Жапырақшалар: Қолданылу салалары мен құрылымы

Кіріспе

Қару-жарақ түрі. Ламелла (ламеллалар) – латын тілінен шыққан кішкентай пластина немесе қабыршақ. Бұл термин бір-біріне жанасқан, көбінесе арасында сұйықтық болатын, кейде біріктірілген пластиналар жиынтығын, жаңқа тәрізді құрылымдағы жұқа материалдар жинағын сипаттау үшін де қолданылады. Биологиялық контексте ламелла – тіндердің жұқа қабаттарын сипаттау үшін пайдаланылады. Материалтануда сүйек пен аналық інжудың (накре) микроскопиялық құрылымдары ламелла деп аталады. Сонымен қатар, ламелла термині кейбір материалдардың кристалдық құрылымын сипаттау үшін жиі қолданылады.

Терминнің қолданылуы

Жер бетіндегі химияда (әсіресе минералогия және материалдар ғылымында) ламелді құрылымдар – әртүрлі материалдардың кезектесіп орналасқан жұқа қабаттары. Олар химиялық әсерлер (эвтектикалық қатаю сияқты), биологиялық жолдармен немесе ламинациялаудың арнайы процесі арқылы, мысалы, өрнекті дәнекерлеу арқылы жасалуы мүмкін. Ламеллалар металдар сияқты материалдардың кристалдық торындағы атомдар қабаттарын да сипаттауы мүмкін. Беткі анатомияда ламелла – жұқа тақтаға ұқсас құрылым, көбінесе өте жақын орналасқан көптеген ламеллалардың бірі, олардың арасында бос кеңістік болады. Химиялық инженерияда бұл термин сүзгілер және жылу алмастырғыштар сияқты құрылғыларды атау үшін қолданылады. Микологияда ламелла (немесе жапырақша) – кейбір саңырауқұлақ түрлерінің, әсіресе агариктердің қалпағының астындағы қағаз тәрізді гименофор қабырғасы. Бұл термин ламелдік қару жасау құрылысын, сондай-ақ ламелдік векторлық өріспен сипатталатын қабатты құрылымдарды сипаттау үшін де қолданылған. Медициналық салаларда, әсіресе ортопедиялық хирургияда, бұл термин имплантацияланатын медициналық құрылғыларды (осы жағдайда, ортопедиялық имплантаттарды) жасау үшін қолданылатын 3D-баспалы титан технологиясын білдіреді. Суды тазартуда ламелді сүзгілер пластиналық немесе түтікшелі сүзгілер деп те аталады. Бұл термин иктиоздың белгілі бір түрін сипаттау үшін қолданылады. Ламелдік иктиоз көбінесе туған кезде "коллоидты" жарғақпен көрінеді және жалпыланған қара түсті қабыршақтанумен сипатталады. Ламелла(е) термині еден өнеркәсібінде жасалған ағаш еденнің жоғарғы жабын қабатын сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, жасалған жаңғақ еденнің бірнеше ағаш қабаттары және жоғарғы жаңғақ ламелласы болады. Археологияда бұл термин түрлі шағын, жалпақ және жұқа заттарды атау үшін қолданылады, мысалы, б.з.д. 6 ғасырға жататын ежегітек Грециясынан табылған MS 5236 нөміріндегі өте жұқа алтын пластинасы, үстіне мөр басылған. Кристаллографияда бұл термин алғаш рет Кристофер Чантлер қолданды және ол қисық кристалдық физиканы алуға болатын өте жұқа кристалл қабатын білдіреді. Тоқыма өнеркәсібінде ламелла – алтынмен кестелеу және гобелендерді тоқу үшін жеке қолданылатын немесе негізгі жіпке оралған жұқа металл жолақ. 2010 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) "көп жағдайда көрінбейтін өте жұқа шыны сынықтарын (ламеллалар) қамтитын екі дәрі-дәрмекті қайтарып алу туралы хабарлады. Ламеллалар өнімнің жарамдылық мерзімі ішінде шыны құтылармен препараттың өзара әрекеттесуі нәтижесінде пайда болды".

In surface chemistry (especially mineralogy and materials science), lamellar structures are fine layers, alternating between different materials. They can be produced by chemical effects (as in eutectic solidification), biological means, or a deliberate process of lamination, such as pattern welding. Lamellae can also describe the layers of atoms in the crystal lattices of materials such as metals. In surface anatomy, a lamella is a thin plate like structure, often one amongst many lamellae very close to one another, with open space between. In chemical engineering, the term is used for devices such as filters and heat exchangers. In mycology, a lamella (or gill) is a papery hymenophore rib under the cap of some mushroom species, most often agarics. The term has been used to describe the construction of lamellar armour, as well as the layered structures that can be described by a lamellar vector field. In medical professions, especially orthopedic surgery, the term is used to refer to 3D printed titanium technology which is used to create implantable medical devices (in this case, orthopedic implants). In context of water treatment, lamellar filters may be referred to as plate filters or tube filters. This term is used to describe a certain type of ichthyosis, a congenital skin condition. Lamellar Ichthyosis often presents with a "colloidal" membrane at birth. It is characterized by generalized dark scaling. The term lamella(e) is used in the flooring industry to describe the finished top layer of an engineered wooden floor. For example, an engineered walnut floor will have several layers of wood and a top walnut lamella. In archaeology, the term is used for a variety of small flat and thin objects, such as Amulet MS 5236, a very thin gold plate with a stamped text from Ancient Greece in the 6th century BC. In crystallography, the term was first used by Christopher Chantler and refers to a very thin layer of a perfect crystal, from which curved crystal physics may be derived. In textile industry, a lamella is a thin metallic strip used alone or wound around a core thread for goldwork embroidery and tapestry weaving. In September 2010, the U. S. Food and Drug Administration (FDA) announced a recall of two medications which contained "extremely thin glass flakes (lamellae) that are barely visible in most cases. The lamellae result from the interaction of the formulation with glass vials over the shelf life of the product."