Гендрик Казимир: Голланд физигі және квант механикасына қосқан үлесі
Hendrik Casimir
Гендрик Казимир: қазақша физик туралы мақала. Кванттық механика, Казимир эффектісі, және супепроводимость зерттеулері. Биографиясы мен ғылыми еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық физик (1909–2000)
Dutch physicist (1909–2000)
Хендрик Бругт Герхард Казимир (15 шілде 1909 – 4 мамыр 2000) – кванттық механика және кванттық электродинамика саласына маңызды үлес қосқан голландиялық физик. Ол электромагниттік өрістің кванттық құбылыстарына байланысты вакуумдағы екі зарядталмаған пластина арасындағы тартым күшін сипаттайтын Казимир эффектісі жөніндегі жұмысымен ең жақсы танымал. Хендрик Казимир 1934 жылы С. Ж. Гортермен бірлесе суперөткізгіштердің екі сұйықтық моделін зерттеуімен де белгілі.
Hendrik Brugt Gerhard Casimir (15 July 1909 – 4 May 2000) was a Dutch physicist who made significant contributions to the field of quantum mechanics and quantum electrodynamics. He is best known for his work on the Casimir effect, which describes the attractive force between two uncharged plates in a vacuum due to quantum fluctuations of the electromagnetic field. Hendrik Casimir is also known for his research on the two fluid model of superconductors (together with C. J. Gorter) in 1934.
Өмірбаян
Казимир 1909 жылғы 15 шілдеде дүниеге келді. 1931 жылы ол Пол Эренфест басшылығымен докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы қатты дененің айналу қозғалысының кванттық механикасы және молекулалардың айналу тобының теориясына арналған. Сол кезде ол Нильс Бормен бірге Копенгагенде біраз уақыт өткізді, онда Борға университет кампусында имитациялық атыс-шабуылдар арқылы "атқыштар эффектісі" гипотезасын қолдауға көмектесті. 1932 жылдан 1933 жылдың ортасына дейін Казимир Цюрихтегі ЭТХ-да Вольфганг Паулидің ассистенты болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол электрондардың релятивистік теориясы бойынша жұмыс істеді, әсіресе, байланысқан электрондар жағдайында Клейн-Нишина теңдеуінен болатын ауытқуларды бағалады. Бұл мәселені шешу үшін ол бірнеше математикалық құралдар ойлап тапты. Олардың бірі әлі күнге дейін "Казимирдің айласы" деп аталады: бөлшектердің өзара әрекеттесуін есептеу кезінде Дирак матрицаларының көбейтінділерін пайдалана отырып, іздерді құру және проекциялаудың кең таралған әдісі. 1938 жылы Казимир Лейден университетінде физика профессоры болды. Сол кезде ол жылу және электр өткізгіштігін белсенді түрде зерттеді және милликельвин температурасына қол жеткізуге үлес қосты. 1942 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Казимир Нидерландының Эйндховен қаласындағы Philips Natuurkundig Laboratorium (Philips Physics Laboratory, NatLab) зертханасына көшті. Ол белсенді ғалым болып қала берді және 1945 жылы Ларс Онсагердің микроскопиялық қайтымдылық принципі туралы танымал мақала жазды. 1946 жылы ол Philips NatLab директорының бірі, ал 1956 жылы компания директорлар кеңесінің мүшесі болды. 1972 жылы "Филипс" компаниясынан зейнетке шықты. Көп жылдар бойы өнеркәсіпте жұмыс істегеніне қарамастан, Хендрик Казимир голландтың ең ірі теориялық физиктерінің бірі болды. Казимир 1931 жылдан 1950 жылға дейінгі зерттеу жылдарында ғылымға көптеген үлес қосты. Олардың ішінде: таза математика, Ли тобы (1931); гипержұқа құрылым, ядролық төртполюс моменттерін есептеу (1935); төмен температуралық физика, магнетизм, суперөткізгіштердің термодинамикасы, парамагниттік релаксация (1935–1942); Онсагердің қайтымсыз құбылыстар теориясын қолдану (1942–1950). Ол Еуропалық физикалық қоғамды құруға көмектесті және 1972 жылдан 1975 жылға дейін оның президенті болды. 1979 жылы ол ЦЕРН-нің 25 жылдығына арналған салтанатты шаралардағы негізгі спикерлердің бірі болды. 1946 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Philips NatLab-та жұмыс істеген кезінде, 1948 жылы Казимир Дирк Полдермен бірлесіп, өткізгіш пластиналар арасындағы кванттық механикалық тартылысты болжады, бұл қазір Казимир эффектісі деп аталады, және микроэлектромеханикалық жүйелерде (MEMS) маңызды салдарларға ие. Ол Нидерландыдан тыс университеттерден алты құрметті докторлық диплом алды. Ол көптеген марапаттар мен сыйлықтарға ие болды, олардың ішінде 1976 жылы Өнеркәсіптік зерттеулер институтының беделді IRI медалі бар. Ол Ұлттық инженерлік академиясының шетелдік мүшесі болды. 1982 жылы Вильгельм Экнер медалімен марапатталды. Ол Америка өнер және ғылым академиясының, Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының сайланған мүшесі болды.
