Кіріспе

Каледен – Британ Колумбиясының оңтүстік-орталық аймағындағы Оканаган өңірінде, Скаха көлінің батыс жағалауының орта тұсында орналасқан құрылмаған елді мекен. BC Highway 97 тас жолының жанында орналасқан, Пентиктон қаласынан оңтүстікке қарай жолмен шамамен орналасқан.

Ауыл шаруашылығы

Кез келген 1875 жылы Томас (Том) Эллистің малдары Калден төбесінде жайылып жүрді. Алғашқы кавказдық қоныс аударушы (Шоумейкер) болашақта Junction Ranch аталған шаруашылықта егін өсірді, ол BC магистралі 3A қиылысынан оңтүстік-батысқа қарай созылды. 1891 жылы осы жерді алдын ала сатып алған Ричард Хайндс бірнеше жыл бойы White Lake Rd қиылысында аялдама ұйымдастырды. 1899 жылы ол мүлікті Базель Лоуренске сатты, ол кейіннен шығысқа қарай жатқан жерді де сатып алды. 1895 жылы оңтүстікке қарайғы жерді алдын ала сатып алған Дугальд Гиллеспи әртүрлі жеміс ағаштарынан тұратын шағын бау отырғызды. 1900 жылы ол Маррон көлінің етегінде шағын бөгет салып, аудандағы алғашқы суару жүйесін құрды. Ол сондай-ақ, батыс және оңтүстікке қарайғы кеншілерге қызмет көрсететін жүк тасымалдау бизнесін жүргізді. Солтүстікке қарай, Banbury Green/Point аймағында 1895 жылы R. J. Cheeseman жерді сатып алды, және Cheeseman Point аты көп жылдар бойы сақталды. Кейіннен сатып алушы Дуглас Дьюар өзінің жерлерін Banbury деп атады. 1906–1909 жылдары Джеймс (Джим) Ричи өзінің және туыстары мен достарының атынан бүгінгі қоныстың барлық жерін сатып алды. 1908 жылы оның серіктестігі – Kaleden Development Company (KDC) суару жүйесін орнатуға кірісті. Су Shatford Creek-тегі бөгеттен құбырлар мен арналар арқылы Marron Creek-тің батысына дейін ағылды, онда бетонды су тарту құрылысы салынды. Келесі жылдары және Kaleden Irrigation District сумен жабдықтауды өз қолына алғаннан кейін түрлі жаңартулар жасалды. 1910 жылы Джим Харрисон, Гарри Корбит және А. С. Хэтфилд серіктестік құрып, алғашқы жылы шамамен 27 000 ағаш отырғызды, олардың көп бөлігі жеке меншік иелері үшін болды. 1911 жылы Х. Х. Уитакер бұл жұмысты сатылмаған KDC жерінің бөліктерінде орындады. 1913 жылғы экономикалық дағдарыс және 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы жаңа отырғызуды тоқтатты. 1913 жылы алғашқы коммерциялық өнім жиналды. Бұл өнімнен түскен табыс тасымалдау және қаптау шығындарын жаба алмады. 1915 және 1916 жылдары Western Canners өнімнің көп бөлігін алған кезде пайдаға қол жеткізілді. 1917 жылы алғашқы жеміс-жидек сақтау үйі салынды. 1918 жылы Kaleden аңғардағы ең ірі шабдалы өндірушісіне айналды. "Kaleden Cots" – қызыл жағы бар алтын сары шабдалы беретін шабдалы ағашының түрі, ол алғаш рет 1910 жылы Фрэнк Харрисон сатып алған ағаштардан Kaleden-де көбейтілді. Бірнеше ағылшын банктері KDC-ді қаржыландырған. 1912 жылы Лорд де Вески шамамен 150 000 доллар инвестиция салды. Суару құрылысының жоғары құны өтімділік мәселесін туғызды. Осының салдарынан KDC өзінің міндеттемелерін орындай алмады, ал соғыс одан әрі қаржыландыруды тоқтатты. Жеке меншік иелеріне тиесілі баулар сақталғанмен, KDC-ге тиесілі баулар өліп қалды. 1919 жылы банкрот болған компания таратылды. 1921 жылы шамамен 800 гектар жеке қолына өтті. 1929 жылы тасталған бауларды қайта отырғызу басталды. 1921–1956 жылдары KE жерді бау-бақшалар, жолдар және зираттар үшін сатты немесе жерді провинцияға немесе Kaleden Irrigation District-ке мүлік салығын төлеу үшін сыйға берді. 1922 жылы Penticton Co-operative Growers қаптау үйін сатып алды, бірақ өсірушілер келесі жылы Kaleden Co-operative Growers құрды. 1932 жылы темір жолға жақын орналасқан заманауи суық қойма зауыты ескі, жеткіліксіз қаптау үйінің орнына салынды. Уақыт өте келе, өнімнің көп бөлігі жеміс ағаштарынан жүзімдіктерге ауысты.

