Кіріспе

Британдық фотограф

Мартин Парр (23 мамыр 1952 жылы туған) – британдық деректі фотограф, фотожурналист және фотокітаптар коллекционері. Ол қазіргі заманғы өмірдің түрлі жақтарын, әсіресе Англияның әлеуметтік топтарын және жалпы Батыс әлемінің байлығын жақыннан, сатирикалық және антропологиялық тұрғыдан бейнелейтін фотожұмыстарымен танымал. Оның маңызды жобалары: «Ауылдық қоғамдар» (1975–1982), «Соңғы демалыс» (1983–1985), «Тіршілік құны» (1987–1989), «Кішкентай әлем» (1987–1994) және «Ортақ сана» (1995–1999). 1994 жылдан бері Парр Magnum Photos мүшесі және 2002 жылы Лондонның Барбикан өнер орталығында оның жеке көрмесі өтті. 2014 жылы құрылған және 2015 жылы қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген Мартин Парр қоры 2017 жылы туған қаласы Бристольде орналасқан. Онда оның жеке мұрағаты, басқа фотографтардың британдық және ирландтық фотосуреттерінен тұратын коллекциясы және галерея бар.

Жеке өмір

Суррей штатының Эпсом қаласында туған Парр он төрт жасынан бастап деректі фотограф болуды армандаған. Ол әкесі, әуесқой фотограф болған Джордж Паррды мысалға келтіреді.

Манчестер политехникалық мектебі, 1970-1973

Парр 1970 жылдан 1972 жылға дейін Манчестер политехникалық институтында Дэниел Медоус және Брайан Гриффин сияқты замандастарымен бірге фотосуретке оқыды. Парр мен Медоус Бутлинде шаруашылыққа қатысты фотографтар ретінде жұмыс істеген, соның ішінде бірнеше жобада бірлесіп жұмыс істеді. Олар "жас британдық фотографтар", "тәуелсіз фотографтар" және "жаңа британдық фотосурет" деп әртүрлі аталатын жаңа толқын құраған британдық деректі фотографтардың қатарында болды. Ол осы кезеңде өзінің ең алғашқы толыққанды жұмысын аяқтады. Парр Альберт-стрит шеберханасымен байланыста болды, ол көрме алаңы мен қараңғы бөлмесі бар, көркемдік қызметтің орталығы еді. Парр бес жыл бойы аймақтағы ауыл өмірін суретке түсірді, назарының басым бөлігі 1970 жылдардың басында жабыла бастаған, шалғайдағы шаруа қожалықтары үшін маңызды орталық болған методист (және кейбір баптист) конфессиялық емес шіркеулерге аударды. Ол қара-ақ түспен суреттеді, себебі бұл түс ностальгиялық сезім тудырады және осы өткен шаққа арналған құрметті көзқарасына сәйкес келеді. The Guardian газетінде жазған сыншы Шон О'Хаган: "Паррдың қара-ақ фотограф ретінде қаншалықты байқағыш болғанын ұмыту оңай" деді. Бірақ "Жаман ауа-райы" үшін ол тез арада су астына түсірілетін камераға және сыртқы жарықтандырғышқа көшті.

Жұмысшы класы, соңғы мүмкіндік, 1982-1985

1982 жылы Парр әйелімен бірге Англияның Уоллси қаласына көшіп, АҚШ-тың түсті фотографтарының, әсіресе Джоэл Мейеровицтің, сондай-ақ Уильям Эгглестон мен Стивен Шордың, және британдық Питер Фрейзер мен Питер Митчеллдің жұмыстарынан шабыт алып, түсті фотосуретке толығымен көшті. 1983, 1984 және 1985 жылдарының жазында Джерри Бэджер «Соңғы паналау» туралы былай деді: «Шамамен ширек ғасырдан кейін «Соңғы паналаудың» британдық фотосуретте немесе Мартин Паррдың мансабындағы маңыздылығын бағалау қиын. Екеуі үшін де бұл фотосуреттік өрнектің негізгі түріндегі, қара-ақтан түске көшудегі және деректі фотосуреттегі жаңа үлгінің пайда болуын хабарлаған маңызды техникалық өзгерісті білдірді. Карен Райт «The Independent» газетінде жазғандай: «Оны жұмысшы табын зерттегені үшін кейбір сыншылар сынады, бірақ осы туындыларды қарап, адам Паррдың әлеуметтік таптың қол жетімді барлық мүмкіндіктермен демалысын шындықпен бейнелейтін көзін ғана көреді»."