Casimir was born 15 July 1909. under Paul Ehrenfest, where he received his Ph. D. in 1931. His Ph. D. thesis dealt with the quantum mechanics of a rigid spinning body and the group theory of the rotations of molecules. During that time he also spent some time in Copenhagen with Niels Bohr, where he helped Bohr support the latter's hypothesis of the "gunslinger effect" with mock shoot outs on campus. From 1932 to mid 1933, Casimir worked as an assistant to Wolfgang Pauli at ETH Zurich. During this period, he worked on the relativistic theory of the electron, in particular, evaluating deviations of the Klein Nishina equation in the case of bound electrons. To attack the problem, he invented a number of mathematical tools. One in particular is still referred to as the “Casimir Trick": in particle interaction calculations, it is a familiar procedure of trace formation and projections using products of Dirac matrices. In 1938, Casimir became a physics professor at Leiden University. At that time, he was actively studying both heat conduction and electrical conduction, and contributed to the attainment of millikelvin temperatures. In 1942, during World War II, Casimir moved to the Philips Natuurkundig Laboratorium (Philips Physics Laboratory, NatLab) in Eindhoven, the Netherlands. He remained an active scientist and in 1945 wrote a well known paper on Lars Onsager's principle of microscopic reversibility. He became a co director of Philips NatLab in 1946 and a member of the board of directors of the company in 1956. He retired from Philips in 1972. Although he spent much of his professional life in industry, Hendrik Casimir was one of the great Dutch theoretical physicists. Casimir made many contributions to science during his years in research from 1931 to 1950. These contributions include: pure mathematics, Lie groups (1931); hyperfine structure, calculation of nuclear quadrupole moments, (1935); low temperature physics, magnetism, thermodynamics of superconductors, paramagnetic relaxation (1935–1942); applications of Onsager's theory of irreversible phenomena (1942–1950). He helped found the European Physical Society and became its president from 1972 till 1975. In 1979 he was one of the key speakers at CERN's 25th anniversary celebrations. In 1946 he became member of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. While at Philips NatLab, in 1948 Casimir, collaborating with Dirk Polder, predicted the quantum mechanical attraction between conducting plates now known as the Casimir effect, which has important consequences in Micro Electro Mechanical Systems (MEMS), among others. He was awarded six honorary doctor degrees by universities outside the Netherlands. He received numerous awards and prizes, among them the illustrious IRI Medal from the Industrial Research Institute in 1976. He was a Foreign Associate of the National Academy of Engineering. In 1982, he was awarded the Wilhelm Exner Medal. He was an elected member of the American Academy of Arts and Sciences, the United States National Academy of Sciences, and the American Philosophical Society.
Жарияланымдар
H. B. G. Казимир, "Haphazard Reality: half a century of science" (Harper & Row, New York, 1983); Казимирдің ағылшын тіліндегі автобиографиясы. H. B. G. Казимир, Het toeval van de werkelijkheid: Een halve eeuw natuurkunde (Meulenhof, Амстердам, 1992); Казимирдің голланд тіліндегі автобиографиясы. H. B. G. Казимир, "Екі толыққанды өткізгіш пластина арасындағы тартылыс", Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясының еңбектері, 51-том, 793–795 беттер (1948). H. B. G. Казимир және J. Ubbink, "Тілдік эффект", "Philips Technical Review", 28-том, 300–315 беттер (1967).
H. B. G. Casimir, Haphazard Reality: half a century of science (Harper & Row, New York, 1983); Casimir's autobiography in English. H. B. G. Casimir, Het toeval van de werkelijkheid: Een halve eeuw natuurkunde (Meulenhof, Amsterdam, 1992); Casimir's autobiography in Dutch. H. B. G. Casimir, On the attraction between two perfectly conducting plates, Proceedings of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, Vol. 51, pp. 793–795 (1948). H. B. G. Casimir, and J. Ubbink, "The Skin Effect", "Philips Technical Review", Vol. 28, pp; 300–315 (1967)