Кіріспе

Жергілікті күн батқаннан кейін өтетін спорттық іс-шара түнгі ойын деп аталады, яғни бұл іс-шара күн батқаннан кейін толық немесе ішінара өткізіледі. Спорт түріне қарай, мұндай жарыстар жарық шамдарымен немесе қараңғы жағдайда ұйымдастырылуы мүмкін. "Түнгі ойын" термині көбінесе сыртта өтетін спорт түрлеріне қолданылады. Егер үй ішіндегі спорттық жарыстар жергілікті күн батқаннан кейін болса да, олар кез келген уақытта жасанды жарықпен жарықтандырылады.

Бейсбол

1880 жылы Томас Эдисон шамды ойлап тапқаннан кейін бір жыл өткенде электр жарығымен бейсбол ойыны өткізілді. Бұл екі дүкен командасы арасындағы тәжірибелік ойын болды, ал ұйымдастырылған бейсбол түнгі бейсболды ресми мойындауға дейін тағы елу жыл күтті. 1892 жылы Техас лигасының «Хьюстон Буффалос» командасы аркалық шамдарды пайдаланып түнде ойнады. 1900 жылдардың басында ұйымдастырылған бейсбол командалары арасында бірнеше көрнекі түнгі бейсбол ойындары өтті. Олардың бірі 1909 жылы, екіншісі 1927 жылы болды, бірақ бұл ойындар лига тізімінде есептелмеді. Ойын кәсіби командалар арасында өткенімен, бұл ресми емес тәжірибелер болды және «түнгі бейсболдың алғашқысы» деп есептелмеді. 1929 жылы Де-Мойн (Айова) бейсбол клубының президенті Ұлттық ассоциацияның съезінде 1930 жылы түнгі бейсбол ойнайтынын мәлімдеді. Алайда, алғашқы ресми кіші лиганың түнгі ойыны 1930 жылдың 28 сәуірінде Канзастағы Индепенденс қаласында өтті. 1931 жылғы «Baseball Magazine» журналында Индепенденс Америкадағы алғашқы команда болып, лигада түнгі бейсбол ойынын өткізгені айтылды. Индепенденстегі ойыннан кейін түнгі бейсбол кіші лигаларда «өрт секілді тарады». Сонымен қатар, 1935 жылы «The Sporting News» газеті Де-Мойн (Айова) тұрақты шамдарды орнатқан алғашқы қала емес, ал бұл жұмысты Индепенденс жасағанын көрсетті. 1934 жылдың маусымының соңына қарай кіші лиганың алпыс бес командасы өз алаңдарына тұрақты шамдар орнатты. 1930 жылы Индепенденсте орнатылған шамдар 1990 жылдың маусымында алынып, жарамсыз деп танылды. 1949 жылы «Индепенденс Янки» командасының ойыншысы болған Микки Мантл тарихи шамдар астында ойнады. 1927 жылғы түнгі көрнекі ойыннан бері жарықтандыру технологиясы айтарлықтай жақсарды. Елу жылдық тәжірибеден кейін кәсіби бейсболдың жаңа дәуірі басталуға азық болды. «Индепенденс Продьюсерс» (Independence Producers) – қазіргі Shulthis стадионында ойнаған C класты кіші лиганың бейсбол командасы. Олар «Giant Manufacturing Company» компаниясынан шам сатып алып, өз алаңдарына тұрақты шамдар орнатты. 1930 жылдың 28 сәуірінде Индепенденс түнгі ойын өткізген кезде, Индепенденс кәсіби түнгі бейсболдың туған жері атанды. 