Кіріспе
Бір немесе өте аз контакт үшін электрондық пошта
Бір рет қолданылатын электрондық пошта адресі, сондай-ақ DEA, қара пошта немесе жасырын электрондық пошта деп аталады, бұл әрбір контакт немесе ұйым үшін, немесе шектеулі рет немесе мақсат үшін бірегей электрондық пошта адресін пайдалану тәсілі. Бұл тәсілдің артықшылығы – егер біреу адресті бұзса немесе оны электрондық поштаны дұрыс пайдаланбаумен байланысты қолданса, адрестің иесі оны оңай жоюға (немесе "қолданбай қоюға") болады, бұл басқа контакттарға әсер етпейді.
Қолданылуы
Бір реттік электрондық пошта адресі әрбір жіберуші немесе алушы комбинациясы үшін әртүрлі, бірегей электрондық пошта адресін құрады. Бұл әдіс, егер біреу жеке тұлғаның электрондық пошта мекенжайын спам тізімдеріне немесе басқа да адал емес тұлғаларға сатса немесе жария етсе, онда тиімді болады. Мұндай жағдайлардың ең көп кездесетін түрлері – талқылау топтарын, хабарландыру тақталарын, чат-бөлмелерін, онлайн сауда және файлдарды сақтау қызметтерін ұсынатын сайттарға тіркелу кезінде туындайды. Қауіпке ұшыраған электрондық пошта адресі спамға немесе жеке басын ұрлауға әкелуі мүмкін, ал интернет қолданушылары бір реттік электрондық пошта адресін пайдалану арқылы мұнан сақтануға немесе өзін қорғауға болады. Бір реттік электрондық пошта мекенжайларын жасаушының ниетіне қайшы жағдайда қолданса, оларды жоюға болады. Мысалы, электрондық поштаның кездейсоқ түрде спам тізіміне түсіп кетуі немесе спамдердің оны қолға түсіруі мүмкін. Сонымен қатар, пайдаланушы жіберушіден әрі қарай хат алмауды шеше алады. Себебі қандай болмасын, бір реттік электрондық пошта адресі (БРЕПА) мекенжай иесіне бір жақты әрекет жасауға мүмкіндік береді, жай ғана адресті жою арқылы. Иесі алушыны хабардар етуді немесе жаңартуды таңдай алады. Бір реттік электрондық пошта мекенжайлары әдетте бірі немесе бірнеше нақты электрондық пошта жәшігіне жіберіледі, онда иесі хабарламаларды қабылдайды және оқиды. БРЕПА-мен бөлісетін байланыс пайдаланушының нақты электрондық пошта мекенжайын білмейді. Егер деректер базасы БРЕПА-ны басқаратын болса, ол әр хабарламаның күтілетін жіберушісін әр БРЕПА-ның сәйкес байланыс атын анықтау арқылы жылдам анықтай алады. Дұрыс пайдаланғанда, БРЕПА электрондық пошта адрестерін салғысыз немесе заңсыз пайдаланатын алушыларды анықтауға көмектеседі. Сонымен қатар, ол жалған хабарламаларды немесе фишингтік шабуылдарды анықтау құралы ретінде де қызмет ете алады.
Дәстүрлі электрондық поштаға қарағанда артықшылықтары
Идеалды жағдайда, иелері әрбір байланыс немесе ұйыммен бір рет DEA бөліседі. Осылайша, егер DEA өзгерсе, жаңартуды тек бір субъектіге жасау жеткілікті. Қарсылығында, дәстүрлі тәжірибе бойынша бірнеше алушыға бірдей электрондық пошта мекенжайын беру, егер бұл мекенжай кейін өзгерсе, көптеген заңды алушыларға өзгеріс туралы хабарлау және олардың жазбаларын жаңарту қажет – бұл қиынға соғуы мүмкін процесс. Сонымен қатар, қол жеткізілім бір байланыспен шектелгендіктен, бұл тұлға шотқа келіп түсетін кез келген спам үшін ең осал нүктеге айналады (ескеру үшін төмендегі "сүзгілеу" бөлімін қараңыз). Бұл пайдаланушыларға DEA-мен бөлісетін адамдардың сенімділігін анықтауға мүмкіндік береді. "Қауіпсіз" DEA-лар нақты электрондық пошта шоттарына жіберілуі мүмкін, ал "компромиттік" DEA-ларға жіберілген хабарламалар арнайы папкаға жіберілуі, спамға жіберілуі, спам-сүзгісі үшін тоқтатылуы немесе DEA бірден жойылса, жеткізілмеген хабарлама ретінде қайтарылуы мүмкін. Электрондық пошта мекенжайының "@" таңбасының сол жағындағы "жергілікті бөлігіне" тег қосуға болады, бірақ өзгертілген мекенжай өзгертілмеген мекенжайдың псевдонимі болып табылады. Мысалы, joeuser+tag@example.com мекенжайы joeuser@example.com мекенжайымен бірдей жеткізу мекенжайын білдіреді. Тегтің мәтіні сүзгілеуді қолдануға немесе бір рет қолданылатын мекенжайларды жасауға пайдаланылуы мүмкін. Егер мүмкіндік болса, пайдаланушылар өздерінің бір рет қолданылатын мекенжайларын құра алады; алайда, бұл электрондық пошта алушыларға пайдаланушының жеткізу мекенжайын ашады.
