Кіріспе

1904 жылы құрылған, Chartered Certified Accountants (ACCA) қауымдастығы Chartered Certified Accountant (ACCA) біліктілігін ұсынатын әлемдік кәсіби бухгалтерлік ұйым болып табылады. Оның бүкіл әлем бойынша 240 952 мүшесі және 541 930 болашақ мүшесі бар. ACCA-ның штаб-пәтері Лондонда, негізгі әкімшілік кеңсесі Глазго қаласында орналасқан. ACCA 51 елдегі 110-нан астам кеңселер мен орталықтар желісі арқылы жұмыс істейді, 346 бекітілген оқыту серіктесі (ALP) және бүкіл әлем бойынша 7,600-нан астам бекітілген жұмыс берушілер бар, олар қызметкерлерді дамытуды қамтамасыз етеді. ACCA біліктіліктегі "Chartered" термині 1974 жылы берілген Корольдік жарғыға сілтеме жасайды. "Chartered Certified Accountant" – заңмен қорғалған термин. Өздерін Chartered Certified Accountant деп атаған адамдар ACCA мүшесі болуы керек және егер олар тәжірибелік қызметпен айналысатын болса, практикалық куәлік алу, жауапкершілік сақтандыру және тексерулерге қатысу сияқты қосымша талаптарды орындауы керек. ACCA қоғамдық мүдделерді қорғайды және мүшелерінің тиісті реттелуін қамтамасыз етеді. Ол принциптерге негізделген реттеуді қолдайды. ACCA халықаралық зерттеулер арқылы бухгалтерлік есептің қоғамдағы құндылығын арттыруға белсенді түрде ұмтылады. Бұл мамандықтың беделі мен ықпалын арттыру үшін әлемдік мәселелер бойынша прогрессивті ұстанымдарды қабылдайды.

Бастауыш деңгейдегі біліктілік - бухгалтерлік есептің негіздері (FIA)

ACCA бухгалтерлік есеп және қаржы саласында жаңадан бастаған және ACCA біліктілігінің ең төменгі талаптарына (үш GCSE және 2 A деңгейі немесе оған баламалы бес жеке пән) сай келмейтін кез келген адам үшін кіріс нүктесін ұсынатын, «Бухгалтерлік есептің негіздері» (FIA) деп аталатын негізгі деңгейдегі сертификаттар мен дипломдардың кең ауқымын ұсынады. Студенттер негізгі деңгейдің кез келген деңгейінен бастауға болады, бірақ ешқандай ресми академиялық білімі жоқ студенттерге Қаржылық және басқару есебінің кіріспе дипломынан бастап, «Қаржылық операцияларды тіркеу» (FA1) және «Басқару ақпараты» (MA1) емтихандарын аяқтау ұсынылады; содан кейін Қаржылық және басқару есебінің аралық дипломына көшіп, «Қаржылық жазбаларды жүргізу» (FA2) және «Құн мен қаржыны басқару» (MA2) емтихандарын аяқтау; ал одан кейін Бухгалтерлік есеп және бизнес бойынша дипломға көшіп, «Бизнес және технология» (FBT), «Басқару есебі» (FMA) және «Қаржылық есеп» (FFA) пәндерін аяқтау керек. Студенттер негізгі деңгейдегі марапаттарды ACCA біліктілігіне түсу жолы ретінде пайдалана алады. Бухгалтерлік есеп және бизнес бойынша дипломды аяқтаған студенттер ACCA біліктілігінің алғашқы үш емтиханынан (BT, MA және FA) босатылады және «Корпоративтік және бизнес құқығы» (LW) бойынша ACCA біліктілігін оқуды бастай алады. Аяқталған емтихандар бойынша сертификат алу үшін студенттер «Профессионализм негіздері» деп аталатын этика модулін де аяқтауы керек, бірақ студент сертификат пен дипломды алуды қаласа да, оны бір рет қана аяқтау жеткілікті. Негізгі деңгейдегі емтихандар наурыз, маусым, қыркүйек және желтоқсан айларында қағаз түрінде немесе жыл бойы ACCA лицензиясы бар емтихан орталықтарында компьютерлік емтихандар ретінде қолжетімді.

