Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ньюток – Аляска штатының Бетел санау ауданындағы Нинглик өзенінің жағасындағы шағын ауыл. 2010 жылғы халық санауы бойынша халық саны 354 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 321 адамнан артық. Климаттың өзгеруі негізінен Орталық Юпик халқы тұратын бұл ауылды көшуді қарастыруға мәжбүр етіп отыр. Мертарвик – ауылды тастап кетіп бара жатқандардың баруға ниеттенген жері.
Newtok is a small village on the Ningliq River in the Bethel Census Area, Alaska, United States. At the 2010 census, the population was 354, up from 321 in 2000. Climate change is forcing the primarily Central Yup'ik Alaska Native village to consider relocation. Mertarvik is the destination of those leaving the village.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-ның жалпы ауданы 1,1 шаршы миль (3 км2) құрайды, оның ішінде 1,0 шаршы миль (3 км2) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км2) немесе 7,21% су алабын құрайды.
According to the United States Census Bureau, the CDP has a total area of 1.1 square miles (3 km2), of which, 1.0 square miles (3 km2) of it is land and 0.1 square miles (0 km2) of it (7.21%) is water.
Демография
Ньюток алғаш рет 1950 жылғы АҚШ халық санағында «Кейалувик» деп тіркелді, ол құрылмаған жергілікті елді мекен еді. Осы ат батысқа қарай орналасқан бұрынғы елді мекенге де берілген, ол «Ескі Кейалувик» деп аталды. 1960 жылы елді мекеннің атауы Ньютокқа өзгертілді. Ньюток 1976 жылы ресми түрде құрылды, бірақ 1997 жылы мәртебесі жойылды. Кейіннен ол 2000 жылғы халық санағынан бастап халық санағымен белгіленген аудан (CDP) мәртебесін алды. 2000 жылғы халық санағы бойынша CDP-де 321 адам, 63 шаруашылық және 51 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 67 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы 3,12% ақ нәсілді, 95,33% американдық индейлер және 1,56% екі немесе одан көп нәсілді адамдарды құрады. 63 шаруашылықтың 68,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 63,5%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 19,0%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 19,0%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдар жоқ. Шаруашылықтың орташа мөлшері 5,10 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 5,96 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша келесідей таралып кеткен: 18 жасқа дейінгілер – 45,2%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 10,0%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 26,8%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 14,3%, ал 65 жасқа және одан жоғары жастағылар – 3,7%. Медианалық жас 21 жасқа тең. Әр 100 әйелге 118,4 еркек келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 112,0 еркек келді. CDP-дегі шаруашылықтың медианалық табысы 32 188 доллар, ал отбасының медианалық табысы 32 188 доллар құрады. Ер адамдардың медианалық табысы 26 250 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 15 625 доллар болды. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 9 514 долларға тең. Отбасылардың 29,8%-ы және халықтың 31,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 38,9%-ы және 65 жастан асқандардың ешқайсысы да жоқ.
Newtok first appeared on the 1950 U. S. Census as "Keyaluvik", an unincorporated native village. This was also the name of the earlier settlement just to the west, which became known as "Old Keyaluvik." In 1960, the name was changed to Newtok. Newtok formally incorporated in 1976, but disincorporated in 1997. It was then made a census designated place (CDP), effective with the 2000 census. As of the census of 2000, there were 321 people, 63 households, and 51 families residing in the CDP. The population density was There were 67 housing units at an average density of The racial makeup of the CDP was 3.12% White, 95.33% Native American, and 1.56% from two or more races. There were 63 households, out of which 68.3% had children under the age of 18 living with them, 63.5% were married couples living together, 11.1% had a female householder with no husband present, and 19.0% were non families. 19.0% of all households were made up of individuals, and none had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 5.10 and the average family size was 5.96. In the CDP, the population was spread out, with 45.2% under the age of 18, 10.0% from 18 to 24, 26.8% from 25 to 44, 14.3% from 45 to 64, and 3.7% who were 65 years of age or older. The median age was 21 years. For every 100 females, there were 118.4 males. For every 100 females age 18 and over, there were 112.0 males. The median income for a household in the CDP was $32,188, and the median income for a family was $32,188. Males had a median income of $26,250 versus $15,625 for females. The per capita income for the CDP was $9,514. About 29.8% of families and 31.0% of the population were below the poverty line, including 38.9% of those under age 18 and none of those age 65 or over.