Бірнеше электрондық пошта псевдонимдері
Тағы бір тәсіл – бір негізгі электрондық пошта мекенжайын және көптеген қосалқы электрондық пошта мекенжайларын тіркеу, олар барлық хатты негізгі мекенжайға жібереді, яғни қосалқылар негізгі мекенжайдың псевдонимдері ретінде қолданылады. Бұл әдістің артықшылығы – пайдаланушы спаммен «толған» қосалқы электрондық поштаны оңай анықтап, оны бұғаттауға немесе жоюға болады. Кейбір қызметтерге жіберуді орнату үшін қосымша уақыт қажет, ал басқалары оларды алдын ала тіркемей-ақ жаңа мекенжайларды «ұшып» құруға мүмкіндік береді. Бұл әдіс барлық электрондық хатты бір негізгі шоттан сақтауға және оған қол жеткізуге мүмкіндік береді. Дегенмен, кейбір қызметтердің қайта жіберуін басқару үшін пайдаланушы әрбір псевдонимнің паролін есте сақтауы керек. Тағы бір нұсқасы – барлық хаттарды қабылдап, содан кейін жолдамалар арқылы нақты пошта жәшігіне жіберу. Көптеген пошта серверлері «кез келген таңбалар саны» дегенді білдіретін жұлдызшаны (*) пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл ақ тізімді автоматты түрде жасайды және әкімшіден тек кейде қара тізімді жаңартуды талап етеді. Іс жүзінде, пайдаланушыда бір мекенжай бар, бірақ ол жол карталарын қамтиды, мысалы, «me.*@my.domain», ол «me» дегеннен басталатын және «@my.domain» дегенмен аяқталатын кез келген кіріс мекенжайға сәйкес келеді. Бұл «+» белгісіне өте ұқсас, бірақ ол тіпті байқаусыз болуы мүмкін, өйткені мекенжай мүлдем қалыпты болып көрінеді.
Сайт әкімшілерінің шектеулері
Кейбір форум және вики әкімшілері DEA-ны ұнатпайды, себебі олар мүшелердің кім екенін жасырады және мүшелерді бақылауды қиындатады. Мысалы, интернет-тролльдер, вандалдар және бұрын тыйым салынған басқа да пайдаланушылар тыйымды айналып өту үшін бір рет қолданылатын электрондық пошта мекенжайларын пайдалана алады. DEA провайдерін қолдану осыны оңайлатуға мүмкіндік береді; спамды сүзгілеу үшін DEA жасаудың ыңғайлылығы тролльдерге де қатысты. Пайдаланушылардың электрондық пошта мекенжайларын сату арқылы табыс табуды жоспарлаған веб-сайт операторлары, осындай мекенжайлардың төмен нарықтық құнына байланысты DEA-ға тыйым салуы мүмкін. DEA домендерін анықтауға көмектесетін бірнеше тегін тізімдер, сондай-ақ басқарылатын қызметтер бар.
Тиімділігі
DEA немесе, атап айтқанда, қосалқы адрестеу адамдарға бұзушылықтарды анықтауға және келіп түскен спамнан сақтануға көмектесе алады, бірақ олар әрқашан тиімді болмайды. Кез келген ұйымның дерекқорына еніп, электрондық пошта мекенжайларын қолға түсірген хакерлер оларды сату немесе жария ету алдында электрондық пошта мекенжайының қосалқы бөлігін жоюы мүмкін. Бұл жағдайда электрондық хаттар тікелей негізгі мекенжайға жіберіледі және адам қосалқы адрестеуді пайдалану арқасында қорғанылмай қалады.
Кіру/парольді қайта орнату
Егер есептік жазба қосалқы адрестеу арқылы құрылса, онда есептік жазбаға қол жеткізу электрондық пошта мен қосалқы адрестен ғана мүмкін болады. Қосалқы адрестеу стратегиясын пайдаланатын адам өзінің қосалқы адрестерін жақсы есте сақтауы керек, себебі жүйеге кіру немесе парольді қалпына келтіру үшін электрондық пошта мекенжайымен бірге таңдалған қосалқы адресі де қажет болады.