Тәртіптік іс жүргізу

ACCA студенттері, филиалдары және мүшелері ACCA ережелері мен регламенттеріне міндетті. Егер олар ACCA ережелерін бұзса, ACCA оларға тәртіптік шаралар қолдануға құқылы (мысалы, ACCA біліктілігін жою немесе айыппұл салу). ACCA ережелері мен регламенттері ағылшын және Уэльс заңдарымен реттеледі, ал ACCA-ның тәртіптік шешімдеріне тек Англия мен Уэльсте ғана шағымдануға болады.

ACCA-X онлайн курстары

2015 жылдың басында іске қосылған ACCA X – бухгалтерлік және бизнес саласын оқып бастаған студенттерге арналған онлайн курстар. Бұл курстар негізгі деңгейдегі алғашқы жеті емтиханға қолжетімді және edX платформасында орналасқан, ал контентін Epigeum әзірлеген. 2016 жылдың сәуір айында ACCA X Германияның Берлин қаласында өткен Халықаралық және Еуропалық қауымдастықтар сыйлықтарында «Ең үздік электрондық оқыту және онлайн білім беру» жүлдесін жеңіп алды.

Тіркелген тұлға

Кандидаттар кәсіби біліктілікті алу үшін студенттік мүше ретінде тіркеледі. Емтихандарды сәтті тапсырғаннан кейін студенттік мүшелер "Аффилиат" мәртебесіне көшеді. "ACCA аффилиаттары толық мүшелікке қабылдану үшін, өтініш нысанында ең кем үш жылдық қанағаттандырарлық, бақыланатын, тәжірибелік жұмыс тәжірибесін бухгалтерлік қызметте (немесе қызметтерде) алғанын және қажетті білік деңгейіне жеткенін көрсетуі керек."

Австралия

ACCA-ның Сиднейде кеңсесі бар және Сидней, Мельбурн, Перт, Аделаида және Брисбен сияқты ірі қалаларда емтихандар өткізеді. ACCA мүшелері автоматты түрде тіркеулі компания аудиторлары бола алмайды. CPA Australia және Мемлекеттік бухгалтерлер институты ACCA біліктілігін иммиграция мақсатында бухгалтерлік біліктілігін бағалау үшін жеткілікті деп мойындайды. Салық практикалаушылар кеңесі 2010 жылғы 12 мамырда ACCA-ны мойындалған салық агенттері қауымдастығы және мойындалған БАҚ агенттері қауымдастығы ретінде аккредиттеді. Мүше | IFAC

Австралиялық салық және заң бойынша емтихандарды сәтті тапсырған жағдайда, ACCA мүшелері Мемлекеттік бухгалтерлер институтының теңдес мүшелік деңгейін алуға құқылы.

CA ANZ Стратегиялық одақ

2016 жылдың маусым айында Chartered Certified Accountants (ACCA) және Chartered Accountants Australia and New Zealand (CA ANZ) қауымдастығы стратегиялық одақ құрғанын жариялады. ACCA мүшелері CA ANZ толық құқықты мүшесі болуға құқықсыз, CA ANZ мүшелігін алу үшін тұру орнына және мүшелік мерзіміне қатысты қосымша талаптар орындалуы тиіс. 2016 жылдың соңында Австралияда 3414 мүше және 1721 студент тіркелген.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландиядағы ACCA мүшелерінің, филиалдарының және студенттерінің қызметтерін Австралиядағы кеңсесі басқарады, оған Окленд пен Веллингтондағы Желілік кеңес мүшелері, сондай-ақ Крайстчерчтегі мүшелерді қолдаушылар көмектеседі. 2014 жылдың желтоқсанында Австралияның дипломированный бухгалтерлер институты (ICAA) мен Жаңа Зеландияның дипломированный бухгалтерлер институты біріккеннен кейін, жаңадан құрылған «Австралия және Жаңа Зеландия дипломированный бухгалтерлері (CA ANZ)» Жаңа Зеландиядағы жалғыз ұлттық есепшілік ұйымға айналды, ол ACCA-мен стратегиялық серіктестікте. 2016 жылдың соңында Жаңа Зеландияда 502 мүше тіркелген.

