Польша президент сайлауы 2005

Кіріспе

2005 жылғы 9 және 23 қазанда Польшада президент сайлауы өтті. Польшаның қазіргі президенті Александр Квасьневский бес жылдық екі мерзім қызмет еткендіктен, үшінші рет сайлауға қатыса алмады. Лех Качиньский Дональд Тускті жеңіп, Польша президенті болды. Бұл сайлау ПИС партиясының Туск басқаратын Азаматтық платформаны парламент сайлауында жеңгеніне бір ай өткен соң ұйымдастырылды.

Өмірбаян

Бірінші турда оңшыл бағыттағы екі кандидат – Азаматтық платформаның (ПО) төрағасы және Сейм вице-маршалы Дональд Туск пен Заң және әділет партиясының (ПиС) құрметті төрағасы, Варшава қаласының мэрі Лех Качинский көш бастады, бұл күтілгендей болды. Ешқайсысы да дауыстардың 50 пайызын алған жоқ болғандықтан, 23 қазан күні екінші тур өтті. Бұл турда Качинский 54,04 пайыз дауыс жинап, Тускты жеңді. Екі жетекші кандидат та оң орталықтан шыққанмен, олардың партиялары 25 қыркүйекте өткен заң шығарушы сайлаудан кейін коалициялық үкімет құруды жоспарлаған, алайда Туск пен Качинский арасында маңызды айырмашылықтар болды. Туск дін мен мемлекеттің бөлінуін қадағалауды, жылдам еуропалық интеграцияны және еркін нарықтық экономиканы қолдады. Качинский өте консервативті, жұмсақ еуроскептик және мемлекеттік араласуды жақтады. Мұндай айырмашылықтар қазан айының соңында ПиС пен ПО арасындағы коалициялық келіссөздердің сәтсіз аяқталуына әкелді. Парламенттік сайлауға дейін үкіметте болған Демократиялық солшылдар альянсының үміткері Влодзимиерж Цимошевич 14 қыркүйекте жарыстан бас тартты. Ол бас тартқан кезде сауалнамаларда үшінші орында тұрды және Качинский мен Тусктан басқа, екінші турға өтуге ең көп мүмкіндігі болды. Сайлаудан бас тартқан, бірақ бастапқыда тіркелген басқа кандидаттар – Збигнев Релига және Мачей Гиертич. Даниэль Томаш Подржицкий сайлау алдындағы апатта қаза тапты. Он адам сайлау рәсіміне тіркелді, бірақ 100 000 қолдау жинамады: Арнольд Буздыган, Станислав Чеберек, Габриэль Яновский, Ян Антоний Кильб, Вальдемар Януш Косаковский, Мариан Ромуальд Рембельский, Збигнев Ролинский, Славомир Саломон, Мария Шишковская, Болеслав Тейковский. Польшаның қазіргі Премьер-министрі Дональд Тусктың әкесі Йозеф Туск екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде неміс армиясына шақырылғаннан кейін қызмет еткен қысқа мерзіміне байланысты «Вермахт ісі» ортасында болды, бұл сайлаудың ең үлкен дау-дамасы болды.

Two center right candidates, Donald Tusk, chairman of the Civic Platform (PO) and Deputy Marshal of the Sejm, and Lech Kaczyński, honorary chairman of Law and Justice (PiS) and mayor of Warsaw, led the poll in the first round, as was widely expected. As neither received 50 percent of the vote, a second round was held on 23 October. In this round, Kaczyński defeated Tusk, polling 54.04 percent of the vote. Although both leading candidates came from the center right, and their two parties had planned to form a coalition government following the legislative elections on 25 September, there were important differences between Tusk and Kaczyński. Tusk wanted to enforce separation of church and state, favored rapid European integration and supported a free market economy. Kaczyński was very socially conservative, a soft Eurosceptic, and supported state interventionism. Such differences led to the failure of PiS PO coalition talks in late October. Włodzimierz Cimoszewicz, the candidate of the Alliance of the Democratic Left, which was the governing party before the legislative election withdrew from the race on September 14. At the time he withdrew he was third in the polls, still having the most chances to get to the second round (besides Kaczyński and Tusk). Other candidates, who withdrew from the elections, but initially have signed to, were Zbigniew Religa and Maciej Giertych. Daniel Tomasz Podrzycki, who had also signed, died in an accident before the elections. Ten people had registered themselves in election procedure, but failed to gather 100,000 support signatures: Arnold Buzdygan, Stanisław Ceberek, Gabriel Janowski, Jan Antoni Kiełb, Waldemar Janusz Kossakowski, Marian Romuald Rembelski, Zbigniew Roliński, Sławomir Salomon, Maria Szyszkowska, Bolesław Tejkowski. The figure of Józef Tusk, grandfather of incumbent Polish Prime Minister Donald Tusk, was in the center of the "Wehrmacht affair" over his brief period of service after being drafted into the German army during the late stages of World War II, which was the biggest controversy of the election.

Пікірсауалдар

Сауалнама мерзімі Kaczyński Tusk Lepper Borowski Kalinowski Korwin Mikke Bochniarz Religa Cimoszewicz Giertych Басқалары Сайлау қорытындылары 9 қазан 2005 33.10 36.33 15.11 10.33 1.80 1.43 1.26 0.70 PGB 30 қыркүйек 2005 31 35 17 11 2 1 1 2 0 Rzeczpospolita 17 қыркүйек 2005 29 51 7 7 2 2 2 PBS 15 қыркүйек 2005 22 49 9 8 3 2 2 3 2 Polityka 13 қыркүйек 2005 22 43 10 17 8 Ipsos 9 тамыз 2005 24 24 12 5 3 2 0 7 19 2 2 OBOP 8 тамыз 2005 21 23 9 5 2 7 26 3 4 PBS 8 тамыз 2005 20 19 14 3 9 23 4 8 PGB 13 шілде 2005 22 11 15 6 3 1 9 23 6 4 OBOP 11 шілде 2005 19 12 11 2.4 1.9 12 35 2.4 4.3 CBOS 8 шілде 2005 20 9 12 5 3 13 31 3 4 Gazeta Wyborcza 6 шілде 2005 18 12 10 5 3 14 29 3 6 CBOS 10 маусым 2005 25 11 12 14 3 23 4 8 CBOS 17 мамыр 2005 22 13 14 10 15 14 2 10 PBS 13 мамыр 2005 27 14 9 16 15 19 PGB 2 мамыр 2005 23 13 13 10 9 10 22 Pentor 25 сәуір 2005 21 9 13 9 22 15 2 9 PBS 22 сәуір 2005 26 11 11 12 16 14 4 6 PGB 20 сәуір 2005 24 13 13 14 7 8 9 12

Нәтижелер

Бірінші турда сайлауға қатысу деңгейі төмен болды, барлық дауыс беруге құқылы сайлаушылардың 49,7% ғана дауыс берді.