1930 жылдың маусымының соңына қарай 38 кіші лига командасы өз алаңдарына шамдар орнатты. Индепенденс 1930 жылдың 28 сәуірінде ұйымдастырылған бейсбол тарихында алғашқы түнгі ойынды өткізді. «Ұйымдастырылған бейсбол» термині баскетбол лигасы мен кіші лиганың бейсбол ойындарына қатысты. Ұйымдастырылған бейсбол ойындары ұйымдастырылған бейсбол ойындары болып саналуы үшін белгілі бір ережелерді сақтауы керек. Бейсбол комиссары ұйымдастырылған бейсболға билік етеді. Индепенденс лига ойынында «Маскоги Чифс» командасына 13:3 есебімен жеңілді. Бұған дейін Индепенденс «Дэвид үйі» кәсіби бейсбол командасына қарсы көрнекі ойын өткізген, бірақ бұл ойын ұйымдастырылған бейсбол ойыны ретінде танылмады. Алайда Индепенденс «Дэвид үйін» 9:1 есебімен жеңді. Индепенденс кез келген Үлкен лига командаларынан бұрын түнгі бейсбол ойынын өткізгендіктен, ұйымдастырылған бейсбол тарихындағы алғашқы түнгі ойын Канзастағы Индепенденсте өтті. Веб-сайттарда алғашқы түнгі ұйымдастырылған бейсбол ойыны туралы көптеген сілтемелер, фотосуреттер мен медиа жарнамаларын табуға болады. 1930 жылы Индепенденсте өткен ойыннан кейін түнгі бейсбол басқа елдерге де тарады. Канададағы алғашқы түнгі бейсбол ойыны 1931 жылы Канаданың Ванкувер қаласында өтті. 1933 жылы Жапонияда алғашқы түнгі бейсбол ойыны, ал Кубада 1937 жылы өтті. Түнде ойын ойнаған алғашқы үлкен лига командасы – 1930 жылғы «Канзас-Сити Монархс», олар көбінесе команда автобусымен бірге жүк көліктеріне орнатылған тасымалды шамдарды тасымалдайтын «Дэвид үйі» бейсбол командасына қарсы ойнады. «Монархс» командасының алғашқы түнгі бейсбол ойыны 1930 жылдың 28 сәуірінде Оклахома штатының Энид қаласында «Филипс университетіне» қарсы өткізілді. Үлкен лига тарихындағы алғашқы түнгі ойын 1935 жылдың 24 мамырында Цинциннати «Редс» командасы «Филадельфия Филлис» командасын Кросли Филдте 2:1 есебімен жеңген кезде өтті. Бастапқы жоспар бойынша «Редс» әр маусымда жеті түнгі ойын ойнайтын болды, олардың әрқайсысы қонақ командасына қарсы. Түнгі бейсбол тез арада басқа да Үлкен лига қалаларында танылып, ақырында қалыпқа айналды; кейіннен күндізгі жарыстарды белгілеу үшін «күнгі ойын» термині пайда болды. Барлық үй ойындарын күндіз ойнаған соңғы кеңейтілмеген/көшірілмеген команда Чикаго «Кабс» болды; олар Wrigley Field-те 1988 жылдың 9 тамызында алғашқы ресми түнгі ойынды өткізіп, «Нью-Йорк Метс» командасын 6:4 есебімен жеңді, түнгі бейсболға алғашқы әрекеті («Филадельфия Филлис» командасына қарсы) жаңбырдан кейін тоқтатылды. «Кабс» командасы әлі де кез келген үлкен лига клубының арасында ең аз үй түнгі ойындарын ойнайды (2014 жылғы деректер бойынша маусымда 35 ойын). Алғашқы түнгі «All-Star» ойыны 1943 жылы Филадельфиядағы «Shibe Park» стадионында өтті, ал алғашқы «World Series» түнгі ойыны 1971 жылғы «World Series» турнирінің 4-ойныны Питтсбургтегі «Three Rivers Stadium» стадионында өтті. 1969 жылдан бергі барлық «All-Star» ойындары, сондай-ақ 1987 жылғы «World Series» турнирінің 6-ойнынан бергі барлық «World Series» ойындары түнгі уақытта өтті.

