Ма Хайдэ: Америкалық дәрігер және Қытай революциясының қолдаушысы
Ma Haide
Ма Хайде – америкалық дәрігер, Қытайда коммунистерді қолдаған. Ливан-Америкалық отбасында дүниеге келген, медициналық тәжірибесі мен өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ливан-американдық дәрігер, Қытайда тәжірибе жасаған және коммунистерді қолдаған Ма Хайде (26 қыркүйек 1910 – 3 қазан 1988), туған аты Шафик Джордж Хатем (جورج شفيق حاتم), – Қытайда медицинамен айналысқан американдық дәрігер.
Lebanese American doctor who practiced in China and supported the Communists
Ma Haide (; September 26, 1910 – October 3, 1988), born Shafick George Hatem (جورج شفيق حاتم), was an American doctor who practiced medicine in China.
Отбасы және ерте өмірі
Шафик Джордж Хатем Нью-Йорк штатының солтүстігінде ливандық-американдық отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Нахум Салама Хатем 1902 жылы Ливанның Метан тауларындағы Хаммана ауылынан АҚШ-қа көшіп келіп, Массачусетс штатының Лоренс қаласындағы тоқыма фабрикасында жұмыс істеді. 1909 жылы Ливанға сапар барысында Нахум Баханес ауылынан шыққан, одан екі жас кіші Тамам Жозефке үйленді. Джордж Хатемнің ата-анасы марониттер тегінен шыққан. Бірақ, қазіргі заманғы өмірбаяндар бойынша, бұл қате түсінік болған, тіпті Джордж Хатемнің өмірінде де жиі кездесетін еді. Олар үйленгеннен кейін Хатем отбасы Нью-Йорк штатының Буффало қаласына көшіп келді, онда Нахум болат зауытында жұмыс істеді. Буффалода 1910 жылдың 26 қыркүйегінде олардың тұңғыш баласы Джордж дүниеге келді. Ол 1927 жылы Гринвилл орта мектебін үздік бітіруші ретінде аяқтады. Хатем Солтүстік Каролина университетінде медицинаға дайындық сабақтарына қатысты, сонымен қатар «Диалектика» және «Филантропиялық» қоғамдарының мүшесі болды. Одан кейін ол Бейруттегі Америка университетінде және Женева университетінде медицина оқыды. Женевада «Шаг» деген лақап атымен танымал болған ол Шығыс Азия студенттерімен танысып, Қытай туралы көп мәлімет алды. Бір досының ата-анасынан алған қаржылық көмекпен ол бірнеше адаммен бірге Шанхайға барып, жыныстық аурулармен күресу және мұқтаждарға негізгі медициналық көмек көрсету үшін медициналық практика ашты.
Shafick George Hatem was born into a Lebanese American family in upstate New York. His father Nahoum Salaama Hatem moved to the United States from the village of Hammana in the Metn mountains of Lebanon in 1902, to take a job at a textile mill in Lawrence, Massachusetts. In 1909, on a trip to Lebanon, Nahoum married Thamam Joseph, a woman two years younger from the village of Bahannes. George Hatem's parents were of Maronite background. but according to modern biographers, that was a misconception, although quite common even during George Hatem's life. Soon after being married, the Hatem family moved to Buffalo, New York, where Nahoum took a job at a steel mill. It was in Buffalo where their first child, George, was born on September 26, 1910. He graduated as valedictorian of the 1927 class of Greenville High School Hatem focused on pre med classes at the University of North Carolina, where he was a member of The Dialectic and Philanthropic Societies. He then studied medicine at the American University in Beirut and the University of Geneva. While in Geneva, "Shag", as he was then nicknamed, became acquainted with students from East Asia, and learned much about China. With financial help from the parents of one of his friends, he and several others set off to Shanghai to establish a medical practice to concentrate on venereal diseases, as well as basic health care for the needy.
