Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Веб-бет түрі
Type of web page
Динамикалық веб-бет – бұл орындалу кезінде (бағдарламалық қамтамасыз ету іске қосылғанда) құрастырылатын веб-бет, сақталған күйінде берілетін статикалық веб-беттен өзгеше. Серверлік жағындағы динамикалық веб-бет – бұл серверлік жағындағы скрипттерді өңдейтін қолданба сервері басқаратын веб-бет. Серверлік жағындағы скриптте параметрлер әрбір жаңа веб-беттің құрастырылуын, соның ішінде клиенттік жақтағы өңдеуді қалай орнатуды анықтайды. Клиенттік жағындағы динамикалық веб-беттер веб-бетті жүктегенде браузерде іске қосылатын JavaScript арқылы өңдейді. JavaScript бетке Document Object Model (DOM) арқылы өзара әрекеттесе алады, беттің күйін сұрап, оны өзгерте алады. Веб-бет клиенттік жағында динамикалық болса да, егер серверлік кодты қамтымаса, GitHub Pages немесе Amazon S3 сияқты статикалық хостинг қызметінде орналастырылуы мүмкін. Динамикалық веб-бетті пайдаланушы немесе компьютерлік бағдарлама кейбір өзгермелі мазмұнды өзгерту үшін қайта жүктейді. Жаңарту туралы ақпарат серверден немесе сол беттің DOM-ындағы өзгерістерден келуі мүмкін. Бұл шолу тарихын қысқартуы немесе сақталған нұсқаны жасауы мүмкін, бірақ AJAX технологиясын пайдаланатын динамикалық веб-беттің жаңартуы қайта оралуға болатын бетті жасамайды және көрсетілген беттің алдындағы шолу тарихын қысқартпайды. AJAX-ты пайдалану арқылы соңғы пайдаланушы веб-браузерде бір динамикалық бетті бір бет ретінде көреді, ал бұл бетте көрсетілген нақты веб-мазмұн әртүрлі болуы мүмкін. AJAX қозғалтқышы тек браузерде орналасқан және клиенті үшін DOM-ның бөліктерін, DOM-ды қолданба серверінен сұрайды. Белгілі бір қолданба сервері веб-қосымшаға қызметтер ұсыну үшін стандартталған REST стилі интерфейсін ұсына алады. DHTML – бұл статикалық емес веб-беттерді құру үшін қолданылатын технологиялар мен әдістердің жиынтық атауы, бірақ AJAX танымал болғаннан кейін ол жиі қолданылмайды, ал бұл терминнің өзі қазір сирек қолданылады. Клиенттік жағындағы скрипттер, серверлік жағындағы скрипттер немесе олардың үйлесімі браузерде динамикалық веб-тәжірибесін қамтамасыз етеді.
A dynamic web page is a web page constructed at runtime (during software execution), as opposed to a static web page, delivered as it is stored. A server side dynamic web page is a web page whose construction is controlled by an application server processing server side scripts. In server side scripting, parameters determine how the assembly of every new web page proceeds, and including the setting up of more client side processing. A client side dynamic web page processes the web page using JavaScript running in the browser as it loads. JavaScript can interact with the page via Document Object Model (DOM), to query page state and modify it. Even though a web page can be dynamic on the client side, it can still be hosted on a static hosting service such as GitHub Pages or Amazon S3 as long as there is not any server side code included. A dynamic web page is then reloaded by the user or by a computer program to change some variable content. The updating information could come from the server, or from changes made to that page's DOM. This may or may not truncate the browsing history or create a saved version to go back to, but a dynamic web page update using AJAX technologies will neither create a page to go back to, nor truncate the web browsing history forward of the displayed page. Using AJAX, the end user gets one dynamic page managed as a single page in the web browser while the actual web content rendered on that page can vary. The AJAX engine sits only on the browser requesting parts of its DOM, the DOM, for its client, from an application server. A particular application server could offer a standardized REST style interface to offer services to the web application. DHTML is the umbrella term for technologies and methods used to create web pages that are not static web pages, though it has fallen out of common use since the popularization of AJAX, a term which is now itself rarely used. Client side scripting, server side scripting, or a combination of these make for the dynamic web experience in a browser.