Крикет

Крикет матчтарында жарық шамдарын қолдану 1977 жылы басталғаннан бері ойынға ұлттық және халықаралық деңгейде көп инвестиция әкелуге көмектесті. Бүгінде көптеген тест ойнайтын елдерде жарықты (күндіз/түнде) крикет ойналады, бірақ кейбір елдер соңғы 10-12 жылда ғана күндіз/түнде матчтарды қабылдай бастады. Индия Премьер Лигасы және Чемпиондар Лигасы Т20 сияқты көптеген маңызды турнирлер түнгі ойындардың арқасында сәтті болды. Крикет алғаш рет 1952 жылдың 11 тамызында Англияда жарық шамдарымен ойналды, оны бірнеше миллион адам теледидардан тамашалады. Содан бері барлық тест ойнайтын елдер стадиондарына жарық шамдарын орнатты. Дәстүрлі крикет жарық шамдарында шамдар бекітілген ұзын тіреулер болады. Бұл соққымен ұшқан доптың биіктігіне байланысты жасалады, себебі допты көру үшін жоғары жарықтар қажет. Бірақ көптеген крикет стадиондарында әртүрлі жарық шамдары бар, мысалы, Австралиядағы ANZ стадионы, Жаңа Зеландиядағы стадиондар және т.б. Дубайдағы DSC крикет стадионы жақында әлемдегі ең жаңа және ең ақылды жарық жүйесі – «От шеңбері» жүйесін орнатты.

Желідегі футбол

Терминді американдық футбол және канадалық футбол сияқты басқа да ашық стадиондағы спорт түрлері де қабылдады. Алғашқы түнгі футбол ойыны 1892 жылдың 28 қыркүйегінде Пенсильвания штатының Мансфилд қаласында Мансфилд мемлекеттік нормалық мектебі мен Вайоминг семинариясы арасында өтті. Ойын бірінші кезеңде 0:0 есебімен аяқталды. 1893 жылы Чикагодағы Әлемдік көрмеде Чикаго А. А. Вест-Пойнтқа қарсы түнгі футбол ойыны өткізді. Чикаго 40 минуттық ойында 14:0 есебімен жеңіске жетті. 1902 жылдың 21 қарашасында бірінші Ұлттық футбол лигасының «Филадельфия Атлетика» командасы «Канавеола Атлетика клубын» 39:0 есебімен жеңіп, «Мейпл Авеню Драйвинг Паркінде» алғашқы кәсіби түнгі футбол ойынын өткізді. Миссисипи өзенінен батысқа қарайғы алғашқы түнгі футбол ойыны 1905 жылы Канзас штатының Вичита қаласында Купер колледжі (қазіргі Канзас штатының Стёрлинг қаласындағы Стёрлинг колледжі) мен Фэрмаунт колледжі (қазіргі Вичита мемлекеттік университеті) арасында өтті. NFL-дегі алғашқы түнгі ойын 1929 жылы «Чикаго Кардиналс» пен «Провиденс Стим Роллер» командаларының ойынында болды.

Автоспорт

Түнгі уақыттағы автокөлік жарыстары екі түрлі форматта өтуі мүмкін. Ле-Манның 24 сағаттық жарысы сияқты спорттық автомобиль жарыстары мен Монте-Карло раллиі сияқты ралли жарыстары, жарысқа қатысатын көліктердің фараларын пайдалану арқылы түні бойы жалғастырылады. Балама нұсқада, фаралары жоқ көліктерді жарықтандыру үшін трасса бойында күшті шамдар орнатылады. Бұл шамдар үлкен аумаққа жарық шашыратып, сонымен бірге жүргізушінің алдыңғы әйнегі мен визиріндегі жарық шағылысуын азайту үшін жасалуы керек. Мұндай жүйелер көп жылдар бойы қысқа трассадағы автоспорт жарыстарында кеңінен қолданылып келеді. Теннесси штатындағы Бристоль моторлық трассасының 0,8 километрлік (жарты миль) трассасында өткізілетін NASCAR жарысы маусымның ең танымал іс-шараларының бірі болып табылады. 1,609 километрден (1 миль) асатын алғашқы заманауи овал трассада жарықтандыру жүйесі 1992 жылы Шарлотта моторлық трассасында орнатылды. Осындай жүйелердің арқасында NASCAR жарыстары көп жылдар бойы түнгі уақытта өткізіліп келеді. MotoGP өзінің алғашқы түнгі жарысын 2008 жылы Лосайл халықаралық трассасында өткізді. Формула-1 өзінің алғашқы түнгі жарысын 2008 жылғы Сингапур Гран-присінде ұйымдастырды.