Кариб теңізі, Орталық және Оңтүстік Америка

ACCA Кариб теңізінің дипломталған бухгалтерлер институтының серіктес ұйымы болып табылады. ACCA біліктілігі Француз Гвианасында (Францияның бөлігі болғандықтан Еуропалық Одақтың регламенттеріне бағынады) заңды түрде мойындалады. 2016 жылдың соңында Кариб аймағында 4 857 мүше және 16 000 студент болды.

Қырғызстан

ACCA Кенияда мойындалады және елде кеңсесі бар. Кейбір университеттер ACCA бағдарламасын ұсынады.

Намибия

ACCA 2016 жылғы 24 қарашада Намибиядағы мемлекеттік бухгалтерлер мен аудиторлар кеңесі (PAAB) тарапынан кәсіби ұйым ретінде толық және шартсыз аккредиттеу мәртебесімен марапатталды. PAAB – бұл мамандықты бақылау және Намибияда мемлекеттік бухгалтерлер немесе аудиторлар болып жұмыс істеуге немесе тәжірибе жүргізуге құқығы бар тұлғалардың тізімін ұстау үшін құрылған заңды орган.

Оңтүстік Африка

ACCA заңды салық мақсаттары үшін мойындалғанмен, Оңтүстік Африкадағы ешқандай есепшілік ұйыммен келісімшарты жоқ, ал ICAEW, ICAS және CA Ireland Оңтүстік Африканың дипломдық есепшілер институтымен келісімшарттары бар. 2023 жылдың 6 шілдесінде Аудиторлардың тәуелсіз реттеуші кеңесі АССА-ны Оңтүстік Африкада тіркелген аудитор болуға болашақ мүшелерге қосымша мүмкіндік ретінде ресми түрде аккредиттеді. 2024 жылдың 1 сәуірінен бастап елде сыртқы аудитті тек АССА және Оңтүстік Африканың дипломдық есепшілер институтының мүшелері ғана жүргізе алады.

Қазақстан

Зимбабведегі ACCA – Мемлекеттік бухгалтерлер мен аудиторлар кеңесінің (PAAB) құрамына кіретін ұйымдардың бірі. PAAB – Зимбабведе 1996 жылы құрылған, мамандықты бақылау және мемлекеттік бухгалтерлер немесе аудиторлар ретінде жұмыс істеуге құқығы бар адамдардың тізімін жүргізу үшін арналған заңды орган. Тек жақсы тіршілік ететін ACCA мүшелері мен Зимбабве харталық есепшілер институты ғана аудитор ретінде тіркеле алады.

Қытай

ACCA 1980 жылдардың соңында Қытай нарығына енді және соңғы жылдары Қытайдағы базасын қарқынды дамытты. 41 қытай университетімен ынтымақтастық келісімдері жасалған, олардың көпшілігі қаржы және есеп бойынша жетекші болып табылады, сонымен қатар, пәндердің кең спектрінде жоғары академиялық беделге ие. Ең танымал оқу орындары: Цинхуа университеті, Сямынь университеті, Орталық қаржы және экономика университеті, Шанхай қаржы және экономика университеті, Оңтүстік-Батыс қаржы және экономика университеті, Сиань Цзяотун университеті және Сунь Ятсен университеті. 2024 жылдың басына қарай ACCA-ның Қытайда 29 000 мүшесі мен 148 000 студенті болды, Пекин, Чанша, Шанхай, Чэнду, Гуанчжоу, Шэньчжэнь, Шэньян, Циндао, Ухань, Гонконг әкімшілік аймағы және Макао әкімшілік аймағында 11 кеңсесі бар.

Макао

ACCA қазіргі уақытта Макаодағы Сертификатталған Бухгалтерлер Қоғамымен (жергілікті заңмен бекітілген есептеу органы) бірлескен бағдарламалық қатынастар арқылы заңды түрде мойындалған.