Су жолдары мен жолдар

Бұрынғы жылдары Скаха көліндегі паромдар көлікпен байланыс үшін өте маңызды болды. 1890 жылдары жоғарғы деңгейден W. J. Snodgrass атты көлік және 1900 жылдардың басында McDougall & Hine атты көлік өтті, сол кезде Уорвик Арнот McDougall компаниясын сатып алды. 1910 жылы жаңа тас жол құрылысы солтүстіктен (қазіргі Пайнвью д-р) төменге түсіп, Оканаган сарқырамасының жанында ескі тас жолға (қазіргі Олд Каледен Rd) қосылды. 1911 жылдан бастап Arnott & Hine атты көлік осы жолмен көл жағалауындағы елді мекенге дейін жүрді. Блис Карман "Каледен жолы" өлеңінде осы маршрутты сипаттайды. 1920 жылдан кейін теңізші Хэтфилд Ақкөл аймағы арқылы жолаушылар мен пошта тасымалын бастады. 1931 жылы "Грейхаунд Канада" компаниясы осы елді мекенді де қамтитын атты көлік франшизасын сатып алды. 1990 жылдардың шамасында солтүстік тас жол төрт жолақты болып кеңейтілді. BC Transit күнделікті қызметтер ұсынады.

Атау шығу тегі

1909 жылдың көктемінде жаңа бөлімшеге атау қою үшін конкурс өткізілді. Жеңімпаз болған атауды ұсынған пастор Уолтер Расселл бір лотты жеңіп алды. Атау грек тіліндегі "калос" (әдемі) сөзі мен Киелі кітаптағы бақты біріктіреді.