Тарих
"Динамикалық веб-беттердің басталуы" немесе тарихын дәл айту қиын, себебі бұл нақты түсінік "веб-беттердің кеңінен дамуынан" кейін ғана мағыналы болады. HTTP 1989 жылдан бері бар, ал HTML 1996 жылдан бастап ресми түрде стандартталды. Веб-браузерлердің танымалдылығы 1993 жылы Mosaic-пен басталды. 1995 және 1996 жылдар аралығында нарыққа Coldfusion, WebObjects, PHP және Active Server Pages сияқты бірнеше динамикалық веб-өнімдері енгізілді. JavaScript (кейін LiveScript деп аталған) енгізілуі клиенттік браузерде JavaScript коды орындалатын клиенттік жақтан динамикалық веб-беттерді жасауға мүмкіндік берді. AJAX терминіндегі "J" әрпі бастапқыда JavaScript және XML пайдаланылғанын білдірді. Серверлік жақтағы JavaScript өңдеудің дамуымен, мысалы, 2009 жылы әзірленген Node.js, JavaScript серверде толыққанды қалыптасқан күйде клиенттерге жіберілетін беттерді динамикалық түрде құру үшін де қолданылады. Wikipedia-ны қолдайтын мазмұнды басқару жүйесі MediaWiki, бастапқыда серверлік жақтағы динамикалық веб-беттердің мысалы болып табылады, олар формаларды жіберу және URL параметрлері арқылы өзара әрекеттеседі. Уақыт өте келе, визуалды редактор сияқты жақсартулар клиенттік жақта динамикалық элементтерді қосты, ал классикалық өңдеу нысаны сияқты бастапқы серверлік жақтағы элементтер қателік немесе үйлесімсіздік туған жағдайда (жақсы деградация) резервтік нұсқа ретінде қолжетімді болып қалады.
It is difficult to be precise about "dynamic web page beginnings" or chronology because the precise concept makes sense only after the "widespread development of web pages". HTTP has existed since 1989, HTML, publicly standardized since 1996. The web browser's rise in popularity started with Mosaic in 1993. Between 1995 and 1996, multiple dynamic web products were introduced to the market, including Coldfusion, WebObjects, PHP, and Active Server Pages. The introduction of JavaScript (then known as LiveScript) enabled the production of client side dynamic web pages, with JavaScript code executed in the client's browser. The letter "J" in the term AJAX originally indicated the use of JavaScript, as well as XML. With the rise of server side JavaScript processing, for example, Node. js, originally developed in 2009, JavaScript is also used to dynamically create pages on the server that are sent fully formed to clients. MediaWiki, the content management system that powers Wikipedia, is an example for an originally server side dynamic web page, interacted with through form submissions and URL parameters. Throughout time, progressively enhancing extensions such as the visual editor have also added elements that are dynamic on the client side, while the original dynamic server side elements such as the classic edit form remain available to be fallen back on (graceful degradation) in case of error or incompatibility.
Сервер жағындағы скрипттер
Веб-серверде (серверлік скрипттер) жұмыс істейтін бағдарлама әртүрлі веб-беттердегі веб-мазмұнды жасау, пайдаланушы сессияларын басқару және жұмыс ағынын реттеу үшін пайдаланылады. Сервер жауаптары HTML нысанындағы деректер, URL-дегі параметрлер, қолданылатын браузер түрі, уақыт өтуі, деректер базасы немесе сервердің күйі сияқты жағдайларға байланысты болуы мүмкін. Мұндай веб-беттер көбінесе ASP, ColdFusion, Go, JavaScript, Perl, PHP, Ruby, Python, WebDNA және басқа да тілдердің көмегімен, веб-сервермен бірдей аппараттық құралдарда жұмыс істей алатын қосалқы сервер арқылы құрылады. Серверлік тілдер динамикалық веб-беттерді жасау үшін көбінесе Common Gateway Interface (CGI) интерфейсін пайдаланады. Екі маңызды ерекшелік – ASP.NET және JSP, олар өздерінің API-ларында CGI ұғымдарын қайта қолданады, бірақ барлық веб-сұрауларды ортақ виртуалды машинаға жібереді. Серверлік тілдер веб-сервердегі веб-беттің бастапқы кодына тегтер немесе белгілерді енгізу үшін қолданылады. Клиенттік компьютердегі пайдаланушы веб-бетті сұрағанда, веб-сервер осы тегтерді немесе белгілерді серверде әрекеттерді орындау үшін түсіндіреді. Мысалы, серверге деректер базасынан немесе ағымдағы күнді сияқты ақпаратты қосуға нұсқау берілуі мүмкін. Динамикалық веб-беттер көбінесе күтпеген өзгерістер болмағанда немесе азайтқанда кэштеледі, және беттің жүктелуін баяулату үшін, әрбір сұраныс бойынша бетті қайта жасаудың қажеті болмай, веб-серверге үлкен жүктеме түсуі күтіледі.