Қоршаған орта мәселелері
2007 жылы The New York Times газетінде Ньютоктың эрозияға ұшырауы салдарынан кеңейіп жатқан Нинглик өзені мен солтүстікке қарайғы сазды жер арасында аралға айналғаны жазылған, себебі климаттың өзгеруіне байланысты Алясканың мәңгі тоңған жері еруде. Жағалаудағы дауылдар мен мәңгі тоңның еруі Ньюток тұрғызылған жерді тоздырып жіберді. The New York Times газетінің мақаласына сәйкес, ауыл теңіз деңгейінен төмен жатыр және батып жатқандықтан, он жылдың ішінде толығымен суға кете қаупі бар. АҚШ Армиясының Инженерлік корпусының 2009 жылғы наурыз айындағы есебінде қаладағы ең биік нүкте – мектеп 2017 жылға дейін су астында қалуы мүмкін деп болжанып отыр. Қала 2009 жылы History Channel телеарнасының «Аляскадағы қиын өмір» («Dangerous Earth») атты эпизодында көрсетілді. 2015 жылы Ньюток Al Jazeera English Fault Lines деректі фильмінде көрсетілген екі қаланың бірі болды. 2019 жылы алғашқы тұрғындар жаңа қала – Мертарвикке көшіп барды.
In 2007, The New York Times reported that erosion made Newtok an island between the widening Ningliq River and a slough to the north, because Alaskan permafrost is melting due to climate change. Coastal storms and thawing permafrost have worn away the land upon which Newtok was built. According to The New York Times article, because the village is below sea level and sinking, the town could be washed away within a decade. The United States Army Corps of Engineers' March 2009 report estimates the highest point in the town, the high school, will be under water by the year 2017. The town was featured in the 2009 History Channel's TV show, Tougher in Alaska, in the episode called "Dangerous Earth." In 2015, Newtok was one of the two towns featured in the Al Jazeera English Fault Lines documentary, When the Water Took the Land. By 2019, the first residents moved to a new town, Mertarvik.
Білім
Төменгі Кускоквим мектеп ауданы Аяпрун мектебін, 1-12 сыныптарды қамтиды. 2018 жылғы мәлімет бойынша мектепте 128 оқушы, 12 мұғалім және 27 басқа да қызметкер жұмыс істейді. Оның ізінен ашылған мектеп – Мертарвик Пионерлік мектебі.
Lower Kuskokwim School District operates the Ayaprun School, K 12. as of 2018 the school has 128 students, 12 teachers, and 27 other employees. Its continuation is the Mertarvik Pioneer School.
Көшіру
Жер 14 шақырым қашықтықта орналасқан Нельсон аралында Мертарвик деп аталатын жаңа елді мекен үшін сатып алынды, және құрылыс материалдарын жеткізу үшін док салуға 1 миллион доллар мемлекеттік қаржы қол жеткізілді. 2016 жылы қалада шамамен 400 тұрғын болды, олар 2003 жылы 9 миль қашықтықтағы жоғарырақ жерге көшуге дауыс берді, бірақ көшу процесі баяу жүріп жатыр. 2016 жылдың 24 желтоқсанында ауыл Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігіне «2006 жылдың 1 қаңтарынан басталып, жалғасып келе жатқан су тасқыны, тұрақты эрозия және мәңгі тоңның бұзылуы» салдарынан апат жариялау туралы өтініш жолдады. Өтініште «Юпик тайпасын (~350 адам) көшіру» де қарастырылған. 2018 жылдың жазында 8 үймен қатар 6000 шаршы фут көлемді қоғамдық орталық салынды. 2019 жылға жоспарланған жұмыстарға қоғамдық орталықтағы ішкі жұмыстар (оны мектеп ретінде пайдалану үшін), генераторлық ғимарат және тағы 13 үй салу кіреді. Сондай-ақ, жолдар, құбырлар және су тазарту станциясын салу жоспарлануда. Мақсат – 2023 жылға дейін көшуді аяқтау. 2022 жылдың қыркүйегінде «Мербок» тайфуны отын бараларына зақым келтіріп, мұхит жағалауын қала шебіне жақындатты.
Land has been acquired for a new townsite called Mertarvik on nearby Nelson Island about 9 mile (14 km) away, and $1 million in government funding has been obtained to build a dock for delivering building supplies. As of 2016, although the town's roughly 400 residents voted in 2003 to relocate to higher ground nine miles away, progress has been slow. On December 24, 2016, the village made a disaster declaration request to the Federal Emergency Management Agency for disaster assistance due to "flooding, persistent erosion, and permafrost degradation starting on January 1, 2006 and continuing." The request would "include relocation of the Yupik Tribe (population of ~350 people)." During the summer of 2018, a 6,000 square foot community center was built, as were 8 houses. Plans for 2019 include interior work in the community center so it can be used as a school, a generator building, and 13 more houses. Construction of roads, pipes, and a water treatment plant is planned. The goal is to complete relocation by 2023. In September 2022, Typhoon Merbok caused damage to fuel barrels and moved the ocean shoreline closer to the edge of the town.