Кіріспе

Үндістанның мемлекеттік басқаруды тоқтату туралы заңы Үндістанда Президент (немесе Губернатор) билігі - бұл мемлекеттік басқаруды тоқтату және штатта тікелей Одақ үкіметінің билігін орнату. Егер мемлекет конституциялық ережелерге сәйкес жұмыс істей алмаса, онда Орталық үкімет мемлекеттік басқаруды тікелей өз қолына алады. Кейіннен атқарушы билік орталықтан тағайындалған губернатор арқылы жүзеге асырылады, ол басқа әкімшілерді тағайындауға құқылы. Әкімшілер, әдетте, мемлекеттік емес, зейнеткерлік қызметшілер. Егер мемлекеттік үкімет дұрыс жұмыс істесе, оны сайланған министрлер кеңесі басқарады. Кеңесті мемлекет басшысы - бас министр басқарады; губернатор тек конституциялық басшы болып табылады. Алайда, Президент билігі кезінде Министрлер кеңесі таратылады, кейіннен бас министрдің лауазымы босатылады. Сонымен қатар, Видхан Сабха тоқтатылады немесе таратылады, сондықтан жаңа сайлау қажет. 2019 жылға дейін Джамму және Кашмир штатының конституциясында 92-бап бойынша губернаторлық биліктің ұқсас жүйесі болған. Мемлекет басшысы Үндістан Президентінің келісімін алғаннан кейін, алты айға дейін губернаторлық билікке рұқсат беретін жарлық шығарды, содан кейін Үндістан Конституциясының 356-бабы бойынша президент билігі енгізілуі мүмкін. 370-бапты алып тастағаннан кейін, 2019 жылғы "Джамму және Кашмирді қайта ұйымдастыру туралы" Заңның 73-бабы бойынша (Индия Конституциясының 356-бабы одақтық аумақтарға қолданылмайды) Джамму және Кашмирде Президент билігі қолданылады. 1994 жылы "С. Р. Боммай қарсы Үндістан" деген маңызды шешім шығарылғаннан кейін Үндістанның Жоғарғы Соты Президент билігін еркін қолдануды шектеді.

Заң шығарушы жиналысы бар Одақ аумақтарында салық салу

356-бап одақтық территорияларға қолданылмайды, сондықтан заң шығару жиналысы бар әр түрлі одақтық территорияларда Президенттік үкімді енгізудің көптеген тәсілдері бар.

Сын

356-бапта егер азаматтық тәртіпсіздіктер туындаса және штат үкіметі оны тоқтатуға шамасы келмесе, Одақ үкіметіне штат билігін жүзеге асыру үшін кең өкілеттіктер берілген. Бұл баптың мақсаты – елдің бірлігі мен тұтастығын сақтау үшін Одақ үкіметінің құзыретін арттыру болғанымен, орталықтағы биліктегі партиялар оны жиі теріс пайдаланып, саяси қарсыластары басқаратын штат үкіметтерін таратуға сылтау ретінде қолданды. Сондықтан көптеген адамдар оны федеративтік мемлекеттік жүйеге қауіп деп санайды. 1950 жылы Үндістан Конституциясы қабылданғалы бері Одақ үкіметі осы бапты 134 рет қолданып, Президенттік билікті орнату арқылы сайланған штат үкіметтерін таратып келді. Бұл практика Индира Ганди үкіметі мен төтенше жағдайдан кейінгі Джаната партиясы кезінде жиі орын алды. 1966-1977 жылдар аралығында Индира Ганди үкіметі түрлі штаттарда 39 рет Президенттік билікті енгізген. Сол сияқты, төтенше жағдайдан кейін билікке келген Джаната партиясы Конгресс басқарған 9 штатты Президенттік билікке көшірді. 356-бап Үндістан саясатындағы федералдық құрылым туралы кең пікірталас тудыратын басты мәселе болып келді. 1983 жылғы Орталық пен штаттар арасындағы қатынастар жөніндегі Саркария комиссиясының баяндамасында 356-бапты «штаттағы конституциялық механизмнің бұзылуын болдырмау немесе түзету үшін барлық басқа да мүмкіндіктер таусылғанда, соңғы шара ретінде, өте сирек және төтенше жағдайларда ғана» қолдану керек деп ұсынды. Б.Р. Амбедкар оның «өлі әріп» сияқты болатынын (яғни, сирек қолданылатынын) айтқан.