Малайзия

2007 жылғы 13 тамызда ACCA және Малайзияның сертификатталған бухгалтерлер институты (MICPA) өзара мүшелерге басқа ұйымға қосылуға мүмкіндік беретін МРА келісіміне қол қойды. Бұл келісім Малайзия бухгалтерлік институты (MIA) тарапынан мойындалды. MIA сонымен қатар Малайзиядағы 21 университет біліктілігін Малайзиядағы тіркелген бухгалтер ретінде тіркелудің алғы шарты ретінде мойындайды. 1967 жылғы Бухгалтерлер заңына сәйкес, тек MIA мүшелері ғана Малайзияда бухгалтер болып саналады. ACCA 1967 жылғы Бухгалтерлер заңының бірінші қосымшасының II бөлігінде заңмен мойындалған. Сондықтан ACCA біліктілігі MIA мүшесі ретінде қабылдауға лайықты, бұл мемлекеттік аудитор (аудит фирмасы) ретінде практика жүргізуге мүмкіндік береді. Осы үшін MIA-ның мемлекеттік практика бағдарламасына қатысып, аудиторлық мақұлдауға өтініш беру және аудиторлық мақұлдау сұхбаттан өту қажет. 2016 жылдың соңында Малайзияда 12 521 мүше және 42 000 студент тіркелген.

Непал

2014 жылдан бастап Трибхуван университеті АССА-ны (толық мүшелік алғаннан кейін) орта білімнен кейін аяқталған жағдайда бакалавр дәрежесімен маңызды деп санайды.

Пәкістан

ACCA біліктілігі Пәкістанда «Білікті компания хатшысы» деген атақ береді. ACCA және жергілікті заңмен бекітілген есеп беру органы – Пәкістанның чартерлік есепшілер институты (ICAP) бір-бірін ішінара мойындайды. Пәкістанның Жоғары білім беру комиссиясы (HEC) ACCA мүшелерінің біліктілігін коммерция саласындағы магистр дәрежесіне (MCom) тең деп таниды. ICAP сондай-ақ ACCA серіктестеріне белгілі бір жеңілдіктер береді. 2014 жылғы 4 желтоқсанда ACCA және ICMAP (Пәкістанның есеп және басқару бухгалтерлері институты) екі есепшілік ұйым арасындағы академиялық мойындау шарттарын күшейту үшін Меморандумға қол қойды. Бұл меморандум ACCA және Пәкістанның ICMA студенттері мен мүшелеріне екі мамандық пен мүшелікке жылдам жолмен қол жеткізуге мүмкіндік береді. 2016 жылдың соңында Пәкістанда 3843 мүше және 37000-нан астам студент тіркелген.

Сингапур

Сингапурда ACCA сертификатына ие болғандар 2016 жылдың 31 желтоқсанына дейін, ал қазіргі студенттер 2018 жылдың 31 желтоқсанына дейін ICPAS PAC бағдарламасын аяқтауға және бұрынғы көшкін кезең шаралары арқылы Сингапурдың дипломдалған есепшісі кәсіби атағын алуға құқылы болды.

Тайвань

Тайвань үкіметі жариялаған бухгалтерлік сараптама емтиханының 6(iii) және 9-қағидаларына сәйкес, ACCA мүшелері Тайваньдағы Certified Public Accountant атындағы емтиханды алуда жеңілдіктерге ие.

Біріккен Араб Әмірліктері

2014 жылдың наурызында ACCA БАӘ-нің ұлттық есепшілер қауымдастығы – Бухгалтерлер және аудиторлар қауымдастығы (AAA)мен стратегиялық серіктестік туралы келісімге қол қойды, осы арқылы соңғысы ел бойынша жаңа дипломдық есепші біліктілігін дамытуға көмектеседі. Емтихандар бірлесіп өткізіледі, ал сәтті бітірген түлектер ACCA және БАӘ-нің жаңа дипломдық есепші біліктілігін – UAECA (Біріккен Араб Эмираттерінің дипломдық есепшісі) алады.

Жаһандық біліктілік серіктестіктері

Кәсіби ұйымдармен әріптестік арқылы ACCA студенттері мен мүшелеріне өзге де қатысты білім беру бағдарламаларына мүмкіндік береді.