Бұрынғы қауымдастық

1909 жылдың жазы мен күзінде қала аумағы жоспарланған кезде, жерді сатып алуға ниет білдірген әрбір 50 долларлық ақша салымдары тізімге хронологиялық ретпен енгізілді. Тізімдегі орны, нақты бір мүлікті таңдаудағы басымдық деңгейін анықтады. Қараша айындағы саудадан кейін KDC жер участаларын дәстүрлі жолмен сата бастады. Сол кезде көл жағасындағы сауда орталығына бірнеше жыл бұрын салынған қалың қабықтан жасалған үй мен амбар, екі қабатты дүкен, ұстахана, бірнеше тұрғын үй және көптеген шатырлар кірді. 1910 жылы Д. Д. Лэпсли дүкенді Ричи мен Хэтфилдтен сатып алды. Сол жылы Ольга Уотсон дүкеннің жоғарғы қабатында ашылған мектептегі алғашқы мұғалім болды. 1910 жылы салынған жаңа асхана ғимараты 1912 жылға дейін жұмысшыларға тамақ дайындау қызметін көрсетті. 1910–1920 жылдары алғашқы пошта бастығы болған А. С. Хэтфилд 1912 жылғы дүкеннен солтүстікке қарай орналасқан шағын ғимараттан жұмыс істеді. 1912 жылы екі бөлмелі жаңа мектеп есігін ашты. 1913 жылы салынған Каледен баптист шіркеуі қазір Каледен қауымдық шіркеуі деп аталады. Қала жоспарында қонақ үй, ірі дүкен, банк және басқа да қоғамдық ғимараттар үшін жер бөлінген. 1911 жылдың күзінде қонақ үйдің құрылысы басталды. Көзге жарасатын, сол заманға сай заманауи бетонды құрылыс 26 бөлмеден тұрды, әрқайсысының жатын бөлмесі мен ваннасы болды. Жоғары деңгейдегі қонақтарға арналған әсем асхана, ал жеміс бақтарында жұмыс істеушілерге қарапайым асхана қызмет көрсетті. Жеке гидроэлектростанция электр қуатымен қамтамасыз етті. Шамамен екі жарым жыл бойы жұмыс істеген қонақ үй соғыс басталғанда уақытша жабылды, бірақ ешқашан қайта ашылмады. Көңіл көтерерлік перспектива болмағандықтан, жиһаздары мен мүліктік заттары сатылды. 1912 жылы Лэпсли дүкенді қонақ үйдің қасына жаңа, үлкен ғимаратқа көшірді, бірақ сұраныстың төмендеуі 1916 жылы жабылуына әкелді. Дүкен бірнеше жылға 1923 жылы қайта ашылды. 1949 жылы қоғамдық зал салынды, ал ішкі жағы келесі он жыл ішінде біртіндеп аяқталды. 1933 жылы мектеп жоғары деңгейлі мектепке айналды, ал келесі жылы 10-сынып қосылды. 1936 жылы жаңа мектеп қазіргі орнында ашылды. 1966 жылы жаңа спорт залы мен кітапхана салынды. 1976 жылы екі сынып бөлмесі қосылды. 1994 жылы қазіргі мектеп ғимараты пайдалануға берілді.

Теміржол

1931 жылдың тамызында Пентиктон мен Оканаган шарлауығын (Каледен арқылы) байланыстыратын желі ашылды, бұл екі нүкте арасындағы баржамен тасымалдау тоқтатылды. 1979 жылы Оканаган шарлауығының оңтүстігіндегі рельстері алынып тасталды. 1989 жылы Каледен арқылы соңғы пойыз өтті. Сол жылы Кетл-Вэлли темір жолының барлық қалдығы тасталып кетті. Теміржол төсегі қазір велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жолға айналдырылған. Дегенмен, Каледендегі тұрғын үйлердің салынуы жолдың кейбір бөліктерін жауып тастады, сондықтан жергілікті көшелерге бұрылып өтуге тура келеді.

Қылмыс

1948 жылы маусымда жергілікті бау-бақшашы өз отбасын өлтіріп, содан кейін өзіне-өзі қол жұмсады. 1958 жылдың тамызында Каледен маңындағы жеміс жинау кабинасынан өлтірілген әйелдің денесі табылды. Сұраққа тартылған күдікті RCMP офицерін үш рет атқылады. Қашқынды іздеуге шыққан ұшақ тауға шағылып, ішіндегі үш RCMP офицерінің барлығы қаза тапты. Қашқын (кісі өлтіруге қатысы болмаған) және нағыз кісі өлтіруші екеуі де психиатриялық емханаға жатқызылды.

Кейінгі қауымдастық

Каледен бастауыш мектебі шамамен 100 оқушыға K-дан 5-сыныпқа дейінгі білім береді. Басқа қызметтердің ішінде кітапхана филиалы, дүкен/пошта бөлімі, ерікті өрт сөндіру бөлімі және жергілікті шіркеу бар. Екі жергілікті саябақ – Каледен қонақ үйі саябағы және Пионер саябағы, онда қоғамдық жағажай, қайық түсіру алаңы және барбекю аймағы орналасқан. Бұрынғы қонақ үйдің қарсы бетіндегі көл жағалауындағы ғимарат бұрын дүкен, тәтті жасау шеберханасы, гараж, мейрамхана және жеке тұрғын үй ретінде пайдаланылған. Соңғы рет «1912 мейрамханасы» деп аталған нысан 2010 жылдардың ортасында жабылып қалған сияқты. Туристік орналасу орындарына Пондероза Пойнт курорты және Банбери Грин RV & Camping Resort кіреді. Доминион радио астрофизикалық обсерваториясы оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.