Шанхай
1933 жылғы 3 тамызда Хатем әріптестері Лазар Кац пен Роберт Левинсонмен бірге Триестіден Азияның бірнеше портына, оның ішінде Сингапур мен Гонконгқа барып келді. 5 қыркүйекте үш жас американдық дәрігер Шанхайға қонды. Хатем Шанхайда практикасын ашып, өзін Ма Хайте (Ма Хайде) деп атады. Шанхайды және оның теңсіздіктерін таныған сайын, ол көргендерін түсіндіруге көмектесетін үш адаммен танысты: белгілі журналист Агнес Смедли, Жаңа Зеландиялық белсенді Реви Аллей және солшыл көзқарасты жақтаушылардың арасындағы басты тұлға – Сунь Ятсеннің жесірі Сонг Чинлин. Реви Аллей келесі елу жылға оның досы мен ұстазы болды, Сонг маңызды таныстырулар жасады, ал Хатемнің қоғамдық денсаулық салмағы туралы жазбаларын оқыған Смедли оны Лю Динмен таныстырды. Қытай коммунистерімен байланыс жасаған Лю, Хатемнің бойын оятқан «жас қызыл инженер» деп сипатталды. 1936 жылға қарай Шанхайдың жемқорлығына көңілі толып, әлемнің фашизмге бет бұруынан алаңдаған Хатем Испанияға Республикалық үкіметке көмектесуге немесе Солтүстік-Шығыс Қытайдағы коммунистік қозғалысқа қосылуға шешім қабылдады. Ол практикасын жабып, бұрынғы коммунистік байланыстардың көмегімен Гоминьдан шебінен өтіп, Мао Цзэдунның коммунистік әскерлеріне медициналық көмек көрсету үшін жасырын жеткізілді.
On August 3, 1933, Hatem with colleagues, Lazar Katz and Robert Levinson, boarded a ship in Trieste that took him to several ports in Asia, including Singapore and Hong Kong. On September 5, the three young American doctors landed in Shanghai. Hatem set up the practice in Shanghai, and changed his name to Ma Hai te (Ma Haide). As he came to know Shanghai and its inequalities, he also came to know three people who shaped the ideas he used to interpret what he saw: the well known journalist, Agnes Smedley, the New Zealand activist Rewi Alley, and the presiding figure among left wing sympathizers, Soong Ching ling, the widow of Sun Yat sen. Rewi Alley was to be his friend and mentor for the next five decades, Mme. Soong was to provide key introductions, and Smedley, who heard of Hatem by reading one of his pamphlets on public health, introduced him to Liu Ding. Liu, a liaison for the Chinese Communists, was described as a "young Red engineer" who awakened Hatem's heart. By 1936, disgusted by the corruption of Shanghai and alarmed by the world drift towards fascism, he decided that he would either go to Spain to support the Republican government or join the communist movement in Northeast China. He closed his practice and, with the help of the earlier established Communist contacts, was smuggled across Kuomintang lines to provide medical service to Mao Zedong's Communist troops.
Яньань
1936 жылдың жазында Ма коммунистердің Баоаньдағы (қазіргі Жидан) штаб-пәтеріне, коммунистер бақылайтын Шанси-Ганьсу-Нинся шекара аймағының уақытша астанасына барды. Оған американдық журналист Эдгар Сноу ілесіп жүрді. Хатемнің өтініші бойынша ол Сноудың танымал "Қытай үстіндегі қызыл жұлдыз" кітабының бірінші басылымында тікелей аталмады. Ол сол жерде Батыста білім алған дәрігер ретінде анонимді түрде кездеседі, ол Маоның қандай да бір құпия аурудан қайтыс болуы мүмкін емесін тексеріп, сол кездегі қауесетті жоққа шығарды. 1937 жылы Жапониямен соғыс күшейгенде, Ма Хайди Сун Цзинлинге, Агнес Смедлиге және басқа да белгілі тұлғаларға жапон әскерлерімен күресіп жатқан коммунистік әскерлерге шетелдік медициналық қызметкерлерді жұмылдыруды ұйымдастыру туралы өтініштер жіберді. 1938 жылдың наурыз айының соңында Бетюн Янаньға келгенде, ол Норман Бетюнмен кездескендердің бірі болды және Бетюнға майдан мен аймақта медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыру жұмысын бастауға көмектесті. Ол 1944 жылдың шілдесінде американдық азаматтық және әскери топ – Дикси миссиясы Янаньға келген кезде қатысты. Америкада туған дәрігермен кездескен көптеген американдықтарды оның тұлғасы таңқалдырып, қуантты. Миссия туралы көптеген есептерде Хайдиге сілтеме жасалады. Топтың "Док Ма" деп білетін Ма, мерзімімен майор Мелвин Касбергке коммунистік аумақтардағы медициналық көмектің жағдайын зерттеуде көмектесетін.
