тұрады.

Атмосфералық модель (HadAM3)

HadAM3 – бойлық және ендік бойынша 3,75 × 2,5 градус көлденең ажыратымдылығы бар тор нүктесі моделі. Бұл нүктелер арасындағы шамамен 300 км қашықтыққа сәйкес келеді және спектрлік модельдегі T42 қиылымымен салыстыруға болады. Скалярлық (қысым, температура және ылғал) торда 96 × 73 тор нүктесі бар; векторлық (жел жылдамдығы) тор тор ұяшығының 1/2 бөлігіне ығыстырылған (Аракава B торына қараңыз). Гибридті (сигма және қысым) координаттар жүйесін пайдалана отырып, тік бағытта 19 деңгей бар. Уақыт аралығы 30 минутты құрайды (динамикада әрбір уақыт аралығында үш қосалқы уақыт аралығы бар). Полюстерге жақын жерлерде, CFL критерийына байланысты тұрақсыздықтарды болдырмау үшін өрістер Фурье сүзгісінен өтеді. Бұл PRECIS (Әсерлерді зерттеу үшін аймақтық климатты ұсыну) моделінің негізі, сондай-ақ Climateprediction.net үлестірілген есептеу жобасының атмосфералық құрауы.

Мұхит моделі (HadOM3)

Мұхит моделі 1,25 × 1,25 градус ажыратымдылыққа, 20 деңгейге және бір сағаттық уақыт қадамына ие. Осылайша, әрбір атмосфералық тор нүктесіне алты мұхит тор нүктесі сәйкес келеді. Екі модельді біріктіруді жеңілдету үшін торлар бірімен-бірі сәйкестендірілген, ал мұхиттың жағалау сызығы атмосфералық торға сәйкес етіледі.

Қоспа

Атмосфералық модель бір күн бойы жұмыс істейді, атмосфера-мұхит интерфейсіндегі жылу, ылғал және импульс ағындары жинақталады. Содан кейін мұхит моделі бір күн бойы жұмыс істейді, кері ағындар жинақталады. Бұл, модель жұмыс істеудің барлық уақыты бойы қайталанады. Бұрынғы HadCM2 моделінен өзгеше, ағын түзетуі қажет емес – модельдің климаты тұрақты болып қалады және маңызды өзгерістерге ұшырамайды. Ағын түзетуінің болмауы, IPCC-нің Екінші бағалау есебінен бергі модельдеудегі маңызды жетістіктердің бірі деп аталады. Мұхит моделі примитивті (мұхит ағындары) динамикасымен термодинамикалық динамикалық теңіз мұзы моделін қамтиды.

Слаб модель (HadSM3)

Атмосфералық модель толық динамикалық мұхит емес, қарапайым "жабық мұхитпен" байланыстырылуы мүмкін. Бұл толық модельге қарағанда жылдам (және аз жадты қажет етеді), бірақ мұхиттың динамикалық кері байланыстары жоқ, ал олар 2100 жылға дейінгі климаттың өзгеруін болжау үшін қолданылатын толық байланысты мұхит-атмосфера модельдеріне енгізілген. Жабық модельді калибрлеу кезеңі қажет, онда мұхит температурасы климатологиялық мәліметтерге сәйкес ұсталады, ал ол "ағын түзетуін" есептейді, яғни модель мұхитын тепе-теңдікте ұстау үшін қажетті қосымша мұхит-атмосфера ағындары (модель мұхиты ағымдарды қамтымайды; бұл ағындар жоғалған ағымдар тасымалдайтын жылудың орнын ауыстырады). Осы калибрлеу кезеңінен кейін модельді климаттық режимде іске қосуға болады.