A program running on a web server (server side scripting) is used to generate the web content on various web pages, manage user sessions, and control workflow. Server responses may be determined by such conditions as data in a posted HTML form, parameters in the URL, the type of browser being used, the passage of time, or a database or server state. Such web pages are often created with the help of server side languages such as ASP, ColdFusion, Go, JavaScript, Perl, PHP, Ruby, Python, WebDNA and other languages, by a support server that can run on the same hardware as the web server. These server side languages often use the Common Gateway Interface (CGI) to produce dynamic web pages. Two notable exceptions are ASP. NET, and JSP, which reuse CGI concepts in their APIs but actually dispatch all web requests into a shared virtual machine. The server side languages are used to embed tags or markers within the source file of the web page on the web server. When a user on a client computer requests that web page, the web server interprets these tags or markers to perform actions on the server. For example, the server may be instructed to insert information from a database or information such as the current date. Dynamic web pages are often cached when there are few or no changes expected and the page is anticipated to receive considerable amount of web traffic that would wastefully strain the server and slow down page loading if it had to generate the pages on the fly for each request.
Комбинациялық технологиялар
Динамикалық веб-бетті құрайтын клиенттік және серверлік компоненттердің барлығы веб-қосымша деп аталады. Веб-қосымшалар пайдаланушылардың өзара әрекеттесуін, күйін, қауіпсіздігін және өнімділігін басқарады. Ajax клиенттік жағындағы скрипттер мен серверлік сұраулардың үйлесімін пайдаланады. Бұл веб-қосымшаларды дамыту тәсілі, мазмұнды динамикалық түрде алмастыру үшін, ол үшін серверден деректерді сұрау жіберіледі. Сервер сұралған деректерді қайтарады, содан кейін оны клиенттік жақ скрипті өңдейді. Бұл тәсіл сервердің жүктелу уақытын қысқарта алады, себебі клиент сервердің тілдік талдауышы арқылы толық веб-бетті қайта жасауды сұрамайды; тек өзгеретін мазмұн ғана жіберіледі. Google Maps – Ajax тәсілдерін қолданатын веб-қосымшаның мысалы. Веб-браузер сияқты веб-клиент, Gopher, FTP, NNTP (Usenet) және HTTP сияқты көптеген серверлерден деректерге қол жеткізе отырып, өз сервері ретінде де жұмыс істей алады, содан кейін бет құрастырады. HTTP клиенттен серверге құжаттарды жүктеуге мүмкіндік береді. Мұны істеу үшін бірнеше HTTP әдістері бар.
All of the client and server components that collectively build a dynamic web page are called a web application. Web applications manage user interactions, state, security, and performance. Ajax uses a combination of both client side scripting and server side requests. It is a web application development technique for dynamically interchanging content, and it sends requests to the server for data in order to do so. The server returns the requested data which is then processed by a client side script. This technique can reduce server load time because the client does not request the entire webpage to be regenerated by the server's language parser; only the content that will change is transmitted. Google Maps is an example of a web application that uses Ajax techniques. A web client, such as a web browser, can act as its own server, accessing data from many different servers, such as Gopher, FTP, NNTP (Usenet) and HTTP, to build a page. HTTP supports uploading documents from the client back to the server. There are several HTTP methods for doing this.