Кіріспе

Толығымен немесе ішінара металдан жасалған жіп. Металл талшықтары – металдан, металл қорытпаларынан, пластикпен қапталған металдан, металмен қапталған пластиктен немесе металмен толық жабылған өзектен тұратын жасалған талшықтар. Алтын мен күміс талшықтары ежелгі заманнан бері маталарды безендіру үшін жіп ретінде қолданылып келген, себебі олар тоқыма және киім-кешек жасауға қолданылған. Соңғы кезде алтын мен күміс орнына алюминий, алюминийленген пластик және алюминийленген нейлон жіптер қолданылуда. Бүгінгі күні металл талшықтары индустриясы негізінен түрлі қолданулар үшін тот баспайтын болаттан, никельден, титаннан, мыстан және алюминийден жасалған талшықтарды ұсынады. Металл жіпшелерін көмескіленуді азайту үшін мөлдір пленкамен қаптауға болады. Металл талшықтарын өндірудің көптеген әдістері бар, және әрқайсысының өз пайдасы мен шектеулері бар. Ең көп таралған әдістерге үлкен қоймадан жоңқалау, балқытылған металдан тікелей құю және дәнекке айналдыра өсіру жатады. Бірнеше талшықты тоқуға немесе өріп, ірі жіптер жасауға болады.

Тарих

Алтын мен күміс ежелден-ақ патшалардың, басшылардың, ақсүйектердің және мәртебелі адамдардың киімдері мен маталарын безендіру үшін қолданылып келген. Мұндай әсем маталардың көптеген үлгілерін әлем музейлерінде кездестіруге болады. Тарихи тұрғысынан алғанда, металл жіптер металл жолақты талшықтық өзегіне (мақта немесе жібек) орау арқылы жасалған, көбінесе безендірудің көрінеу сапасын жақсарту үшін талшықтық өзектің түсін ашып көрсету үшін. Алтын жіптен толығымен немесе ішінара тоқылған көне маталар мен киімдер кейде «алтын мата» деп аталады. Олар 7-9 ғасырларда Византия тоқыма станоктарында, содан кейін Сицилияда, Кипрде, Луккада және Венецияда тоқылған. Тоқу өнері 12 ғасырда Шыңғыс хан тұсында, Қытай мен Таяу Шығыстың кейбір аймақтарында моңғол билігі кезінде өнер мен сауда гүлденген кезде де дамыды. «Добекмум» компаниясы 1946 жылы алғашқы заманауи металл талшығын өндірді. Металл талшықтары сымнан (болат жұнынан) жоңқаланып, фольгадан жоңқаланып немесе ірі диаметрлі сым жасау үшін созылып алынуы мүмкін. Қытайда да металл жіптер өндіріледі; Донгян қаласында 100-ден астам фабрика бар, бірақ олардың кейбіреулері дәстүрлі фабрикалар емес, үй жағдайында өндірілетін орындар. Ең танымал фабрикалардың екеуі – «Salu Metallic Yarn» және «Aoqi Textile». 2020 жылы Аахендегі «Fibrecoat» компаниясы Германияда алюминиймен қапталған базальт талшықтарын өндіруді бастады. Олардың патенттелген қаптау технологиясы өндіріс жылдамдығын экспоненциалды түрде арттыруға, өндіріс кезеңдерін, энергия тұтынуды және бағаны төмендетуге мүмкіндік береді.

Тауар белгілері

Bekaert металл талшықтарын және олардан туындаған көптеген өнімдерді, мысалы, үздіксіз талшықтар, күйдірілген орта, тоқыма емес құрылымдар, полимерлік гранулалар, өрімдер, тоқыма маталар, кабельдер, жіптер және қысқа талшықтарды өндіреді. Белгілі брендтері – Бекипор, Беки Шилд және Бекинокс. Lurex компаниясы Еуропада 50 жылдан бері металл талшықтарын өндіріп келеді. Олар киім маталарында, кестелеуде, өрімдерде, тоқуда, әскери атрибутикада, жиектеуде, арқандарда, бауларда және қайырма бетін безендіруге арналған металл талшықтарынан жасалған кең ассортименттік өнімдерді шығарады. Lurex талшықтарының көпшілігі металл жіпті қаптау үшін полиамидті қабықпен жабдықталған, бірақ полиэстер және вискоза да қолданылады. Талшықтарды қолдануды жеңілдететін минералды майға негістелген P.W. деп аталатын маймен де өңдейді. Metlon Corporation – АҚШ-тағы Metallic Yarns компаниясының тауарлық белгісі және ол 60 жылдан астам уақыттан бері металл жіптерді өндіріп келеді. Metlon металл жіптерін бір жіпті нейлонның екі ұшымен орап жасау арқылы өндіреді. Нейлонның бір ұшы металл жіпке сағат тілі бойынша, ал екінші ұшы сағат тіліне қарсы бағытта оралады. Көбінесе 15 немесе 20 денерлі нейлон қолданылады, бірақ арнайы мақсаттар үшін ауыр денерлі нейлон да қолданылады.