Кіріспе

Мысырлық хирург, доктор Нагиб Паша Махфуз (نجيب باشا محفوظ / ALA LC: Nagīb Bāshā Maḥfūẓ; 5 қаңтар 1882 – 25 шілде 1974) Египетте акушерлік және гинекологияның негізін қалаушысы ретінде белгілі және акушерлік фистула саласындағы алғашқылардың бірі болды.

Ерте өмір

Махфуз 1882 жылдың 5 қаңтарында Мысыр дельтасының Мансура қаласында копт христиан отбасында дүниеге келді.

Білім

1898 жылы Каср-Эль-Айн медицина мектебіне қабылданды, онда оқытуды негізінен көрнекті еуропалық профессорлар жүргізді. Осы кезде Каср-Эль-Эйни ауруханасында акушерлік және гинекология бөлімі болған жоқ, ал ол қатысқан жалғыз босану жағдайы "ана мен баланың екеуі үшін де қайғылы аяқталды".

1902 жылы Мысырда холераның таралуы

1902 жылдың маусым айында Махфуз соңғы жылғы емтиханға дайындалып тұрғанда, Мысырда холера індеті басталып, эпидемиямен күресу үшін медицина студенттері жұмылдырылды. Медициналық институт жабылып, емтихандар кейінге шегерілді. Махфуз бастапқыда Жоғарғы Мысырдан келген күдікті науқастарды тексеру үшін Каир теміржол станциясына жіберілді. Махфуз Денсаулық сақтау департаментінің бас директорына барап, Ассиют қаласына жақын, Жоғарғы Мысырдағы Муша ауылына жіберуді сұрады. Бұл ауыл аса қауіпті дерттен қатты зардап шеккен еді, және сол ауылға жәрдем беруге келген дәрігер де осы аурудан көз жұмған болатын. Мушада жас Махфуз холерадан қайтыс болғандардың себебін шаруаның үйіндегі ластанған құдыққа байланыстырды. Құдық табылғаннан кейін бір апта ішінде Мушадағы холера індеті тоқтатылды, яғни он тоғыз жасар медицина студенті, ең білікті және тәжірибелі британдық Денсаулық сақтау департаментінің мамандарының күші жетпеген жерде табысқа жетті. Кейіннен Махфуз Жоғарғы Мысырдағы Дейроут қаласында, сондай-ақ Александрияда холерамен күресте де осындай жетістіктерге қол жеткізді.

Мысырдағы алғашқы акушерлік және гинекология бөлімі

Махфуз 1902 жылдың желтоқсанында дәрігер дипломын алды, тоғызыншы сыныптың үздігі болды. 1904 жылы, Суэц ауруханасында екі жыл қызметтенгеннен кейін, ол Каср-Эль-Айн ауруханасына анестезиолог болып тағайындалды. Каср-Эль-Айн ауруханасында акушерлік немесе гинекология бөлімі болмағандықтан, Махфуз апта сайын гинекологиялық амбулатория ашты. Бұл үлкен табысқа ие болды, нәтижесінде екі палата акушерлік және гинекологиялық пациенттерге бөлінді, осылайша Мысырдағы алғашқы акушерлік және гинекология бөлімі құрылды. Махфуз қиын босанумен айналысуда көп тәжірибе жинады, ішінара үйлерінде әйелдерді босандырған дәрігерлермен жасасқан келісім арқасында: олар қиын босануға тап болғанда, дәрігерлер Махфузды шақыратын. Ал ол пациенттің үйіне барып, ең қиын жағдайларды ақысыз шешуге көмектесетін. Келесі он бес жыл ішінде Махфуз өз үйлерінде шамамен екі мың қиын босануға тап болған әйелге көмек көрсетті. Осы уақыт ішінде ол аптасына тек екі түнді ғана өз үйінде ұйықтағанын еске алады. 1911 жылы қиын босанудан кейін Нағиб Махфуз дүниеге келген балалардың бірі оның құрметіне осы атпен аталып, кейін әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты, атақты романист Нағиб Махфуз болды.

Карьералық өрлеу

Нагиб Махфуз 1929 жылдың қаңтарында Каср-Эль-Айн ауруханасында акушерлік және гинекология профессоры болып тағайындалды, ол 1942 жылдың қаңтарында зейнетке шығу жасына жеткенше осы лауазымды атқарды. Оның Каср-Эль-Айндегі қызмет мерзімі акушерлік және гинекология бөлімінің барлық қызметкерлерінің бірауыздан сұранысы бойынша бес жылға ұзартылды. Махфуз сонымен қатар Мысыр Корольдік отбасының акушер-гинекологы болды. Оның несеп және ішек фистулаларын хирургиялық жолмен емдеудегі новаторлық еңбегі оған және Каср-Эль-Айн ауруханасына халықаралық даңқ әкелді. Оның саласындағы жетекші мамандар Каср-Эль-Айн және Копт ауруханаларында фистулаларды жөндеуін көру үшін Мысырға арнайы келді, сондай-ақ оны Лондон, Оксфорд, Эдинбург, Женева және Лозанна университеттерінде лекция оқуға және операцияларының фильмдерін көрсетуге шақырды.