Орта тап, өмір сүру құны (19871989)

1985 жылы Парр Манчестердегі құжаттамалық фотосурет мұрағатының тапсырысын орындады, Солфордтағы супермаркеттердегі адамдарды суретке түсірді. Бұл жұмысы, "Солфорд ауданындағы сауда" деп аталып, қазір сол мұрагатта сақтаулы. 1987 жылы ол әйелімен Бристольге көшіп, қазірге дейін сонда тұрып келеді. 1987 және 1988 жылдары ол келесі ірі жобасын аяқтады, ол Тачеризм кезінде ырызданушы орта тапқа арналған еді. Ол орта таптың сауда жасауы, кешкі ас беруі және мектептегі ашық есік күндері сияқты шараларын, негізінен Бристоль және Бат маңында суретке түсірді, бұл жұмыс 1995 жылы "Шағын әлем" деген атпен жарияланды. 2007 жылы қосымша суреттермен қайта жаңартылған басылымы шықты. Ол 1995-1996 жылдары Лондон, Париж, Эдинбург және Испанияның Пальма қалаларында көрмеге қойылды және содан бері түрлі орындарда көрсетіліп келеді. 1990-1992 жылдары Хельсинкидегі өнер және дизайн университетінде фотосурет бойынша қонақ профессор болып жұмыс істеді.

Жаһандық тұтынушылық, "Дұрыс ақыл" (1995-1999)

1995-1999 жылдар аралығында Парр жаһандық тұтынушылық туралы "Жалпыға ортақ ақыл" сериясын жасады. "Жалпыға ортақ ақыл" – 350 баспадан тұратын көрме және 1999 жылы 158 суретпен жарық көрген кітап. Көрме алғаш рет 1999 жылы таныстырылды және он жеті елдегі қырық бір орында бір уақытта ұйымдастырылды. Суреттер тұтыну мәдениетінің ұсақ-түйектерін бейнелейді және адамдардың ойын-сауыққа қалай белсенді екенін көрсетуге бағытталған. Фотографиялар 35 мм-лік аса қаныққан пленкамен түсірілді, оның айқын, күшті түстері үшін.

Магнум фотосуреттері

Парр 1988 жылы Magnum Photos-қа қосымша мүше ретінде қабылданды. 1994 жылы оны толық мүше етіп қабылдау туралы дауыс бөліністі болды, Филип Джонс Гриффитс басқа мүшелерге оны қабылдамауға шақыру таратты. Парр бір дауыс айырмасымен қажетті үштен екі көпшіліктің қолдауын алды. Магнум мүшелігі оған редакциялық фотосуретке жұмыс істеуге мүмкіндік берді.

2014 жылы Парр Magnum Photos International президенті болып сайланды және 2017 жылға дейін 3,5 жыл осы қызметте болды.

Фото кітаптар

Парр – фотокітаптарды коллекционер және сыншы. Оның сыншы Джерри Баджермен бірлесіп жазған "Фотокітап: Тарих" (үш томдық) еңбегі 19 ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейін 1000-нан астам фотокітап мысалын қамтиды. Алғашқы екі томды аяқтауға сегіз жыл кетті. Оның коллекцияларынан алынған материалдар жарияланымдар мен көрмелердің негізі ретінде де пайдаланылды. 1970 жылдардан бері Парр Джон Хинде және оның фотографтар тобының 1950-1970 жылдар аралығында түсірген әдемі, жарқыраған открыткаларын жинап, жариялап келеді. 2008 жылы Нью-Йорк фотофестивалінде "New Typologies" көрмесінің шақырылған кураторы, ал 2010 жылы "New Documents" деп аталатын Брайтон фотобиенналесінің шақырылған кураторы болды. Сыншы Шон О’Хаган The Guardian газетінде былай деп жазды: "2004 жылы оны жыл сайынғы Rencontres D'Arles фестивалінің ұйымдастырушылары шақырылған куратор болып жұмыс істеуге шақырды. Сол жылы өткен Арль фестивалі ауқымы мен мақсаты тұрғысынан барлық келесі фестивальдарды бағалау стандарты болып қала береді".

Кино және теледидар

Парр теледидар, деректі фильмдер және басқа да фильмдер жасаумен айналысқан. 1990 жылдан 1992 жылға дейін Парр Ник Баркермен бірлесіп жұмыс істеді, Баркердің "Заман белгілері" фильміне суреттер түсірді. 1997 жылы Парр Mosaic Film компаниясымен өзінің жеке теледеректі фильмдерін шығара бастады. 2003 жылы Парр "Imagine BBC One" телесериалының "The World According to Parr" атты эпизодының басты кейіпкері болды және онда кеңінен көрінді, оны Ребекка Фрэйн түсірді және продюсерлік етті, ал оны Алан Йентоб жүргізіп, атқарушы продюсерлік жасады. 2007 жылы Парр BBC Four арнасының "Фотографияның генийі" атты алты бөлімді деректік сериалына қатысты, ол фотосурет тарихын зерттейді. 2004 жылы Парр Уэльс университетінің Ньюпорт қаласындағы фотосурет профессоры болып тағайындалды.

