Кіріспе
Ғылыми теорияда барлық тіршілік формалары көміртек негізінде болуы керек деп есептеледі. Көміртек шовинизмі – бұл гипотетикалық сыртқы кеңістіктегі тіршіліктің химиялық процестері негізінен көміртекте (органикалық қосылыстарда) құрылуы керек деген пікірді сынайтын жаңа сөз. Себебі, қазіргі білімге сүйенсек, көміртек химиялық және термодинамикалық қасиеттерімен тірі организмдерде қолданылатын молекулаларды жасауда басқа барлық элементтерден артық екендігі дәлелденген.
Carbon chauvinism is a neologism meant to disparage the assumption that the chemical processes of hypothetical extraterrestrial life must be constructed primarily from carbon (organic compounds) because as far as is known, carbon's chemical and thermodynamic properties render it far superior to all other elements at forming molecules used in living organisms.
Тұжырымдама
Бұл термин 1973 жылы ғалым Карл Саган оны және басқа да адамгершілікке тән шектеулерді, мүмкін болатын жерден тыс өмір туралы қиялды шектейтін факторларды сипаттағанда қолданылды. Бұл адам баласының, көміртегіге негізделген тіршілік формалары ретінде, Жердің ортасынан тыс жерде пайда болған тіршілік формаларын ешқашан кездестірмегендігінің, түбегейлі басқа биохимияны елестетуді қиындататындығын көрсетеді. Алайда, силандар салыстырмалы түрде төмен температурада оттегімен өздігінен жануы мүмкін, сондықтан оттегі атмосферасы кремнийге негізделген тіршілік үшін қауіпті болуы мүмкін. Екінші жағынан, алкандар әдетте өте жанғыш екенін ескеру керек, бірақ Жердегі көміртегіге негізделген тіршілік энергияны тікелей алкандар ретінде емес, қанттар, липидтер, спирттер және басқа да әртүрлі қасиеттері бар көмірсутектер түрінде сақтайды. Еріткіш ретінде су силандармен де реакцияға түседі, бірақ бұл тек егер силандар осы организмдер тарапынан қолданылса немесе жаппай өндірілсе ғана маңызды. Кремнийде көміртегіге тән маңызды қасиет жоқ: бір, екі және үш көміртекті байланыстардың барлығы салыстырмалы түрде тұрақты. Ароматты көміртек құрылымдары ДНК-ның құрылымдық негізін құрайды, ол көміртектің осы қасиеті болмаса, қалыптаса алмас еді. Керісінше, силенді қос байланыстары бар қосылыстар (мысалы, силабензол, бензолдың тұрақсыз аналогы) көміртек қосылыстарына қарағанда әлдеқайда төмен тұрақтылыққа ие. Силенді бір байланыстардың жұбы силенді бір қос байланыстан әлдеқайда үлкен энтальпияға ие, сондықтан қарапайым дисилендер оңай автополимерленеді, ал кремний бір байланыстардың тізбектерін қалыптастыруға бейім (қос байланыс ережесін қараңыз). Көмірсутектер мен органикалық қосылыстар метеориттерде, кометаларда және жұлдызаралық кеңістікте кең таралған, ал олардың кремнийлік аналогтары табиғатта ешқашан байқалған емес. Дегенмен, кремний күрделі бір, екі және үш өлшемді полимерлерді құрай алады, онда оттегі атомдары кремний атомдары арасында көпірлерді құрайды. Бұл қосылыстар силикаттар деп аталады. Олар Жер бетіндегі жағдайларда тұрақты және көп, және Жердегі эволюцияның алғашқы, органикалық емес формасының негізі ретінде қарастырылған (балшық гипотезасын қараңыз).
Қара бұлт
Фред Хойл (1915-2001) Кембриджтегі Астрономия институтының көрнекті астрономы, ғаламдағы гелийден ауыр химиялық элементтердің жұлдыздар ішінде қалай пайда болатындығы туралы теориясымен әйгілі. Дегенмен, ол ғылыми негізделген көркем романдарымен де есте қалады, алғашқысы – "Қара бұлт" 1957 жылы жарық көрді. Бұл роман Жер ғалымдарының интеллектуалды өмір формасымен, Күн жүйесіне тікелей бетке алып келе жатқан және уақытша Күнді жасыратын алып қара газ бұлтымен қарым-қатынасын суреттейді. Қара бұлт Жерден радиосигналдарды анықтағанда, планеталар бетінде де интеллектуалды өмір бар екенін білгенде таңғалады. Фред Хойл бұл романды "ойын-сауық" деп сипаттағанымен, ондағы мүмкін болмас нәрселердің аз екенін де айтады. Бұл роман "өмір" болуы Жердегі өмірдің жалғыз мысалына сүйенген, қалыпты жағдайда маңызды деп есептелетін шарттармен шектелмеуі мүмкін деген идеяны ғылыми тұрғыдан негіздеп, көтеріп шығуымен ерекшеленеді.