Кіріспе

Американдық саясаткер (1863–1939)

Джеймс Гамильтон Льюис (18 мамыр 1863 – 9 сәуір 1939) – американдық адвокат және саясаткер. Кейде J. Ham Lewis немесе Ham Lewis деп аталды, ол Вашингтонды АҚШ Өкілдер палатасында, ал Иллинойсты АҚШ Сенатында өкілдік етті. Ол АҚШ Сенатында «Уип» лауазымын алған тұңғыш адам болды. Вирджиния штатының Данвилл қаласында туып, Джорджия штатының Аугуста қаласында өскен Льюис бірнеше колледжді бітіріп, заң білімін алды және 1882 жылы адвокаттыққа қабылданды. 1885 жылы Вашингтон территориясына көшіп, демократ ретінде саясатқа белсенді қатысты; аумақтық заң шығарушы орган мүшесі болып қызмет етті, АҚШ-Канада шекарасын белгілеуге көмектескен федералды комиссиямен жұмыс істеді және губернаторлыққа үміткерліктен сәтсіз өтті. 1897–1899 жылдары АҚШ Өкілдер палатасында қызмет етті. Испания-Америка соғысынан кейін Льюис Чикагоға көшіп барды. Қаланың корпорациялық кеңесшісі қызметін атқарғаннан соң, губернаторлыққа тағы да үміткерліктен сәтсіз өтті, 1912 жылы АҚШ Сенатына сайланды және бір мерзім (1913–1919) қызмет етті. Ол көпшілік партиясының «Уип» лауазымына сайланды және бұл лауазымды алғаш рет иеленді. 1918 жылы қайта сайлануға, ал 1920 жылы губернаторлыққа үміткер болды. 1930 жылы ол қайтадан АҚШ Сенатына сайланды және 1931 жылдан өмірінің соңына дейін қызмет етті. Вашингтон қаласында қайтыс болды, алдымен Вирджиния штатының Арлингтон қаласында, кейін Мэриленд штатының Брентвуд қаласындағы Форт-Линкольн зиратында жерленді.

Ерте өмір

Льюис 1863 жылдың 18 мамырында Вирджиния штатының Данвилл қаласында дүниеге келді және Грузия штатының Аугуста қаласында өсті. Оның анасы Америка Азамат соғысында Конфедерация үшін қызмет еткенде жараланған әкесіне күтім көрсету үшін Вирджинияға сапар шеккен. Анасы босанғанда қайтыс болды, ал әкесі мүгедек болып қалғандықтан Льюисті туыстары тәрбиеледі. Ол Аугустаның Хоутон мектебінде, Вирджиния университетінде, Огайоның Солтүстік университетінде және Бейлор университетінде оқыды, содан кейін Саваннада, Джорджияда заңды оқыды. 1882 жылы ол адвокаттық коллегияға қабылданды және 1885 жылы Сиэтлге көшіп, заңгерлікпен айналыса берді. Демократ болғандықтан, ол 1887-1888 жылдары Вашингтон территориясының заң шығару органында қызмет етті. 1889 және 1890 жылдары Льюис АҚШ-тың ұстанымын ұсыну үшін Канада және Аляска шекаралары жөніндегі Бірлескен Жоғары Комиссиясымен жұмыс істеді. 1892 жылы ол Вашингтон штатының губернаторы лауазымына кандидат болды, бірақ жеңіліске ұшырады.