Мартин Парр қоры

Мартин Парр қоры 2014 жылы құрылған. 2017 жылдың қазан айында Бристольде орналасқан ғимаратын ашты. Қорда Паррдың жеке мұрағаты, сондай-ақ басқа фотографтардың баспалары мен кітап үлгілерінен тұратын жинағы сақталады – көбінесе британдық және ирландтық фотосуреттер, және Ұлыбританияда түсірілген бірнеше шетелдік фотографтардың жұмыстары. Қор Бристольдің оңтүстік-шығысындағы Paintworks кешенінде орналасқан. Парр – қордың басты қаржы көзі. Паррдың ерекшелігі – тек адамның ең айқын детальдарын ғана бөліп көрсету емес, сонымен қатар осындай визуальды үзінділерді қоғамдық белгілерге немесе символдарға дейін көтеру қабілеті.

Құрметтер мен марапаттар

2004 ж. Уэльс университетінің Ньюпорт қаласындағы фотосурет профессоры. 2005: Корольдік фотографиялық қоғамның құрметті мүшесі (HonFRPS), Корольдік фотографиялық қоғам, Бат, Ұлыбритания. 2006: Доктор Эрих Соломон сыйлығы, Германия. 2008: Жүз жылдық мерейтой медалі, Корольдік фотографиялық қоғам, Бат, Ұлыбритания. 2008: Өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық, PHotoEspaña. 2014: Фотографиядағы ерекше жетістіктері үшін сыйлық, Amateur Photographer, Лондон. 2014: Люси сыйлығы, деректі фотография саласындағы жетістіктері үшін, Люси қоры. 2016: Бейнелеу өнері саласына қосқан елеулі үлесі үшін танылу, Лондон Корольдік өнер академиясы. 2017: Дүниежүзілік фотография ұйымының фотографияға ерекше үлесі үшін сыйлығы. Парр 2021 жылғы туған күні құрметіне фотосуретке қызметтері үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды.

Пошта карталары

Елімізде және шетелде. Лондон: Британдық кеңес, 1994. Саялы көрменің каталогы ретінде безендірілген почталық карточкалар жинағы. Мәтіні – Брет Роджерс. Осы аттас кітаппен шатастырмау керек. Махаббат текшесі. [Стокгольм]: Gun Gallery, 2007. 27 карточкадан тұратын қорап, кішкентай буклетімен бірге. Суреттер – Парр, мәтіні – Йохан Кронеман. Патшалық той. Париж: Verlhac, 2011. Кішкентай альбом ішінде 10 почталық карточкадан тұратын жиынтық. Мәтіні (француз тілінде) – Стефан Берн. Патшалық мереке. Кішкентай альбом ішінде 10 почталық карточкадан тұратын жиынтық. Лондон: Pavilion, 2012. Мәтіні (ағылшын тілінде) – Стефан Берн. Париж: Verlhac, 2012. Француз тіліндегі нұсқасы. Мәтіні (француз тілінде) – Стефан Берн.

Басқалармен бірге кітаптар

Тони Рей Джонс. Париж: Maison CF, 2019 жыл. Суреттер авторы – Тони Рей Джонс. Мартин Паррдың редакциясымен және кіріспесімен.

Парр туралы кітаптар

Бұлардың ішінде Паррдың фотосуреттері де бар. Мартин Парр, Вал Уильямс. Лондон: Phaidon, 2002 жыл. Қатты мұқаба. Мартин Парр. Рим: Contrasto, 2002 жыл. Италия тіліндегі нұсқасы. Берлин: Phaidon, 2008 жыл. Немец тіліндегі нұсқасы. Лондон: Phaidon, 2004 жыл. Жұмсақ мұқаба. 2-ші басылым. Лондон: Phaidon, 2014 жыл. Мартин Парр, Бонскоур көзімен, Франция: Édition Point de vues, 2005 жыл. Балалардың жазбалары, француз тілінде. Мартин Парр, Сандра С. Филлипс. Phaidon 55. Лондон: Phaidon, 2007 жыл. Париж: Phaidon, 2007 жыл. Француз тіліндегі басылым. Лондон: Phaidon, 2013 жыл. Мартин Парр, Алессандра Мауро мәтіні. I Grandi Fotografi: Magnum Photos. Біздің заманның куәсі және көрінісі. Милан: Hachette Fascicoli, 2005 жыл. Италия тілінде. Grandes fotógrafos Magnum Photos 20. [Барселона]: Salvat [2007]. Испан тілінде.