Кіріспе
Дежарик, сондай-ақ голографиялық шахмат немесе холошахмат деп те аталады, – «Жұлдызды соғыстар» ғарыш операсы франшизасында кездесетін, негізінен ойдан шығарылған үстел ойыны. Ойын фигуралар ретінде голографиялық бейнелерді пайдаланады. Ол осы ғаламдағы жердегі шахматқа ұқсас деп сипатталады, себебі ол шахматтағы торлы үлгідегі тақтада ойналады, әр фигураның қозғалу және шабуылдаудың өзіндік ережесі бар, және егер ол қарсыластың тұрған орнына түсіп қалса, ол сол фигураны жояды. Жылдар бойы бірнеше ресми және жанкүйерлер жасаған көшірмелері жасалды. 2021 жылға дейін ойынның бірде-бір ресми ережелер жинағы жарияланбады, оның орнына ойын үшін әртүрлі ережелер (көбінесе жанкүйерлер жасаған) пайда болды. Ойын кезінде қолданылатын фигуралардың саны да нақты емес, бірақ ең танымал нұсқасында сегіз фигура қолданылады. Ойын 1977 жылы «Жұлдызды соғыстар» фильмінде «Мыңжылдық бүркіт» кемесіндегі сахнада алғаш рет көрсетілді. Ол фантастикадағы голограммалардың, 3D және кеңейтілген шындықтың (AR) классикалық, ерте мысалдарының бірі болып ерекшеленеді.
Dejarik, also known as holographic chess or holochess, is a primarily fictional board game appearing in the Star Wars space opera franchise that uses holographic figures as pieces. The game has been roughly described as that universe's equivalent of terrestrial chess since it is played on a board with a chequered pattern, each piece has a specific way of moving and attacking, and if it lands on a spot occupied by an opponent, it destroys the other piece. Over the years, several official and fan made replicas have been made. As of 2021, no single, official rule set for the game has been released, and instead, a number of different rule sets (mostly designed by fans) for the game co exist. Even the number of figures to be used in the game is unclear, although the best known variant uses eight. The game debuted in the 1977 film Star Wars, in a scene on board the Millennium Falcon. It is notable as one of the classic, early examples of holograms, 3D and AR in fiction.
Шығуы мен тарихы
Дежарик алғаш рет 1977 жылы шыққан «Жұлдызды соғыстар» ғарыш операсы фильмінде пайда болды. Шамамен 15 секундқа созылатын сахнада, Хан Солоның жеңіл кореллиандық ғарыш кемесі «Миллениум-Фалькон» Татуиннен Альдеранға саяхаттап бара жатқанда, вуки Чеубакка R2-D2 дроидымен ойын ойнайды. R2 жеңіске жақын болғанда, Чеубакка ашуға булып, ал C-3PO оның бекер ашуланғанын айтады. Сосын Хан Соло Чеубакканы ренжітпеудің жақсы екенін ескертеді, себебі вукилер қарсыластарының қолын жыртып тастаумен әйгілі. Осы сөздерден қорқыған 3PO ойыннан бас тартып, R2-ге «Чеубакканың жеңіске жеткеніне көз жұмуды» ұсынады. Кейін «дежарик» тақтасы ғарыш кемесі Өлім жұлдызынан Явин IV-ке ұшып бара жатқанда көрінеді, онда Люк Скайуокер оның алдында отырып, Дарт Вейдердің қолынан Оби-Ван Кенобинің қазасына қайғырып отырады. Ойынды бейнелейтін фильмдік реквизит Фил Типпетт пен Джон Берг жасаған. Кейіннен бұл ойын «Жұлдызды соғыстар» медиасында, соның ішінде «Жұлдызды соғыстар: Клондық соғыстар» және «Жұлдызды соғыстар: Көтеріліс» телесериалдарында пайда болды. 2015 жылы шыққан «Жұлдызды соғыстар: Күш оянады» фильмінде Финн «Миллениум-Фалькон» кемесіндегі «дежарик» тақтасын қысқа ғана уақытқа іске қосады, ал 2018 жылғы «Жұлдызды соғыстар тарихы» фильмінде Чеубакка мен Тобиас Бекет «Миллениум-Фалькон» бортында ойнайды.