Ана мен балаға көмек көрсету

Қаср әл-Айн ауруханасында босандыру бөлімінің болмауы Нагиб Махфуздың жұмысына үлкен тосқауыл болды. Оның тырашаң еңбегі мен талмай үгіттеуінің арқасында Мысырдағы алғашқы босандыру орталығы Қаср әл-Айнде құрылды. Махфуз медбикелік және акушерлік мектебін қайта ұйымдастырып, оннан астам жыл бойы студенттеріне жалпы медбикелік және акушерлік пәндерін оқытты. Оның жетекшілігімен мыңнан астам акушерлер бітірді. Оның медбикелік және акушерлік туралы екі кітабы студенттер көп жыл бойы пайдаланды. 1919 жылы ол жоғары деңгейде дайындалған акушерлерге әйелдерді өз үйлерінде босануға рұқсат беретін жаңа жобаны бастады, бұл Англияда осыған ұқсас бағдарлама басталғанға дейін бір жыл бұрын болды. 1919 жылы Махфуз Мысырдағы алғашқы жүктілікке дейінгі клиникаларды Қаср әл-Айндегі босандыру ауруханасында және Каирдің мұқтаж аймақтарында ашқан орталықтарда енгізді. Содан кейін ол Қаср әл-Айн ауруханасында балалардың денсаулығын сақтау бөлімін құрды, бұл Мысырдағы алғашқысы болды. Одан кейін ел бойынша ана мен балаға арналған көптеген орталықтар ашылды.

Махфуз акушерлік және гинекология мұражайының негізі

Нагиб Махфуз 1928 жылы Акушерлік және гинекология мұражайын ашты. 1930 жылға қарай, ол өзінің операцияларынан алынған акушерлік және гинекология саласындағы ең сирек үш мың үлгіні жинауға қол жеткізді. Ол оларды сақтаған және кейіннен 1932 жылы өзінің атымен аталатын мұражайды Каср Эль-Айни медицина мектебіне сыйлық ретінде табыс етті. 1945 жылы Англия Корольдік Акушерлер мен Гинекологтар колледжінің президенті сэр Эрдли Холланд бұл мұражайды "тамаша жинақ" және "оның негізін қалаушының есіміне тұрғызылған керемет ескерткіш" деп сипаттады. Махфуз Эйн Шамс, Александрия, Ассиут және Хартум университеттерінің мұражайларына үлгілер берді. Каср-Эль-Айни медицина мектебіндегі Нагиб Махфуз Акушерлік және Гинекология мұражайы 2018 жылы жаңартылып, қайта ашылды.

Жарияланымдар

Нагиб Махфуз несеп және нәжіс фистулалары, омыртқа аналгезиясы, миома, жатырдан тыс жүктілік, гинекологиялық қатерлі ісіктер, кіші кезең инфекциялары және кесарево кесу сияқты кең ауқымды тақырыптар бойынша өнімді автор болды. Оның ең үлкен жетістіктерінің бірі – 1949 жылы үш томдық түрінде жарық көрген Махфуз акушерлік және гинекологиялық мұражайының атласы. Атлас Махфуз атындағы акушерлік және гинекология мұражайынан табылған барлық материалдардың суреттері мен слайдтарын қамтыды. Сэр Эрдли Холланд бұл атласты «акушерлік және гинекология саласындағы ең жақсы кітап» деп атады. Оның басқа да белгілі кітаптарының қатарында 1935 жылы жазылған «Египеттегі медициналық білім беру тарихы» кітабы бар. Сонымен қатар, ол «Гинекология негіздері» және «Акушерлік өнері» кітаптарын араб тілінде жазды.

Құрметтер

1919 жылы Нагиб Махфузға Нил ордені табысталды. 1935 жылы ол Англия Корольдік акушерлік және гинекологиялық колледжінің құрметті мүшесі болып сайланды, бұл құрмет бір уақытта бес көрнекті дәрігерге ғана беріледі. 1937 жылы ол Англия Корольдік дәрігерлер колледжінің және Нью-Йорк Медицина академиясының мүшесі атанды. Сол жылы оған Мысырдағы азаматтық тұлғаға берілетін ең жоғары құрмет – паша атағы берілді. 1943 жылы Англия Корольдік хирургтар колледжі сэр Уинстон Черчилльді, Чан Кай-шекты және профессор Нагиб Махфузды колледждің құрметті мүшелері етіп сайлады, бұл Корольдік колледж бере алатын ең жоғары награда. Махфуз Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көлік жоқтығынан Лондонға бара алмағандықтан, Корольдік хирургтар кеңесі ерекше жағдайда Нагиб Махфузға Каирде диплом табыстады. 1947 жылдың 1 шілдесінде Англия Корольдік медицина қоғамы профессор Нагиб Махфузға, пенициллинді ашқан сэр Александр Флемингпен және атом ғалымымен бірге құрметті стипендиясын берді. Сол жылы Махфузқа Эдинбург Корольдік гинекология және акушерлік қоғамының құрметті стипендиясы да табысталды. Нагиб Махфуз 1951 жылы білім медалімен және король Фаруктың медицина ғылымдары саласындағы сыйлығымен марапатталды. 1956 жылы Корольдік акушерлік және гинекологиялық колледж Махфузды Флетчер Шоу еске алу лекциясын оқуға шақырды, бұл құрмет тек колледж мүшелеріне ғана беріледі, «олардың зерттеулері акушерлік және гинекология саласындағы маңызды прогреске үлес қосатын болар еді». Лекцияға қатысуға келіп түскен өтініштердің саны көп болғандықтан, лекция колледждің лекциялық залынан Лондон Корольдік медицина қоғамына көшірілді. 1960 жылы президент Гамал Әбдел Насер Махфузға Бірінші дәрежелі Еңбек орденін және Ғылым саласындағы Мемлекеттік арнайы сыйлықты табыстады. Президент Анвар Садат оған постүндеміздік жоғары наградасын берді.

Жеке өмір

Нағиб Махфуз 1911 жылы Файка Әзмиге үйленген. Олардың бір ұлы мен төрт қызы болған. Ол 92 жасында 1974 жылғы 25 шілдеде дүниеден озған.