In the summer of 1936, Ma travelled to the Communist headquarters at Bao'an (present day Zhidan), temporary capital of the Communist controlled Shaanxi Gansu Ningxia Border Region. He was accompanied by the pioneering American journalist Edgar Snow. At Hatem's request, he was not explicitly mentioned in the first edition of Snow's famous book, Red Star Over China. He is there anonymously as a Western trained doctor who had examined Mao and determined he was not dying of some mysterious disease, which was the rumour at the time. As the war with Japan started in earnest in 1937, Ma Haide sent requests to Soong Ching ling, Agnes Smedley, and other notables to organize recruitment of foreign medical personnel for the communists' troops fighting the Japanese armies in northern China. He was among those meeting Norman Bethune when Bethune arrived to Yan'an in late March 1938, and was instrumental in helping Bethune get started at his task of organizing medical services for the front and the region. He was present at Yan'an, when the Dixie Mission, an American civilian and military group, arrived in July 1944. Ma was a source of surprise and comfort for many of the Americans when they met the American born physician. Many accounts of the mission make reference to Haide. Known commonly to the group as "Doc Ma," Ma periodically assisted Major Melvin Casberg in studies of the state of medical treatment in the Communist territories.
Соғыстан кейінгі өмір
1949 жылы коммунистер жеңіске жеткенге дейін Ма дәрігер болып жұмыс істеді, содан кейін халық денсаулығы саласындағы қызметкер болды. Ол Қытай Халық Республикасының азаматтығын алған тұңғыш шетелдік азамат болды. Соғыстан кейінгі Қытайда жалпақ исік және көптеген жұқпалы ауруларды жоюға үлкен үлес қосты, осы еңбегі үшін 1986 жылы қоғамдық қызмет көрсеткені үшін Ласкер сыйлығымен марапатталды. Қытай Халық Республикасында сенім мен билікке ие болған, Қытайда тумаған аз ғана адамның бірі болды. Оның қытайша есімін шамамен "Ат" (тегі, қытайлық мұсылмандардың арасында кең таралған) және "Теңізден келген ізгілік" (аты) деп аударуға болады. 1950 жылдары Маға құпия түрде Қытай азаматтығы берілді, бірақ ол 1960 жылдарға дейін американдық паспортын сақтап қалды. Қытайдағы ең қадірленген америкалық ретінде танылғанына қарамастан, Мәдени революция кезінде "буржуазиялық құл" деп жала жапты. 1988 жылдың 3 қазанында Ма Пекин қаласында 78 жасында дүние салды. Ол Қытайдың Пекин қаласындағы Бабаошань революциялық зиратына жерленген.
Ma remained a doctor with the Communists until their victory in 1949, afterwards becoming a public health official. He was the first foreigner granted citizenship in the People's Republic of China. He is credited with helping to eliminate leprosy and many venereal diseases in post war China, for which he received the Lasker Award for public service in 1986. He was one of the few persons who were not born in China to hold a position of trust and authority in the People's Republic of China. His Chinese name can be loosely translated to mean "Horse" (last name, commonly used by Chinese Muslims) and "Virtue From the Sea" (first name). In the 1950s, Ma was secretly granted Chinese citizenship, but he retained his American passport until the 1960s. Despite his reputation as the most loved American in China, he was denounced during the Cultural Revolution as a "bourgeois lackey." On October 3, 1988, Ma died in Beijing at the age of 78. He is buried at the Babaoshan Revolutionary Cemetery in Beijing, China.