" Жұлдыздар соғысы " ғаламшарында
Дежарик – «Жұлдызды соғыстар» әлеміндегі танымал голографиялық ойын, мысалы, гиперғарыш арқылы ұзақ сапарлар кезінде ойын-сауық үшін жұлдыздық кемелердің палубаларына орнатылады. Типтік ойын станциясы голограмма генераторынан тұрады, ол әдетте жиынның цилиндрлі негізінде орналасқан, ал оның үстінде ауыспалы ақ және қара түсті шаршылары бар үш шеңберден тұратын тақта орналасқан. Ойын іске қосылғанда түрлі-түсті, үш өлшемді кейіпкерлер пайда болады. Ойыншы осы кейіпкерлерді үстелге орнатылған пернетақта арқылы басқарады. Әр кейіпкердің ойын барысында қолданылатын ерекше қабілеттері бар. Егер екі кейіпкер тақтадағы бірдей орынға келсе, олар бір-бірімен күреседі. 1977 жылғы түсірілімдерде бастапқыда он кейіпкер болуы жоспарланған, бірақ 2018 жылы фильмде көрсетілген нұсқада да он кейіпкер бар. Бұл 1977 жылы он кейіпкердің жобаланғанымен, Джордж Лукас көріністі "кем шатастырған" сегіз кейіпкерлі нұсқаны ұнатқанына байланысты. «Жұлдызды соғыстардың» 1977 жылғы түсіріліміне арналған «Соло» фильмінде Чубакка «Мылтық бура» кемесіндегі дежарик проекторын бұзып, экранда неге сегіз ғана кейіпкер бар екеніне түсінік береді. Бұл ойынның толық нұсқасында сегіз емес, он кейіпкер болуы керек екенін көрсетеді.
Ережелер
Ойынның егжей-тегжейлі ережелері фильмде немесе басқа ресми БАҚ-та сипатталмаған, ал ойынның ресми, лицензиялық шығарылымының болмауынан көптеген жанкүйерлер жылдар бойы өздерінің ережелерін құрастырған нұсқаларын жасады. 2017 жылы dejarik (Жұлдызды соғыс: Джедай сын-қатерлері) іске асырылған алғашқы лицензиялық компьютерлік ойын жасалғалы, ресми ережелер көбірек жасалды. 2019 жылы Galaxy's Edge: Dejarik Board Game with Checkers деп аталатын лицензиялық үстел ойынының нұсқасы шығарылды, бірақ ол 2017 жылғы компьютерлік нұсқадан өзгеше ережелермен болды. 2020 жылы Lucasfilm компаниясы dejarik ойыны үшін ойын ережелерін әзірлегені туралы хабарланды, бірақ 2021 жылға дейін олар әлі де жарияланбады. Қазірге дейін белгілі барлық ережелер (2021 жылға қарай) сегіз фигуралы нұсқаға арналған. Көптеген Жұлдызды соғыс жанкүйерлері жылдар бойы өздерінің dejarik ойын репликаларын жасады. Ойынның парктік көшірмесі 2017 жылы "Жұлдызды соғыс: Галактиканың шетіндегі" ойын паркінде құрылды. Дежарик адам мен компьютер арасындағы қарым-қатынас саласындағы ғылыми зерттеулердің тақырыбы болды және ол фантастикадағы голограммалар мен АР (көтеріңкі шындық) классикалық, ерте мысалдарының бірі ретінде танылды. Дежарик сонымен қатар көптеген өнертапқыштарға фильмде көрінетін голографиялық эффекттерді еліктейтін физикалық құрылғылар жасауға шабыт берді, мысалы 1983 жылғы Archon компьютерлік ойынынан бастап Voxiebox жобалаған сияқты жаңа өнімдерге дейін.