Кіріспе

Америкалық елші және саясаткер (1946 жылы туған)

Дэвид Хортон Уилкинс (12 қазан 1946 жылы туған) – американдық адвокат және президент Джордж Буш әкімшілігі кезінде Канададағы АҚШ-тың бұрынғы елшісі. Тағайындалуға дейін ол 30 жыл бойы заңгерлік қызметпен айналысып, соның ішінде 25 жыл Оңтүстік Каролина штатының Өкілдер палатасында қызмет етті. Ол 11 жыл бойы Оңтүстік Каролина штатының Өкілдер палатасының спикері болды. Қазіргі уақытта Уилкинс Оңтүстік Каролинадағы заң фирмасының қоғамдық саясат және халықаралық құқық бөлімінің төрағасы қызметін атқарады.

Отбасылық өмір және білім

Оңтүстік Каролина штатында өмір бойы тұрған Уилкинс Гринвилл орта мектебін бітіріп, Клемсон университетіне теннис бойынша стипендия алып түсті және 1968 жылы бакалавр дәрежесімен құрметті дипломмен аяқтады. Ол Оңтүстік Каролина университетінде заңгерлік диплом (J.D.) алып, содан кейін АҚШ Армиясында бірінші лейтенант болып қызмет етті. 1970-жылдардың басында ол Гринвиллге қайтып келді, онда әйелі Сьюзанмен бірге екі ұлын өсірді.

Мемлекеттік заң шығарушы орган

Вилкинс, республикашыл, алғаш рет 1980 жылы Оңтүстік Каролина штатының Өкілдер палатасына сайланды. Демократтар бақылауындағы палатада ол қатарлап өсіп, алты жыл сот комитетінің төрағасы, екі жыл спикердің орынбасары болып қызмет етті, содан кейін 11 жыл спикер болып сайланды. Ол Оңтүстіктегі қайта құру кезеңінен бері кез келген заң шығару органының спикері болып сайланған алғашқы республикашыл болды. 2005 жылдың 2 маусымында зейнеткерлікке шыққанда Оңтүстік Каролина тарихында ең ұзақ қызмет еткен үшінші спикер еді. Штаттық заң шығарушы органмен өткізген 25 жылында Вилкинс Оңтүстік Каролина штатының этика кодексі және Білім берудегі жауапкершілік туралы заң сияқты маңызды реформаларға қатысты. Вилкинс Конфедерацияның шайқас туын Штаттық Капитолий ғимаратының үстінен Конфедерация ескерткішінің артына көшіруде де маңызды рөл атқарды. Ту 2015 жылы штаттық ғимарат аумағынан алынып тасталды. Оның басшылығымен штат Мартин Лютер Кинг мерекесін қабылдады. Спикер ретінде Вилкинс Оңтүстік Каролинада видео ойын автоматтарына тыйым салуға және Оңтүстік Каролина штатының білім лотереясын құруды кейінге қалдыруға да қатысты. 1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде Вилкинс салықты көтеруге қарсы күресті, нәтижесінде Оңтүстік Каролина салықты көтермеген азазды штаттардың бірі болды. Өзінің заң шығару мансабында Вилкинс көптеген наградалар алды, соның ішінде 2004 жылғы Мемлекеттік заң шығарушылық көшбасшылығы сыйлығын Мемлекеттік заң шығарушылардың Ұлттық конференциясы Конфедерация туын көшірудегі оның тұрақты ұстанымы мен 11 қыркүйек террористік шабуылдарынан кейін ұлттық конференцияны өткізуден бас тартуы үшін берді. Вилкинс көптеген ұйымдар тарапынан «Жылдың үздік заң шығарушысы» атанды, сондай-ақ Ұлттық спикерлер қауымдастығының президенті және Оңтүстік заң шығару конференциясының төрағасы болып қызмет етті.

Саяси қызметі және Канададағы елші болып тағайындалуы

Уилкинс Буш-Чейнидің 2004 жылғы сайлау штабының штаттық төрағасы және 2000 жылғы сайлау штабының тең төрағасы болды. 2002 жылы президент Джордж Буш оны Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясының Қонақтар кеңесіне тағайындады. 2005 жылдың 27 сәуірінде президент Буш оны Канададағы АҚШ елшісі лауазымына ұсынды, ал Сенат 2005 жылдың 26 мамырында дауыс беру арқылы бекітті. Уилкинс 2005 жылдың 29 маусымында Канаданың генерал-губернаторы Адриен Кларксонға ресми түрде өзінің сенім грамоталарын тапсырды.

Елші лауазымы

Канадаға келгеннен кейін Уилкинс екі ұлы елді байланыстыратын қарым-қатынастарды нығайтуға міндеттенді. 2008 жылғы сәуір айындағы сұхбатында Уилкинс бұл пікірін қайталап, «әлемде бұрын-соңды болмаған ең ірі сауда қарым-қатынасы бізде бар, және менің ойымша, ең жақсы қарым-қатынас. Екі жақта да шекараның арғы жағындағыларға біздің бір-бірімізге қаншалықты маңызды екенімізді еске салып, оны одан да нығайтуға тырысу – менің мақсатым» деді. Тағайындалғанға дейін Уилкинс Канадаға бір рет қана келген, ол үш он жыл бұрын АҚШ Армиясының резервінде қызмет еткен кезде болған. Елшілік қызметінің алғашқы 20 айында елдер арасындағы ең негізгі дау – жұмсақ ағаш мәселесі – Канаданың ағаш өнеркәсібінің көп бөлігінің қолдауымен шешілді. Жұмсақ ағаш дауынан басқа, Уилкинс Солтүстік-Батыс жолы, Рендиция, Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (НАФТА) және Канаданың Ауғанстандағы рөлі сияқты бірқатар мәселелерді де қарастырды. Уилкинс президент Буштың екінші мерзімі аяқталғанда, 2009 жылдың қаңтарында қызметтен кетті, сондай-ақ «Түлектер қауымдастығының Ең үздік қызметкері» сыйлығына ие болды. 2007 жылдың 28 наурызында Уилкинс Университеттің қамқорлар кеңесі тарапынан Университеттің 13 мүшеден тұратын кеңесінде өмір бойына орын алатын мүше ретінде сайланды. 2009 жылдың 17 шілдесінде Уилкинс екі жылдық мерзімге төраға болып бірауыздан сайланды.

Мемлекеттік қызметтен кейінгі мансап

2009 жылдың ақпан айында Уилкинс Нельсон Муллинс Райли & Скарборо ЛЛП фирмасында серіктес болып кірді және АҚШ-Канада шекарасының екі жағындағы бизнес өкілдігімен айналысатын Қоғамдық саясат және халықаралық құқық практикалық тобын басқарады.