Еңбек жолы

Льюис АҚШ Конгресінде екі штаттан өкілдік еткен санаулы саясаткерлердің бірі болды. Ол Вашингтон штатын (1897–1899) АҚШ Өкілдер палатасында өкілдік етті және 1898 жылы сайлауға үміткер болып сәтсіздікке ұшырады. 1899 жылы ол АҚШ пен Канада арасындағы кедендік заңнаманы реттеу жөніндегі АҚШ комиссары қызметін атқарды және АҚШ Сенатына сайлауға үміткер болып сәтсіздікке ұшырады. Испан-американ соғысы кезінде Льюис Вашингтон Ұлттық гвардиясының генерал-адъютанты штабында генерал-инспектордың көмекшісі болып, подполковник шенімен қызмет етті. Кейіннен ол полковник шеніне көтеріліп, Джон Р. Брук штабында Кубада, содан кейін Фредерик Дент Грант штабында ұқсас қызметтер атқарды. 1896 жылы Льюис Демократиялық Ұлттық конвенциясында вице-президенттікке үміткерлігіне бірінші раундта 11 дауыс алды, бірақ конституциялық талап бойынша 35 жасқа толмағандықтан үміткер бола алмады. 1900 жылы ол Демократиялық партиядан вице-президенттікке үміткер болды, бірақ дауыс беруге дейін бас тартты, ал Адлай Стивенсон номинацияны жеңіп алды. 1903 жылы Льюис Чикагоға көшіп, заңгерлікпен айналысып, 1905 жылдан 1907 жылға дейін қаланың корпорациялық кеңесшісі болып қызмет етті. 1908 жылы ол Иллинойс штатының губернаторы лауазымына үміткер болды. 1913 жылы Льюис Иллинойс штатынан АҚШ Сенатына сайланды; ол бір мерзім (1913–1919) қызмет етті және бүкіл мерзімі бойы көпшілік фракциясының жетекшісі болды. 1914 жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде теңіздегі қауіпсіз саяхатты қамтамасыз ететін заңдар мен шарттардың орындалуын қамтамасыз ету жолдарын қарастырған Лондон конференциясында Сенат өкілі болды. Льюис 1915 жылдан 1919 жылға дейін Мемлекеттік департаменттегі шығыстар жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Президент Вудро Вильсонның жақын одақтасы Льюис Вильсонның «Жаңа бостандық» заңнамасының көп бөлігін қабылдауға жетекшілік етті. Льюис Еуропадағы белгілі бір соғыс уақытындағы арнайы тапсырмаларды орындады, нәтижесінде Бельгия және Грекия патшаларынан рыцарь орденін алды. 1918 жылдың қазан айында Льюис USS Mount Vernon әскери кемесінде болғанда, ол неміс артиллериясының оғына түсті. Льюис және басқалары жарылыстан аман қалды, бірақ кеме экипажының 35 адамы қаза тапты. 1918 жылы қайта сайлауда жеңілгеннен кейін Льюиске Бельгиядағы елшілік қызметі ұсынылды, бірақ ол бас тартты және Чикагодағы жеке заңгерлік практикасына оралды. 1920 жылы ол губернаторлыққа үміткер болып, жеңіліс тапты. Ақырында ол жаңадан құрылған Льюис, Адлер, Ледерер және Кан фирмасының (қазіргі Saul Ewing Arnstein & Lehr, LLP) серіктесі болды. 1921, 1922 және 1925 жылдары Льюис соғыс зардаптарын өтеу туралы мәселелерді шешу үшін өткізілген Ұлттар Лигасы конференцияларына АҚШ делегациясының құрамында қатысты.

Кейінгі мансап

1930 жылы Льюис тағы да Сенатқа сайланды; ол 1936 жылы қайта сайланды және 1931 жылдың 4 наурызынан бастап қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Ол 1933 жылдан бастап өліміне дейін көпшілікке басшылық етуші лауазымда болды. Сонымен қатар, ол 1933 жылдан бастап өліміне дейін атқарушы органдардағы шығыстар жөніндегі комитеттің төрағасы қызметін атқарды. 1932 жылы Льюис Чикаго мэрі Антон Сермак бұйрығымен Иллинойс штатының "сүйікті ұлы" ретінде Чикагодағы Демократиялық Ұлттық конвенцияға қатысты. Сермак Льюистің көмегімен Иллинойс делегаттарының Франклин Делано Рузвельтті қолдамауын қамтамасыз етуді жоспарлады, бірақ Льюис кейін өтінішін кері алып, делегаттарын босатты, олардың көпшілігі ФДР-ді қолдап, оның кандидаттығын бекітуге көмектесті. Сыртқы істер комитетінің мүшесі ретінде ол 1938 жылы Associated Press агенттігіне Гитлер Чехословакия үшін соғысқа бармайтынын айтты: "(Чехословакия) кез келген уақытта шешілуі мүмкін шағын мәселе" деді. Ал он алты күннен кейін Гитлер Ұлыбритания мен Францияның келісімімен Чехословакияның бір бөлігін басып алды. Льюис Гарри С. Трумэн Сенатқа сайланғаннан кейін оның алғашқы достарының бірі болды. 1935 жылы Трумэннің Сенаттағы алғашқы апталарында Льюис Трумэннің жанына отырып, оған кеңес берді: "Гарри, өзіңді кемсіз деп ойламастан баста. Алғашқы алты ай бойы қалай мұнда келдің деп таңғаласың. Содан кейін қалғанымыз қалай келдік деп таңғаласың".

Жеке өмір

1896 жылы Льюис Роза Лоутон Дугласқа (1871–1972) үйленді. Льюис мінез-құлқы мен киімінде ерекше адам ретінде белгілі болды, 1930 жылдарға дейін сәннен шығып қалған шпаттарды киіп жүрді, көптеген ерлер сақалын қырқып тастаған кезде Ван Дайк сақалын өсірді, сондай-ақ «толқынды қызғылт түсті шаштардан» тұратын жинағы болды. Ол әдепті мінезді болды және кейбір адамдар оны сөз көп айтуға бейім деп санаса да, ол шешен әрі талантты дебатшы ретінде танылды.

Өлім және жерлеу

Льюис Вашингтондағы Гарфилд ауруханасында қайтыс болды, ал оның қоштасу рәсімі Сенат палатасында өтті. Ол Арлингтон ұлттық зиратының жанындағы Абби мавзолейінде жерленді; кейін Мэриленд штатының Брентвуд қаласындағы Форт-Линкольн зиратында қайта жерленді.