Кіріспе

150 м-ден төмен гелий негізді газды тыныс алудан туындайтын қайтымды бұзылыс – жоғары қысымды жүйке синдромы (ЖЖС, сондай-ақ жоғары қысымды неврологиялық синдром деп те аталады) – гелий құрамындағы газды тыныс ала отырып, суға 500 фут (152 м) тереңдікке түскенде пайда болатын неврологиялық және физиологиялық суға бату бұзылысы. Басқарылатын әсерлер мен олардың ауырлығы түсу жылдамдығына, тереңдікке және гелийдің пайыздық құрамына байланысты. "Гелий дірілі" 1965 жылы Корольдік теңіз флотының физиологы Питер Б. Беннетт сипаттаған. Кеңес ғалымы Г. Л. Зальцман гелий дірілі туралы алғаш рет 1961 жылғы тәжірибелерінде хабарлаған. Бұл есептер 1967 жылға дейін Батыс елдерінде қолжетімді болған жоқ. Жоғары қысымды жүйке синдромы терминін алғаш рет 1968 жылы Р. В. Брауэр Марсельдегі 1189 фут (362 м) камералық тегін жүргізу кезінде пайда болған діріл, электроэнцефалографиялық (ЭЭГ) өзгерістер және ұйқышылдық сияқты біріктірілген белгілерді сипаттау үшін қолданды.

Симптомдары

HPNS симптомдары: діріл, миоклониялық сілкініс, ұйқышылдық, ЭЭГ өзгерістері, көру қабілетінің бұзылуы, құсық, бас айналу және ой-қиялының нашарлауы.

Алдын алу

HPNS-ті толыққанды алдын алу мүмкін емес, бірақ симптомдардың дамуын кешіктіру немесе өзгертуге болатын тиімді әдістер бар. Қысу жылдамдығын баяулату немесе қысу кезінде тоқтаулар жасау, өнімділіктің күрт төмендеуіне кедерес келтіретіні анықталды. Гелиокс гелий-қышқыл қоспасына азот (тримикс) немесе сутек (гидрелиокс) сияқты басқа газдар қосу арқылы неврологиялық әсерлерді басуға болады. Алкоголь, анестезия және құрысуға қарсы препараттар жануарларда HPNS-ті басуда әртүрлі нәтижелер көрсеткен. Адамдарда қазіргі таңда олардың ешқайсысы қолданылмайды.

Танымал мәдениетте

HPNS — 1989 жылғы Джеймс Кэмеронның «Теңіз түбінде» фильміндегі маңызды сюжеттік кезең.