Кіріспе

2000 жылғы Билл Джойдың мақаласы

"Неге болашаққа біз қажет емес" – Билл Джойдың (сол кезде Sun Microsystems бас ғалымы) 2000 жылғы сәуір айындағы Wired журналында жарияланған мақаласы. Мақалада ол "Біздің 21-ғасырдың ең қуатты технологиялары – робот техникасы, гендік инженерия және нанотехнологиялар – адамзатты жоғалу қаупі төнген түрге айналдыруға қауіпті" деп аргументтейді. Джой ескертеді:

[[Ядролық қару тарихы]] тәжірибесі

Кейбір сыншылар Джойдың позициясын қараңғылатушылық немесе нео-луддизм деп сипаттаса да, басқалары оның технологияның қарқынды дамуының салдарына қатысты алаңдаушылығымен келіседі.

Қорытынды

Джой технологияның дамуы адамзатқа бұрынғы технологиялар ешқашан келтірмеген қауіп төндіреді деп санайды. Ол генетикалық инженерия, нанотехнология және робототехникаға ерекше назар аударады. Оның пікірінше, ядролық бомба сияқты 20-шы ғасырдың құрылыс-жойғыш технологиялары құрылғылардың күрделілігі мен құнының жоғары болуына, сондай-ақ қажетті материалдарды алудың қиындығына байланысты тек үлкен мемлекеттердің ғана қолы жеткізе алатын болған. Ол «Ақ оба» романын адамзатты құрта алатын вирусты жасаған ақылсыз ғалым туралы қорқынышты сценарий ретінде келтіреді. Джой компьютер қуатының артуына да алаңдайды. Оның ойынша, компьютерлер соңында бізден ақылды болып, роботтардың бүлік шығаруы сияқты антиутопиялық жағдайларға әкелуі мүмкін. Ол Тед Качинскидің (Унабомбашының) сөздерін цитаталайды. Джой болашақта тек байлар ғана жаңа роботтарды басқару билігіне ие болып, олардың адамдардың өмірін және көбеюін қалай бақылауға шешім қабылдауы мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылық білдіреді. Ол робототехника және осы саланың мамандары туралы көбірек зерттеу жүргізіп, өз ойларынан бөлек, басқалардың пікірін білуге тырысты. Робот техникасының маманы Родни Брукс болашақта адам мен роботтың бірігуі мүмкін екенін айтады. Джой Ханс Моравектің «Робот: қарапайым машинадан жоғары санаға» атты кітабында роботтардың болашақта адамдардың күнделікті іс-әрекеттерін өз мойнына алып, біртіндеп адамдардың осыған бейімделетіні туралы айтылғанын атап өтеді.

Сын

"Жаңалықтың жақындығы" кітабында Рэй Курцвейл қауіпті технологияны реттеуді сұраққа тартып, "Біз қатерлі ісік және басқа да ауыр ауруларға шалдыққан миллиондаған адамдарға биоинженерлік емдеуді дамытуды тоқтатуымыз керек пе?" деп сұрады, себебі осы технологиялардың кейбір күндері зұлымдыққа пайдаланылу қаупі бар. Алайда, Джон Зерзан мен Челлис Глендиннинг қазіргі технологиялар бостандыққа да, қатерлі ісік мәселесіне де зиян келтіреді және бұл екі мәселе байланысты деп санайды. AAAS Science and Technology Policy Yearbook 2001 журналындағы "Билл Джой мен технофутуристердің қараңғы болжамдарына жауап" мақаласында Джон Сили Браун мен Пол Дугид Джойды оның болжамдарында әлеуметтік факторларды ескермегендігі үшін, технологиялық шешілімге тым аударғандығы үшін сынады. Джон МакГиннис Джойдың жасанды жалпы интеллектке (АЖИ) алып келуі мүмкін технологияларды "қолдан шығару" ұсынысы сәтсіздікке ұшырайды дейді, себебі "қазіргі технология мен геосаясатта тыйым салулар тиімді болмайды". АЖИ-ді шектеу туралы келісімдерді тексеру қиын болады, себебі АЖИ-дің екі жақты қолданылу мүмкіндігі және оны жасырудың оңайдығы бар. Сондай-ақ, ол Джойдың зиянды зерттеулерден ғалымдардың ерікті түрде бас тартуы туралы "Гиппократ анты" ұсынысы да тиімді болмайды деп санайды, себебі ғалымдар үкіметтердің қысымына ұшырауы, пайда табуға құмар болуы, қандай технологиялар болашақта зиян келтіретінін білмеуі немесе Джойдың пікіріне қарсы болуы мүмкін. АЖИ-ден бас тартудың орнына МакГиннис басқа түрлеріне қарағанда жағымды жасанды интеллектті жылдам дамытуға бағытталған дифференциалды технологиялық дамуды ұсынады. Экстропиандық футуролог Макс Мор Курцвейлдің "технологияны қолдан шығарудың" практикалық емес және тиімсіздігі туралы көзқарасын бөліседі, бірақ адамзаттың кемелденуі мен эволюциясы "адамгершілігімізді жоғалту" емес және кез келген саланың қабілетін ерікті түрде арттыру тіпті "жоғалту" емес деп, моральдық және философиялық тұрғыдан дәлелдейді. Зак Голдсмит Билл Джоймен жасаған сұхбаты туралы мақаласында жаңа технологияларды дамытумен байланысты кейбір мәселелер мақалада айтылғаннан да қауіпті екенін айтады, себебі Голдсмит бұл машиналарды жасаушылар оларға тым көп билік береді деп мәлімдейді. Голдсмит ғалымдар жаңалық ойлағанда, қандай қателіктер болуы мүмкін екенін ойламайды, себебі бұл қаржыландырудың азаюына әкеледі. Софи Тайсом Билл Джойдың мақаласына жазған шолуында Джой жаңа технологияларға келгенде бір жақты ойлаудан ауытқуы керек және олармен "келісімге" келу мүмкіндігін қарастыруы керек дейді. Ол сондай-ақ оның болашақта не болатыны туралы уайымдағаны дұрыс екенін мойындайды, бірақ бұл технологиялар бізді бақылауға тырысады деп ойламайды. Джой бұған жауап беріп, адамдардың оның мақаласына жауап беруді бастағанына қуанғанын айтты, себебі бұл оларға тақырып бойынша ой бөлісуге мүмкіндік берді.

Салдары

Мақала жарияланғаннан кейін Билл Джой технологиялардың жасырын қауіптерін бағалауды, сондай-ақ зиян келтіру мүмкіндігі бар технологияларға қатысты жұмыстан бас тартуды ұсынды. 2008 жылы Wired журналының 15 жылдығына арналған мақаласында Лукас Грейвс генетика, нанотехнология және робототехника Билл Джойдың болжаған сценарийін іске асыруға жетпегенін хабарлады. Танымал конспиролог Алекс Джонс 2020 жылдың 27 қазанындағы The Joe Rogan Experience подкастының эпизодында Джо Роган және Тим Диллонмен трансгуманизмнің салдары талқыланған кезде бұл мақалаға сілтеме жасады.